Asyldyń synyǵy, parasat shyraǵy edi

Búgin qar ústinde janǵan ottaı jan-jaǵyna jylýyn shashyp ótken jalyndy azamattyń ómir shyraǵynyń sóngenin kórip, júregimiz jylap tur...

«Qaıǵyny bólisseń, aýyr júk je­ńildeıdi», deıdi halqymyz. Biraq keıbir qasiret bar – qansha bóliskenmen, keý­deden óshpeı, ózegińdi órtep turady. Ony sózben sıpattaý, sezimmen ólsheý, kóńilmen jeńildetý múmkin emes. Ásirese bul – óz perzentinen aıyrylǵan áke men ananyń júregine túsken syzat bolsa...

Osyndaı qabyrǵany qaıystyrǵan, júrekke salmaq salǵan aýyr habardy estidik: áriptesimiz belgili ekonomıst, ǵylym kandıdaty, adal azamat, abzal áke – Meıram Eseneev baqılyq boldy...

О́mirden erte ozǵan bolmysy bólek, ustanymy berik zamandasymyzdyń aıtar asyl oılary men halqyna berer paıdasy mol edi. Orny tolmas ókinish ózegimizdi órtep, qazaqqa Meıram Álıak­paruly sekildi tulǵa kerek kezde asyl azamattan qapyda aıyrylyp qaldyq.

Meıram Álıakparuly Eseneev 1977 jyly 30 sáýirde Qaraǵandy oblysy Jezqazǵan qalasynda dúnıege kelgen.

Jastaıynan zerek, ilim-bilimge degen qushtarlyǵy orasan zor Meı­ram Jezqaz­ǵan qalasynyń №4 mek­te­biniń fızıka-mate­matıkalyq baǵyttaǵy synybynda oqydy. Qa­lalyq, respýblıkalyq olımpıadalarda júldeli oryndardy ıelenip, mektebiniń, Jezqazǵan qalasynyń atyn shyǵaryp, kóptiń maqtanyshyna aınaldy.

Orta mekteptegi oqýyn úzdik bitirip, 1994 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń «Halyqaralyq ekono­mıkalyq karym-qatynastar» fakýltetine oqýǵa tústi.

Qazaq eli egemendigin jarııalap, óz aldyna derbes memleket bolýy ekonomıkanyń damýy men órleýine, halyqtyń hal-ahýalynyń jaqsarýyna baǵyttalǵan orasan zor eńbek etýdi talap etti. Elimizge bilimi joǵary, naǵyz kásibı mamandar qajet boldy. Osy tusta ýnıversıtetti ekonomıka salasy boıynsha úzdik bitirgen Meıram Álıakparuly sýyrylyp alǵa shyǵyp, ózi sııaqty alǵyr, bilikti, qajyrly da qaıratty jastarmen birlesip, Táýelsiz Qazaqstannyń berik irge­tasyn qalaýǵa atsalysty.

Meıram Álıakparulynyń al­ǵyr­lyǵy men ǵylymǵa degen erekshe yntyzarlyǵy elimizdegi joǵary bilim oryndarynyń úzdigi – ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń tájirıbeli oqytýshylary men pro­fessorlyq quramynyń nazarynan tys qalmady. Olar onyń tynbaı izdenýge beıim, únemi órleýge umtylatyn bolmysyn tanyp, ǵylym jolyn jalǵastyrý maqsatynda magıstratýra men aspırantýrada oqýyna jol ashatyn usynys jasady.

Ǵylym atty kıeli álemge erte qadam basqan Meıram Álıakpar­uly­nyń taǵdyr joly ekonomıka ǵy­lym­darynyń doktory, akademık Saılaý Baızaqov syndy dańqty tulǵa­men toǵysty. El taǵdyry tarazyǵa tartylǵan ótpeli kezeńde Qazaqstannyń naryq­tyq ekonomıkaǵa bet burýyn qol­dap, daǵdarystan shyǵar joldy naqty baǵdar­lamalarmen aı­qyndaǵan Saılaý Baızaquly óz dáýi­riniń maıtalmany bolatyn. Ǵalymnyń jetekshiligimen Meıram óziniń tereń izdenisin nátıjeli aıaqtap, 2010 jyly ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty dárejesin ıelendi. Kópti kórgen, kóregen ustaz onyń telegeı bilimin, talantyn tanyp, ýaqyt ozdyrmaı, doktorlyq dıssertasııa qorǵaýyna keńes berdi.

