Ulttyq mýzeı qory tamasha jádigerlermen tolyǵa tústi.
Keshe Ulttyq mýzeıde «Ulttyq mýzeıge syı tartý» aksııasyna oraı tanymal mádenıet jáne ǵylym qaıratkerleri, belgili sportshylar men kórnekti tulǵalardyń urpaqtary qatysýymen saltanatty shara ótti. Aksııanyń ashylý rásimine Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev qatysyp, ıgi bastamanyń munan ary qaraı elimizdiń barlyq óńirlerinde jalǵasyn tabaryna senim bildirdi.
El arasynda elenbeı kelgen tarıhı mańyzy zor qundy zattardy, iri tulǵalar tutynǵan jádigerlerdi Ulttyq mýzeıge tapsyrý rásiminde sóılegen sózinde Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev qazirgi tańda Qazaqstanda 280-ge tarta mýzeı barlyǵyn, olarda 4 mıllıonǵa jýyq qundy jádigerler saqtaýly turǵanyn tilge tıek ete kelip, solardyń ishinde ásirese, Elbasynyń ıdeıasymen boı kótergen Ulttyq mýzeıdiń orny biz úshin erekshe bolyp tabylatynyn aıtty. Búginde Ortalyq Azııa boıynsha eń úlken mádenıet oshaǵy biri bolyp esepteletin bul mýzeıde qazirdiń ózinde 600 myńǵa jýyq qundylyq saqtaýly, degen Úkimet basshysynyń orynbasary ulttyq tarıhymyzdy ulyqtaý, búgingi jetistigimizdi ary qaraı jalǵastyrý maqsatynda bıylǵy jyly Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy, Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy, Qazaqstan halqy Assambleıasy jyly men Konstıtýsııanyń 20 jyldyǵyna oraı is-sharalar uıymdastyrylyp jatqanyn alǵa tartty. Osy tarıhı jaǵdaılar Qazaqstandaǵy patrıottyq tárbıeni damytýǵa oń yqpalyn tıgizedi desek, al búgingi aksııa da sol is-sharalarmen tikeleı baılanysty. О́ıtkeni mundaǵy qundylyqtar tarıhymyzdy, ótkenimizdi keńinen nasıhattaıdy. Árıne, mýzeıdi memlekettiń esebinen jádigerlermen toltyrýǵa bolady, alaıda mundaı bastamalarsyz jaqsy nátıjelerge qol jetkizý múmkin emes. Mysaly, osydan biraz ýaqyt buryn Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı óziniń bastamasymen Tuńǵysh Prezıdent mýzeıine Elbasynyń jeke kitaptary, zattary tartý etilgen bolatyn. Odan keıin memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov aǵamyz Ulttyq akademııalyq kitaphanaǵa óziniń jınaǵan rýhanı dúnıelerin tapsyrdy. Sol sııaqty aramyzda belgili adamdar óte kóp. Eldigimizge, memlekettigimizge eńbek sińirgen aǵa-apalarymyzdyń urpaqtary qanshama. Mine, sol kisilerdiń keıbir shyǵarmalaryn úıinde ustap otyrǵannan góri Ulttyq mýzeıge tartý etsek, bir jaǵynan qaıratkerlerimizdi nasıhattaý bolyp tabylsa, ekinshi jaǵynan mýzeıdiń qundylyqtaryn kóbeıtýge qosylǵan úles bolyp sanalady. Osy bastamaǵa oraı Úkimet atynan mynadaı aksııany uıymdastyryp otyrǵan Ulttyq mýzeıdiń basshysy Darhan Myńbaıǵa, jalpy aksııaǵa qatysýshy barlyqtaryńyzǵa rahmet aıtamyn, osynyń barlyǵy bolashaqqa degen ortaq úlesimiz, eń negizgisi ósip kele jatqan urpaqtyń óziniń tarıhyn bilýine, Otanyn, ultyn súıýine septigin tıgizetin shara bolady, ıgi bastamaǵa oblys ortalyqtarynda, qalalarda qoldaý kórsetilip, aksııa munan ary qaraı keń qanat jaıa túsedi degen senimdemin, dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.
