Seriktestikke serpin berý – biregeı mindet

Forým ekijaqty qarym-qatynas­tardaǵy mańyzdy kezeń – ınnovasııa­lar, ónerkásiptik ósý men turaqty transshekaralyq yntymaqtastyqtyń katalızatory bolýdy maqsat etedi. Osy­laısha, Qazaqstan men Italııa ara­syn­daǵy logıstıka, saýda, ónerká­siptik jobalar men jetkizý tizbegin damytý máselesin talqylaý úshin negizgi alańǵa aınalady. Bul – byltyr Mılanda bastalǵan jáne bıyl kúzde Mılanda ótetin kelesi kezdesýde aıaqtalatyn keń strategııalyq bas­ta­manyń mańyzdy qadamy. Forým ja­han­dyq jetkizý tizbeginiń negizgi sek­tor­larynda Italııa men Qazaqstan arasyndaǵy uzaqmerzimdi yntymaq­tastyqty qurýǵa baǵyttalǵan órshil jol kartasynyń ortalyq kezeńi bolady dep kútiledi.

Is-shara ekijaqty yntymaq­tastyq­tyń perspektıvalaryn talqylaý, iskerlik baılanystardy nyǵaıtý jáne qosylǵan qun tizbegi boıynsha – logıstıka men ónerkásiptik kooperasııadan bastap joǵary tehnologııalar men «jasyl» energetıkaǵa deıingi birlesken jobalardy iske qosý úshin mańyzdy alańǵa aınaldy. Nátıjesinde, forým aıasynda jalpy somasy 180 mln eýrony quraı­tyn 10 memorandýmǵa qol qoıyldy. Jobalar strategııalyq salalardy qamtıdy – mashına jasaý, munaı hımııasy, aýyl sharýashylyǵyn qaıta óńdeý, metallýrgııa, logıstıkalyq úderisterdi sıfrlandyrý, sondaı-aq Qazaqstanda birlesken óndirister qurý arqyly Eýropa, Ortalyq Azııa men Qytaı naryǵyna shyǵý.

«Forým saýda-ekonomıkalyq árip­testikti nyǵaıtýdyń negizgi alańy­na jáne jahandyq ózgerister jaǵdaıyndaǵy strategııalyq dıalogke umtylystyń sımvolyna aınaldy. Qazaqstan Italııamen jan-jaqty, pragmatıkalyq jáne uzaqmerzimdi yntymaqtastyqty damytýǵa erekshe mán beredi. Biz tek saýdany keńeıtip qana qoımaı, sonymen qatar jahandyq logıstıka qaıta qurylyp, proteksıonızm men álemdik ekonomıkanyń sıfrlanýy kúsheıip jatqan kezde halyqaralyq jetkizý tizbekteriniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge qabiletti turaqty ári ınnovasııalyq ekojúıe qalyptastyryp jatyrmyz», degen Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Arman Shaqqalıev forým Qazaqstan men Italııa arasyndaǵy ekonomıkalyq qatynastardyń jańa kezeńi bastalǵanyn bildiretinin aıtty.

«Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttiginiń» basqarma tóraǵasy Allen Sháıjúnisov forým aıasynda CDP Cassa Depositi Kópjaqty ınstıtýttar men memlekettik damý bankterin qarjylandyrý bóliminiń basshysy Devıd Petranjelımen kezdesti. Qos tarap Italııanyń «SACE» eksporttyq-kredıttik agenttigimen («SACE» CDP kompanııalar tobyna kiredi) yntymaqtastyqty odan ári kúsheıtý máselesin alǵa tartty.

«Qazaqstan men Italııaǵa birlesken kásiporyndar qurý úshin bar múmkindik jasalǵan. Bul – jan-jaqty damyp, jahan­dyq naryqtardy baǵyndyratyn jol. Odan bárimiz de utamyz. Bizdiń elge bul tehnologııalar men eýropalyq jet­kizý tizbekterine shyǵý bolsa, Ita­lııaǵa – shıkizatqa tikeleı ári turaq­ty túrde qol jetkizý arqyly óndiris qunyn tómendetý múmkindigi. Biz Qazaq­standa birlesken jobalardy júzege asyrýǵa nıetti ıtalııalyq kompa­nııa­larǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýge daıynbyz», deıdi «Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttiginiń» basqarma tóraǵasynyń orynbasary Aıan Bektibaeva.

