Sýret: eenergy.media
Mamandardyń paıymynsha, Japonııa men Reseıdegi apatty eske alyp, úreı týǵyza berýge qazir negiz joq. Sebebi odan bergi ǵylymı tehnıkalyq progresske jahan jurty kýá.
«Qazirgi zamanǵy energobloktiń qyzmet etý merzimi keminde 60 jyl, al resýrsty uzartý arqyly 80 jylǵa deıin jetýi múmkin. AES arqyly elektr energııasyn óndirý quny básekege qabiletti. Otyn (ýran) shyǵyny jalpy qunnyń 10%-dan azyn quraıdy. Al paıdalaný shyǵyny – energetıka salasyndaǵy eń tómen deńgeıde. Oǵan qosa, AES-tiń ornatylǵan qýatty paıdalaný koeffısıenti orta eseppen 85%-dan asady. Bul ony energetıkalyq júıeniń senimdi tiregine aınaldyrady», deıdi «Iаdrolyq fızıka ınstıtýty» RMK bas dırektory Saıabek Sahıev.
Aıtýynsha, atom energııasy – elektr qýatyn óndirýdiń ekologııalyq jaǵynan eń taza tásiliniń biri. Jahandyq energetıkalyq transformasııa men kómirqyshqyl gaz shyǵaryndysyn azaıtý jónindegi halyqaralyq mindetteme aıasynda kóp el óz strategııasyn tómen kómirtekti kózderge, sonyń ishinde AES-ke qaraı qaıta baǵyttaı bastady. Bul oraıda bizdiń de AES-ti paıdalanýǵa tolyq quqymyz bar ári oǵan alǵyshart ta joq emes. Qazaqstan – ýran óndirisi boıynsha álemdik kóshbasshy. El aýmaǵynda ıadrolyq ǵylym men ınfraqurylym salasynda jınaqtalǵan kópjyldyq tájirıbe, joǵary bilikti kadrlar bar. Buǵan «Iаdrolyq fızıka ınstıtýty», «Ulttyq ıadrolyq ortalyq», sondaı-aq Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń (AEHA) tómen baıytylǵan ýran banki syndy strategııalyq nysandar dálel bola alady.
«Búginde eldiń ońtústiginde energııa tapshylyǵy anyq baıqalady. Istep turǵan stansalar eskirdi. Elektr energııasynyń basym bóligi kómirden alynady. Kómir – bolashaqtyń sheshimi emes. AES ne beredi? Ol qýat tapshy ońtústik óńirdi turaqty energııamen qamtamasyz etýge kómektesedi. Áýeli energııalyq balanysty ártaraptandyrýǵa, kómirge táýeldilikti azaıtýǵa jol ashady. Sóıtip, energııalyq egemendikti nyǵaıtyp, otyn men elektr qýatyn ımporttaýǵa táýeldilikten qutqarady. Sonymen qatar, Qazaqstannyń halyqaralyq klımattyq mindettemelerin (2060 jylǵa qaraı kómirtek beıtaraptyǵyna qol jetkizý) oryndaýǵa múmkindik beredi. Eń bastysy – elde ǵylym, tehnıka jáne bilimniń damýyna serpin beredi. Sondyqtan atomǵa qater emes, múmkindik retinde qaraý mańyzdy», deıdi Saıabek Qýanyshbekuly.
Álemde 30-dan astam elde 416 ıadrolyq energııa reaktory jumys isteıdi.
«О́z qaýipsizdigine asa saqtyqpen qaraıtyn eldiń biri – AQSh. Ol álemdegi eń iri AES parkine ıe. Onda 90-nan astam reaktor jumys istep tur. AQSh qoldanystaǵy stansanyń qyzmet etý merzimin uzartý men shaǵyn modýldi reaktorlardy (SMR) damytýǵa óte kóp ınvestısııa salyp jatyr. Fransııada shamamen 56 jumys isteıtin reaktor bar. Atom energııasynyń úlesi jalpy elektr óndirisiniń 70%-yna jýyq. Fransııa atom energııasynyń arqasynda Eýropadaǵy basty elektr energııa eksporttaýshy elge aınaldy», dedi bas dırektor.
Atom energııasy eń jyldam damyp kele jatqan Qytaıda qazir 50-den astam reaktor paıdalanýǵa berilgen, taǵy on shaqtysy salynyp jatyr. Olar 2035 jylǵa deıin atom elektr qýatyn eki esege arttyrǵysy keledi. Reseıde 38, Ońtústik Koreıada 25 energoblok jumys isteıdi. Úndistan 20-dan astam reaktordy iske qosqan jáne jyldam neıtrondy reaktorlar men torıı sıkline negizdelgen jeke tehnologııalyq baǵytyn damytýǵa múddeli.
