Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı baǵdarlamasy iri qalada turatyn, jumysy bar jastarǵa qolaıly jaǵdaı jasady. Baǵdarlama 2019 jyldan beri Astana, Almaty, Shymkent qalalarynda iske asyp keledi. Múmkindikti sátti paıdalanǵan jastar, jas otbasylar kóp keshikpeı jaldamaly páterge kóshti. Bes jylda óz baspanasynyń alǵashqy jarnasyn jınap úlgeremiz desti. Sebebi memleket usynǵan jaldamaly úıdiń turǵyndary páteraqyǵy aı saıyn nebári 5-15 myń teńge tóleıdi. Baǵdarlama sharty boıynsha, tek turaqty jumysy bar azamattar ǵana ótinish qaldyra alady. Erli-zaıyptylarǵa, balaly otbasylarǵa basymdyq berilgen. Endi mine, jaldamaly páterge alǵashqylardyń biri bolyp kóship barǵan otbasylardyń úı jaldaý merzimi aıaqtalyp qaldy.
Bıyl Astana, Almaty, Shymkentte baǵdarlamanyń 2 myńnan asa qatysýshysy memleket ýaqytsha usynǵan páterdi bosatady. Olar turǵyn úı máselesin jeke tańdaýyna qaraı sheshedi.
Búginde baǵdarlamanyń 853 qatysýshysy 5 jylda úı alyp, alǵashqy jarnasyn jıyp úlgergen. 275 adam óz qarajaty esebinen turǵyn úı satyp alǵan. 262 adam óńirlik jeńildetilgen ıpotekalyq baǵdarlamalar arqyly qonys toıyn toılaǵan. Osyǵan qosa 316 adam baspana izdep jatqan kórinedi. Basqa qatysýshylar qujattaryn túgendep, turǵyn úı baǵdarlamalaryna ótinim berýdiń qamymen júr. Jergilikti ákimdikter jaldamaly páterde turyp kelgen jastardy dalada qaldyrmaı, «Elorda jastary», «Almaty jastary» syndy óńirlik baǵdarlamalarǵa qatysýǵa shaqyryp jatyr. Sebebi óńirlik baǵdarlamada ıpoteka resimdeýge barynsha qolaıly sharttar usynylǵan. Bastapqy jarna – 10%, jyldyq paıyzdyq mólsherleme – 5%, eń joǵary qaryz somasy – 20 mln teńgege deıin. Ári satyp alǵan páterdi 19 jylǵa deıin bólip tóleýge bolady. Keıingi aqparattarǵa súıensek, «Otbasy bank» fılıaldaryna jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan turǵyn úı baǵdarlamasynyń 1 873 qatysýshysy ótinish berip úlgergen. Bul – jalpy qatysýshy sanynyń 75%-yn quraıdy. Onyń ishinde Astanadan – 677, Almatydan – 708, Shymkentten – 488 adam bar. Jyl sońyna deıin basqa qatysýshylar da alǵashqy jarnasyn tolyqtyryp, memleket usynǵan baǵdarlamalardyń birine ótinish qaldyrsa quba-qup. Áýeli memleket usynǵan jaldamaly páterde turyp, keıin «Elorda jastary» baǵdarlamasynyń sharapatyn kórgen jastardyń qatarynda Ulttyq mýzeı qyzmetkeri Bekbolat Jaqsylyq ta bar.
– 2019 jyly satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı baǵdarlamasy týraly estip, ótinish qaldyrýdy uıǵardyq. Baǵdarlamaǵa qatysqan jastar kóp boldy. Qýanyshqa qaraı, bizdiń baǵymyz janyp, bir bólmeli úıge kóshtik. Komıssııa otbasyly, kishkentaıymyzdyń bolǵanyn eskerdi. Sol jyldan bastap «Otbasy bankke» alǵashqy jarnaǵa dep qarjy aýdara bastadyq. О́ıtkeni baǵdarlamanyń talaby boıynsha biz 5 jylda shotymyzǵa aqsha jııýymyz kerek boldy. Jaldamaly páterge aı saıyn 9 myń teńge shamasynda tólep otyrdyq. Bıyl jaldaǵan úıimizdi bosatatyn ýaqyt taıap, Astana qalasy ákimdiginiń Turǵyn úı qory «Elorda jastary» baǵdarlamasyna qatysýǵa usynys jasady. Biz memleket usynǵan taǵy bir múmkindikti paıdalanyp, 20 mıllıon teńgege 1 bólmeli úı aldyq. Úıimizdi jumysqa, ıaǵnı Ulttyq mýzeıge jaqyn aımaqtan tańdadyq. Endi 5 paıyzdyq mólsherlememen 19 jyl bólip tóleımiz. Memleket amanattaǵan jaldamaly páterdi barynsha taza, uqypty ustap ótkizdik, – deıdi Bekbolat.
Jumys isteıtin jastarǵa satyp alý quqyǵynsyz jalǵa beriletin turǵyn úı baǵdarlamasy jastardyń óz úıine alǵashqy jarna jııýyna taptyrmas múmkindik boldy. Sol múmkindikti sátti paıdalanǵan taǵy bir qala turǵyny – Ásem Baltabekova.
– Jaldamaly páterge deıin qaladan bir bólmeli páterdi jalǵa alyp keldim. Onyń aqysyna aı saıyn 100 myń teńge ketetin. Júz myń men úshin óte qomaqty aqsha. Osy rette memleket usynǵan jaldamaly páter alǵashqy jarna jınaýǵa kóp kómegin tıgizgenin aıtqym keledi. Jalgerlik úıdiń kilti qolǵa 2019 jyly jeltoqsanda tıdi. Jańa úı, jaıly orynnyń ózi jumysqa zeıin qoıýǵa kómektesedi eken. Jaldamaly úı alyp bir qýansaq, «Elorda jastary» baǵdarlamasyn estip eki qýandyq. Baǵdarlamaǵa qatysyp, 20 mıllıon teńgege qaladan eki bólmeli úı aldyq. Qazir sonda turyp jatyrmyz. Balalarymnyń óz jeke bólmesi bar, – deıdi Á.Baltabekova.
Jaldamaly turǵyn úı baǵdarlamasyn barynsha tıimdi paıdalanǵan Bekbolat, Ásem syndy jastar memleket usynǵan múmkindikke alǵysyn jaýdyryp jatyr. Jyl sońyna deıin jaldamaly páterde turyp kelgen talaı jas qonys toıyn toılaıdy.