Meıram Álıakparulynyń eń­bek joly­nyń alǵashqy bas­pal­daqtary 1999 jyly elimizdiń iri qarjy qurylymdarynyń biri – «BankTuranAlem» AAQ-da bas­talyp, qarjy, kredıt, ınvestısııa sala­syn­daǵy saýaty men sergektigin sol kez­den-aq kórsetti. Araǵa kóp ýaqyt salmaı, munaı-gaz syndy memleketimizdiń taǵdy­ryn aıqyndaıtyn syndarly salaǵa bet burdy. Aldymen «QazaqOıl» ulttyq kompanııasy» JAQ-ta (2001–2002), keıin «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy» AQ-da (2002–2006), «QazMunaıTeńiz» AQ (2006–2007) júıesinde túrli de­partamenttiń basshysy bolyp qyzmet atqardy: bıýdjetteý jáne dıvıdendtik saıasat, bıýdjetteý jáne ındıkatıvti jos­parlaý, bıýdjettik josparlaý jáne ekonomıkalyq taldaý bólimderi – osylardyń barlyǵynda Meıram Álıakparuly tereń talǵam, kóregen kózqaras, aıqyn baǵyt kórsete bildi. Ol memlekettik mańyzy bar strategııalyq sheshimderge qatysyp qana qoıǵan joq, sol sheshimderdiń ómirsheńdigine tikeleı jaýap beretin tulǵalardyń birine aınaldy. Táýelsizdiktiń qaz basqan ke­zeńinde eldiń ekonomıkalyq negizderin nyǵaıtýǵa atsalysyp, strategııalyq mańyzy bar jumystardy júıeli túrde iske asyra bildi.

Munaı-gaz salasyndaǵy kásibı bilimin nyǵaıtý úshin 2008 jyly Q.Sátbaev atyn­daǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıver­sıtetine túsip, ony «Munaı-gaz isi» maman­dyǵy bo­ıynsha joǵary nátıjemen aıaq­tady. Kásibı jolynyń kelesi ke­zeńderi – «QazTransOıl» AQ-nyń Josparlaý jáne ekonomıkalyq taldaý departamentinde (2007–2013), «QazMunaıGaz» AQ-nyń «Batýmı Indastrıal Holdıng» (Kıpr) kompanııasynda (2013), «QazMunaıGaz» UQ Bıýdjet jáne salyqtyq josparlaý jáne Strategııa jáne jıyntyq-úılestirý departamentterinde (2013–2017), «QMG Global Solıýshns B.V.» (2017–2020), sondaı-aq Bolgarııadaǵy «Rompetrol Bulgaria JSC» (2020–2022) kompanııalarynda dırektorlyq laýazymdarda jalǵasyp, ózine senim artylǵan salada abyroıly qyzmet etti.

Ol jumysyn ataq pen dárejege jetý úshin emes, el ekonomıkasynyń damýyna shynaıy úles qosý úshin atqardy.

Sońǵy qyzmet etken orny – «QazTransOıl AQ-nyń zertteýler men ázirlemeler orta­lyǵy» fılıaly. 2024–2025 jyldary munda da iri jobalardyń ómirge kelýine uıtqy boldy.

Qaı qyzmetti atqarsa da jumysty oń baǵytqa júıelep, ózi qalyptastyrǵan ishki tártip pen jaýapkershilik arqyly aınalasyna serpin berip júrdi. Qaı iste de uqypty, jaýapty, ádiletti boldy. Onyń basshylyq etken bólimderinde qalyptastyrǵan jumys ádisteri men uıymdastyrýshylyq úlgileri áli de qoldanysta.

Meıram Álıakparuly – óz ómiriniń ár sátin adal eńbekpen ótkerip, dań­ǵyl jolyn qaldyrǵan ardaqty jan. Abyroımen atqar­ǵan árbir jaýapty qyzmetinde kásibıligimen daralanyp, ujym ortasynda úlken qurmetke ıe boldy. Jumys barysynda jınaqtaǵan mol tájirıbesin izin basqan jas mamandarǵa úıretip, baǵyt-baǵdar berýge daıar turatyn tamasha tálimger edi. Jyldar boıy munaı salasynyń damýyna qosqan ózindik úlesi, joǵary kásibıligi men minsiz eńbegi elenip, ulttyq kompanııalardyń tarapynan túrli marapatqa, alǵys hattarǵa laıyq dep tanyldy.

Meıramnyń ómir joly ónegege toly. Ol osynsha ıgi qasıetterdi boıy­na qaıdan sińirdi? Ony tárbıelegen áýlet – naǵyz rýhanı ustahana edi. Ákesi – sport pen peda­gogıkanyń bilgiri, elge eńbegi sińgen azamat – Álıakpar Ershatuly. Anasy – fızıka-matematıka pánderiniń ustazy, óz ǵumyryn búgingi urpaq pen bala, nemere tárbıesine arnaǵan, olardyń biliktiligin arttyrýmen aınalysqan Maǵrıpa Saryqyzy. Osy qos qaınardan qýat alǵan Meıram ǵylym men sportty ushtastyrǵan ulaǵat ıesine aınaldy. Bokspen erte jasynan aınalysyp, Qazaqstan chempıony atandy. Sport sheberi ataǵyna úmitker boldy. KSRO sport sheberi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, álem chempıondaryn tárbıelegen Álıakpar Ershatuly Eseneevtiń balasy qalaısha chempıon bolmaıdy? Ákesiniń bapkerlik mektebinen ótken shákirtterdiń biri retinde tek rıngte emes, ómirdiń barlyq salasynda jeńiske jetý úshin talmaı ter tógip ótti.

