Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
4 maýsym – tarıh paraǵyna altyn árippen jazylǵan qasıetti kún. Sebebi osydan 33 jyl buryn dál osy maýsym aıynyń tórtinshi juldyzynda táýelsiz qazaq jurtynyń Tý, Eltańba hám Ánurany dúnıege kelip, egemen eldiń basty rámizderi zańmen shegendeldi. Búgingi tańda memlekettik rámizder táýelsizdiktiń bas nyshany ǵana emes, halqymyzdyń kúndelikti ómirine bite qaınasyp ketken, qurmet tutatyn qasıetti jádigeri.
«Kók týdyń jelbiregeni,
Janyma qýat beredi.
Talasqa tússe jan men tý,
Jan emes maǵan keregi» degen ándi estigende ár qazaqtyń judyryqtaı júregi typyrshyp, rýhy shattanady. Ánurandy estigende ornynan qarǵyp turyp, qolyn júregine qoıyp, shyrqaı jóneledi. Shańyraq pen qos pyraq beınelengen Eltańbany kórgende armany qanatty atqa minip, qııalyn qamshylaıdy. Bul biz aıtyp otyrǵan 33 jyl bederinde memlekettik rámizderimiz el azamattarynyń júregin tolyq jaýlaǵanyn kórsetedi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Qasıetti nyshandarymyzda qazaqtyń myńjyldyq arman-tilegi, maqsat-muraty túgel toǵysqan. Tý halqymyz úshin qashanda erlik pen eldiktiń sımvoly sanalǵan. Kók túrikter zamanynda babalarymyz bórili baıraqtyń tóńiregine toptasty. Qazaq handyǵynyń týy búkil ultty uıystyrdy, el birligin bekemdedi. Al ótken ǵasyrda arystarymyz «Alash týy astynda Kún sóngenshe sónbeımiz!» dep halyqqa jiger berdi. Kóne dáýirden mıras bolǵan osy dástúr urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp, búgingi kúnge jetti. Qazaq eliniń kóginde Uly dalanyń aıbynyn asyrǵan táýelsizdik Týy jelbiredi. Kók baıraǵymyz – myzǵymas memlekettiliktiń belgisi. Eltańbamyz – azattyqtyń aıshyqty kórinisi. Al Ánuranymyz – erkindik pen eldiktiń úni. Táýelsizdiktiń osy úsh sımvoly halqymyzǵa erekshe rýh beredi. Árqaısysymyzdyń keýdemizge maqtanysh uıalatady. О́ıtkeni bul – babalarymyzdyń oryndalǵan armany», deýi – osy sózimizdiń aıǵaǵy.
Ras, Prezıdent aıtqandaı, halqymyzdyń myńjyldyq arman-tilegi de, maqsat-muraty da azattyq bolatyn. Sol azattyqqa «myń ólip, myń tirilgen» qazaqtyń násili, búgingi biz jettik. Yqylym zamanda bórili baıraqtyń astynda rýhtanǵan qazaqtyń jany búginde kógildir kók pen uly dalanyń tósinde qyran bolyp qalyqtap júr. Sol qyrannyń qaqqan qanatynan erkindiktiń lebi esedi. Álemniń túrli dodalarynda atoı salǵan oǵlandarymyz jeńiske jetkende Týymyz kókke kóterilip, Ánuranymyz shyrqalady. Osy otyz jyldyqta sol rýhty jyrdy keýdesin kere shattana jyrlaıtyn urpaq ósip-jetildi.
Resmı derekke qaraǵanda, 1992 jyldan beri qazaqtyń týy halyqaralyq jáne álemdik deńgeıdegi mádenı is-sharalarda 5 myńǵa jýyq márte kóterilipti. 1994 jyly 1 shildede qazaqtyń týyn Talǵat Musabaev alǵash ret ǵaryshqa alyp shyqty, al 2015 jyly ǵaryshker Aıdyn Aıymbetov jalaýymyzben jumyr jerdi 150 ret aınalyp ushty. Tipti jýyrda ǵana jerlesimiz Anar Borasheva Everest shyńyn baǵyndyryp, qazaqtyń týyn álemniń eń bıik núktesinde jelbiretti. Ol týdy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevqa tartý etti.
Osy jaıttardan-aq memlekettik rámizder el ıdeologııasynyń ajyramas bóligine aınalyp ketkenin anyq ańǵaramyz. Qudaıǵa shúkir, búginde kók týymyz birlik pen beıbitshiliktiń baıraǵy retinde tanyldy. Dese de, búgingi urpaq táýelsizdiktiń alǵashqy jylynda rámizderdiń jobalaryn daıyndaý maqsatynda konkýrs jarııalanyp, báıgege 600-den asa úmitker qatysqanyn bile bermeıdi. Sol tusta memlekettik tý eskızderiniń sany 1 200-den asyp, bolashaq Eltańbaǵa qatysty 245 sýret pen 67 jobalyq syzba usynylypty, Ánuranǵa 750 túrli nusqa ázirlenipti. 2006 jyly qazaq halqynyń ulttyq patrıottyq rýhyn, týǵan jerge degen súıispenshilikti pash etetin áıgili «Meniń Qazaqstanym» áni halyqtyń suraýymen Ánuranǵa aınaldy. Al Eltańba men Tý 33 jyldan beri halyq kádesine jarap keledi.
Memlekettik rámizderge qatysty ıdeologııalyq jumystardy jandandyrý qaı kezeńde bolsyn ózekti ekenin umytpaǵanymyz jón. Tý, Eltańba jáne Ánurannyń mán-mańyzyn nasıhattaý tek 4 maýsym kúnimen shektelip qalmaýy qajet. Álemniń kóptegen elinde memlekettik rámizder qoǵam tarapynan kúndelikti nasıhattalady. Mysaly, Túrkııada ashanalarda, kólik jóndeıtin oryndarda, tipti jeke úılerdiń mańdaıshasynda da ulttyq tý ilinip turady. Bul, birinshiden, rámizderge degen qurmettiń belgisi, ekinshiden, halyqtyń eldik rýhynyń bıik ekenin kórsetedi. Sondyqtan biz de, memlekettik rámizderge degen qurmetti urpaq sanasyna sińirýge tıispiz.
Eýrazııa qurlyǵynyń tósin tulpardyń tuıaǵymen dúbirletip, azattyq jolynda qońyraýly naızasyn qolǵa, jalaýly naızasyn janǵa alyp, nebir qanquıly maıdanǵa kirgen Alash balasy «ulym – qul, qyzym kúń bolmasyn» dep, arpalysyp júrip, aqyry azattyqqa jetti. Sondyqtan da, «Týyrlyqsyz qara úıge, Tý baılamaq ne kerek?» deıtin zaman emes ekenin umytpasaq ıgi.
