Qoǵam • 21 Mamyr, 2025

Alaıaqtyqtan qorǵanýdyń amaly

150 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Áleýmettik ınjenerııa men IT-tehnologııalardyń zamanaýı ádisterin qoldaný arqyly kredıttik alaıaqtar bank, mıkroqarjy uıymdary klıentteriniń derbes derekterin qolǵa túsirýge tyrysady. Degenmen túrli aılakerlik shemadan qorǵaný úshin árbir azamat nesıe alýǵa óz betinshe tyıym sala alatyn arnaıy mehanızm bar.

Alaıaqtyqtan qorǵanýdyń amaly

Byltyr qysta azamattardy alaıaqtyq shemalardan qorǵaý maqsatynda elimizde bankter men mıkroqarjy uıymdary­nan jańa nesıe alýdan óz erki­men bas tartýǵa múmkindik bere­tin «Stop kredıt» memleket­tik qyzmeti engizildi. eGov.kz portalyndaǵy jáne eGov mobile qosymshasyndaǵy tegin qyzmettiń kómegimen árbir qaryz alýshy mundaı shekteýdi ózi belgileıdi. Sondaı-aq paıdalanýshy kez kelgen ýaqytta nesıeler men qaryzdardy alýǵa belgilengen shekteýlerdi alyp tastaı alady. Mańyzdysy, eger azamat nesıe alýdan erikti túrde bas tartýdy ornatsa, biraq osy kezeńde oǵan zańsyz kredıt resimdelgen bolsa, onda bank nemese MQU qaryz jónindegi bereshekti esepten shyǵarýǵa mindetti. Qazirde 2 mln azamat osy múmkindikti paıdalanyp, nesıeler men shaǵyn qaryzdardy resimdeýge erikti tyıym salýdy belgileýge ótinim bergen.

Kredıt alýdan erikti túrde bas tartý jeke bas derekteri alaıaqtardyń qolyna túsken kúnde de úlken qarjylyq problemalardan saqtaı alady. Máselen, azamat jeke kýáligin joǵaltsa nemese onyń derekteri urlansa, qylmysker onlaın-ótinimdi paıdalanyp bankte nemese MQU-da nesıe resimdeýi múmkin. «Stop kredıt» ornatylǵan bolsa, júıe operasııanyń jolyn kesip, uıym avtomatty túrde kredıt resimdeýden bas tartady. Sol sekildi qaryzdy ruqsatsyz kirgen onlaın-bankıng arqy­ly resimdeıtin faktiler kezde­se­di. Aıtalyq, alaıaqtar fıshıng­tik saıttar nemese urlanǵan málimetter bazasy arqyly siz­diń onlaın-bankıngińizge ruq­sat­syz kirdi delik. Ádette olar sizdiń atyńyzǵa birneshe ret basý arqyly kredıt resimdeı alady. Eger «Stop kredıt» iske qosylyp tursa, ruqsatsyz ashylǵan akkaýntqa qaramastan qaryz maquldanbaıdy.

Búginde «jalǵan ban­­kı­r­lerdiń» qatysýymen bo­la­­tyn alaıaqtyq áreketten árkim-aq habar­dar. Ádette olar «bank­ten» qońy­raý shalyp turǵanyn, aty­ńyzǵa áldekim kredıt alýǵa oqtalǵanyn habarlap, odan soń aqshańyzdy «qaýipsiz shotqa ­aýdarý qajettigine» ılandyr­maq bolady. Eger «Stop kredıt» qyzmeti aldyn ala qosylǵan bolsa, qylmysker deregińizdi alǵannyń ózinde qaryz resimdeı almaıdy. Sol sııaqty qaryzdan erikti túrde bas tartý «qarjy keńesshisi» nemese «tıimdi bıznes» degen syltaýmen kredıt alý­ǵa kóndiretin dosyńyzǵa nemese tanysyńyzǵa da sabaq bolmaq. Servıs onlaın-kredıtterdi berýdi avtomatty túrde bu­ǵattaıdy.

Alaıda aıla-sharǵynyń ne­bir túrin meńgergen ákki ury­lar bul jańashyldyqty da óz paıdasyna sheshýge kóshken. Kezekti ret ázirlengen alaıaqtyq shema­sy boıynsha bank qyzmetkeriniń atyn jamylǵan adam yqtımal jábirlenýshige qońyraý shalyp, qazirgi ýaqytta onyń atyna nesıe alýǵa ótinish berilgenin esker­te­di. Sóıtip, odan nesıe resimdeý­ge áreket etkenin rastaıty­nyn ne rastamaıtynyn suraı­dy. Kútpegen saýaldan tosylǵan azamat ádette eshqandaı ótinish bermegenin aıtyp, aqtalady. Mundaı jaýapty aldyn ala bol­­jaǵan aılaker kredıt alýǵa ótinimniń kúshin joıǵanyn habarlaıdy. Artynsha mundaı jaǵdaıdy boldyrmaý úshin «Stop kredıt» servısin paıdalanýdy usynady. Ol úshin azamatqa kredıtten erikti túrde bas tartatyn pishindi toltyrý qajettigin aıtyp, banktiń resmı saıtyna silteme jiberedi. Shyn máninde bul silteme jeke jáne qarjylyq aqparatty jınaý maqsatynda qurylǵan fıshıngtik saıtqa aparady. Osy saıttaǵy úlgini toltyra otyryp, tutynýshy alaıaqtarǵa ózderiniń derbes derekterin jarııa etedi.

Sondyqtan qarjy mamanda­­­ry nesıe berýge óz betinshe ty­­­ıym salýdy bankterdiń saıttaryn­­da emes, elektrondyq úki­met portalyndaǵy jeke kabı­net­te nemese eGov mobıldi qosym­sha­syn­da ǵana derbes qoıýǵa bolatynyn, beıtanys adamdar nusqaý berip SMS nemese messendjerler arqyly túsiniksiz siltemelerge ótýdi usynǵan kezde asa muqııat, saq bolý qajettigin eske salady.