О́tken jyly «Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi» men Italııa­nyń eksporttyq-kredıttik agent­tigi «SACE» ózara túsinistik týraly me­morandýmǵa qol qoıǵan edi. Qujat Qazaqstan men Italııa arasyndaǵy saýda-ekonomıka­lyq yntymaq­tas­tyqty keńeıtýge, Ortalyq Azııada bıznes júrgizýge nıetti ıtalııalyq kompanııalardy qoldaýǵa, sondaı-aq qazaqstandyq kásiporyn­dardyń Italııa naryǵyna shyǵýyn jáne onda turaqty túrde saý­damen aınalysýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

Jalpy, forým aıasynda keleli kelissózder ótip, birqatar mańyz­dy bastamalardyń alǵysharty da qalyptasyp jatty. Halyqaralyq spıkerlerdiń sózine qarasaq, álem dál qazir beıbit jolmen qalyptasa­tyn damý modeline, tyǵyz ári adal ekonomıkalyq qarym-qatynasqa asa muqtaj. Bul oraıda Qazaqstan­nyń tıimdi talqy alańyn usynyp, araǵaıyndyq tanytýyn sarapshylar óte joǵary baǵalaıdy. Forým aıasynda jańa kollaborasııalar qurylyp, birlesken jobalardy júzege asyrýdyń egjeı-tegjeıi pysyqtaldy. Talqy alańyna jıylǵan spıkerler negizinen tehnologııa men taýar almasý máselelerine aıyryq­sha nazar aýdardy. Fransııalyq kásip­ker Per Morenniń aıtýynsha, Fran­sııa Qazaqstanmen ekonomıka­lyq yntymaq­tastyqty óristetýge qulshynyp otyr.

«Biz ásirese atom energetıkasy, sırek jer metaldaryn óńdeý, farmasevtıka baǵyttarynda úlken áleýet bar dep esepteımiz. «Servier», «Sanofi» kompanııalarymen kelisimderge qol qoıyldy, sondaı-aq zertteý salasynda «Paris-Saclay» ýnıversıtetimen mámile ornady. Sonymen qatar sıfrly tehnologııalar, bultty sheshimder jáne jasandy ıntellekt baǵyttarynda da áriptestikti damytyp jatyrmyz», deıdi kásipker.

Italııalyq qarjy komıssııasynyń tóraǵasy Marko Osnatonyń aıtýynsha, Qazaqstan men Italııa qarym-qatynasy jańa deńgeıge kóterildi dep aıtýǵa tolyq negiz bar.

«Biz ıtalııalyq taýarlar úshin Qazaqstannyń da mańyzdy naryqqa aınalǵanyn qalaımyz. Qazir Italııa – Qazaqstannyń besinshi saýda seriktesi. Negizinen agroónimder, dızaın, jo­ǵary tehnologııalar men logıstıka­lyq quraldar eksporttalady. Búgin ınfraqurylym jáne energetıka salalaryndaǵy strategııalyq jobalar boıynsha memorandýmdarǵa qol qoıyldy», deıdi.

Syrtqy saıasat pen qaýipsizdik máselesi de talqydan tysqary qalǵan joq. San alýan taqyrypty jalaý etken sessııalardyń qorytyndysy ortaq tujyrymǵa kelip tire­ledi, ol – álemdi beıbitshilikke bastaıtyn jáne qaýipsiz keleshekti qalyptastyratyn jalǵyz júıe demokratııa ekeni ǵana.

«Prezıdent aıtyp ótkendeı, qazir álemde elý shaqty el qarýly qaq­tyǵystarǵa ushyrap otyr. Sáıkesinshe, ol osyndaı qaqtyǵystardyń 19 trln dollar kóleminde shyǵyn keltirgendigin beker aıtqan joq. Qazaqstan táýelsizdik alǵaly beri kez kelgen kelispeýshilikti beıbit ustanymmen sheshý kerek degen tujyrymdy qalqan etip keledi. Tipti qan-qasap soǵystardyń ózin dıplomatııa jolymen sheshý kerek degen ustanymda», dep pikir bildirdi Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko.

BUU-nyń Qazaqstandaǵy turaqty úılestirýshisi Stıven O’Mallı 2023 jyldan beri BUU-nyń halyqaralyq forýmnyń strategııalyq seriktesi ekenin aıtyp ótti.

«Búginde biz Qazaqstan shyn mánin­de, halyqaralyq dıalog alańyn qura aldy dep nyq senimmen aıta alamyz. Mun­da tek kelisimderge qol qoıylmaıdy, munda álemdik ynty­maqtastyqtyń aldaǵy ýaqyttaǵy vektory anyqtalyp, pikirler qalyp­tasyp, usynystar jasalady», dep oıyn qorytty.