Myń bir mysal • 28 Mamyr, 2025

Láıli

20 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

Shyǵystyń klassıkalyq poezııasynda mánin ishine tartqan jumbaq uǵymdar mol. Atap aıtsaq, «gúl men kóbelek», «jar», «bulbul» jáne kóptep kezigetin «Láıli» esimi.

Láıli

Jarqyl qaǵyp janaryń janyp turǵaı, Láılim!

Gúl júzińnen qyzyl nur tamyp turǵaı, Láılim!

Júregimde kirshiksiz mahabbattyń oty bar,

Lapyl atqan kúıinde qalyp turǵaı, Láılim!

Baqsaq, biz sulýlarǵa arnal­ǵan dep túsingen osy bir órnekter qyzǵa emes, Qudaıǵa, Qudaıdyń jamalyna ǵashyqtyqtan týǵan-dy. Máselen, Hafızdyń «On eki jasar súıiktim, men seni tańda kútemin» degen jyrynyń tápsiri, shaıyr «súıiktim» dep tańda keletin on eki bas namazdy aıtqan desedi. Hafız ǵazal­darynda «sahı», «sharap», «gúl», «kóbelek» sózderi rámizdik uǵymdarmen astasyp beriledi. Máselen, sharap degenińiz Qudaıdyń nury, kese bolsa júrek retinde qoldanylady. Iаǵnı kózege toltyryp sharap ishý – Qudaıdyń nuryn júrekke toltyrý. Hafız ómirin zertteýshiler ol eshqandaı búlikshil, qyzqumar, maskúnem bolmaǵanyn, kerisinshe ǵıbratty, ónegeli ómir súrgenin, otbasyna tıisti qamqorlyq tanytqanyn baıan etedi. Sondyqtan da batys zert­teý­shileri «qorapta» ómir súr­gen shaıyrǵa renjip te jatady.

«Láıli» sózi arab tilinde «tún» degen uǵymdy bildirse, Májnúndi túnge ǵashyq bolyp esinen aýysqan aýysh dep sýretteıdi. Rasynda, «Láıli» uǵymy ǵasyrlar boıy jumbaq qalpynda oqyr­mandardyń kóńi­lin buryp, dastandarǵa arqaý bolyp keledi. Shyǵys shaıyr­larynyń «Láıli men Májnún» dastanyn ózinshe jazbaǵany kemde-kem. Osydan-aq biz tarqatqan uǵymnyń sheksizdigin saralaýǵa bolady.