Tekti de kópbalaly otbasydan túlep ushqan Meıram Álıakparulynyń tula bo­ıyndaǵy basty ıgi qasıetteri – sportqa degen súıispenshiligi men ǵylymǵa, onyń ishinde fızıka-matematıkaǵa degen qushtarlyǵynyń qaıdan bastaý alǵany belgili. Bala kezinen anasy sııaqty naqty ǵylymdarǵa jaqyndyq tanytyp, óz kúshimen bıik jetistikterge qulash urdy.

Iá, qysqa da bolsa sanaly ǵumyryn eliniń eńseli erteńine arnaǵan Meıram Álıakparuly ómirin maǵynaly ótkizdi. Onyń ár isi – elge qyzmet, ár sózi – ulaǵat, ár áreketi ónege edi. El ishiniń esendigin oılaǵan eren azamat edi. Qaıyrymdylyq isterge de belsendi qatysyp, Astana qalasyndaǵy qart­tar úıi men turmysy tómen otbasylarǵa, qam­qorlyqsyz qalǵan balalarǵa únemi kó­mek­­tesip júrdi.

Meıram Álıakparulynyń adam­gershiligi, jan shýaǵy, jibekteı jumsaq minezi kópke úlgi boldy. Ol tórt perzentiniń aldynda úlgili áke, jarynyń jan serigi boldy. Úl­kenge – izet, kishige – qamqor, aǵaıynǵa – aqyl­shy, dosqa – arqa súıeıtin tirek, shyn janashyr, qaıyrymdy, baýyrmal, jany taza adam bolatyn. Taǵy bir ǵajap qasıeti – árqashan sózinde turǵandyǵy, sertine beriktigi. Onyń qoly tıgen bar nárse kórkeıip shyǵa keletin. Tipti ne kerek bolsa sonyń bárin jasap, jan-jaǵyn qulpyrtyp jiberýshi edi. Jarqyn kúlkisi, dostyq aqyly men keńesi, keń júregi ony biletin jurt­shylyqtyń kóz aldynda.

Meıram Álıakparulynyń bar­lyq isi men sózi, oı-tujyrymdary ár­daıym tatýlyqty, meıirim men rýhanı qundylyqtardy ornyq­tyrýǵa baǵyttaldy. Eń aldymen kisilik kelbe­tine kir juqtyrmaǵan parasat ıesi boldy. Aǵalyǵy men azamattyǵy asqaq jan edi.

О́mirdiń qyzyǵy men qýanyshyn sheksiz súıip, ár kúnin mándi ótkizýge tyrysqan Meıram Álıakparuly týǵan kúni – 30 sáýirge sanaýly-aq kún qal­ǵanda, nebári 48 jasynda fánımen qoshtasty… Bul qaraly habar júrekti tilimdep, kókirekti órtteı kúıdirdi. Densaýlyǵy kúrt nasharlap, syrqat tánin álsiretkenimen, jigerin jasyta almady. Ajaldyń sýyq demin seze tura, boıyn tiktep, júrek otyn óshirmeı, adal eńbek, azamattyq ustanym, bıik parasatpen ómir synaǵymen sońyna deıin tik turyp kúresti.

Ol elin, otbasyn, perzentterin shynaıy mahabbatpen súıgen qaısar tulǵa edi. Endi, mine, sondaı betke ustar azamattan, júregi keń, peıili darqan jannan aıyrylyp otyrmyz. Artynda aqsaqal ákesi men asyl anasy, ǵumyrlyq serigi jáne kóz qýanyshy bolǵan tórt balasy qaldy... Aýyr qaıǵy.

KSRO sport sheberi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, pedagogıka ǵylymdarynyń dosenti, Jezqazǵan qalasynyń qurmetti azamaty Álıakpar Ershatuly Eseneevke jáne aıaýly anasy, pedagogıka salasynyń ardageri Maǵrıpa Saryqyzyna, artynda qalǵan jubaıy men balalaryna, baýyrlary men aǵaıyn-týystaryna, barsha jaqyn jandaryna qaıǵylaryna ortaqtasyp kóńil aıtamyz. Alla taǵala bárine qaırat berip, qaıǵy salmaǵyn sabyrǵa almastyrsyn.

Biz ardaqty azamattyń rýhyna taǵzym etemiz. Qımastyqpen, saǵynysh­pen eske alamyz. Ol máńgilik saparǵa attandy. Biraq asyl beınesi – jadymyzda, ıgi isi – el esinde, esimi tarıh paraǵyna altyn árippen jazyldy.

Meıram Álıakparulynyń jany jánnatta, topyraǵy torqa bolsyn, qabiri nurǵa bólensin, ımany salamat bolsyn. О́ne­geli ómir ıesi, meıirimdi adam bolǵan asyl azamattyń rýhy peıishte shalqysyn. Alla Taǵala otbasyna, ata-anasyna, baýyrlaryna uzaq ǵumyr bergeı.

«QazTransOıl» AQ ujymy