Munan keıingi sóz Ulttyq mýzeıdiń dırektory Darhan Myńbaıǵa berildi. «Biz «Ulttyq mýzeıge syı tartý» aksııasy arqyly qoǵam nazaryn tarıhı-mádenı muramyzdy saqtaý máselesine aýdarǵymyz keledi, – dedi Darhan Qamzabekuly. – El arasynda eleýsiz jatqan qundy jádigerler, ultymyzdyń uly tulǵalary qoldanǵan zattar kásibı turǵyda saqtalyp, kópshilik nazaryna usynýdy qajet etedi.
Jurttyń sandyǵy men shkafynda, shatyry men jertólesinde áli ashylmaǵan, ǵylymı aınalymǵa túspegen nebir qundy jádigerler tur. Ony «babamnyń babasynyń kózi» dep, eshkimge aıtpaı, kórsetpeı ustaý arqyly saqtaımyz dep
oılaıdy. Al shyndyǵynda, betin aýlaq qylsyn, onyń ottan-sýdan saqtandyrylmaǵany bylaı tursyn, kez-kelgen zat bıologııalyq ózgeristerdiń saldarynan jyldan-jylǵa joıyla beredi. Jádigerdiń bútin qalpyn tek birneshe urpaǵy ǵana kórýi múmkin. Kádimgideı jylmen eseptegende, 50-70 jylda jeke azamattyń qolyndaǵy buıym, zat joıylyp otyrady. Árkim óz otbasyndaǵy qadirli buıym týraly oılanyp kórsinshi, sonyń kóbi joǵalǵan, joıylǵan nemese qoldy bolǵan. Sondyqtan «kez kelgen mura mýzeıde saqtalynýy kerek» degen eldik ustanymdy jalpyhalyqtyq paryz sanaýdyń ýaqyty týdy dep sanaımyn».
«Ulttyq mýzeıge syı tartý» aksııasy barysynda belgili tulǵalardyń urpaqtary men mádenıet jáne qoǵam qaıratkerleri, aıtýly sportshylar mýzeıge baǵa jetpes baılyqtardy tartý etip, mundaı is-sharalar jyl boıyna jalǵasa beretinin jetkizdi. Halyq aqyny, ánshi, kompozıtor Kenen Ázirbaevtyń uly Baqytjan Ázirbaev, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Jumabek Táshenovtiń urpaǵynan Fatıma Sadyqqyzy, Halyq Qaharmany, kórnekti jazýshy Qasym Qaısenovtiń qyzy Gúljahan Qaısenova, aqıyq aqyn Qadyr Myrza Áli atyndaǵy qordyń tóraǵasy Donedil Qajymov, Prezıdent janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, belgili saıasattanýshy Erlan Qarın, Ádilet mınıstriniń orynbasary Baqytjan Ábdiraıym, Belorýssııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Anatolıı Nıchkasov, vals koroli Shámshi Qaldaıaqovtyń ini-dosy Abaı Balajan, aqyn Jumeken Nájimedenovtiń qyzy Aıken Jumekenqyzy, Gúlfaırýz Ysmaıylova men Evgenıı Sıdorkınniń uly Vadım Sıdorkın, elimizdiń dańqyn asqaqtatý nıetimen, kók týymyzdy Mekkege arnaıy jaıaý alyp barǵan Dýlat Imanqajy, Amansha Meńdiǵalıulynyń uly Asylbek Amanshauly, tanymal sýretshi Hasen Abaev, qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony Jaqsylyq Úshkempirov, sondaı-aq sport sańlaqtary Iýrıı Melnıchenko men Serik Sápıev qundy jádigerlerin tabystap, júrekjardy lebizderin aıtty.
Aksııaǵa qatysýshylar osynaý tartýlardy jaqynnan tamashalap, alýan syrly buıymdardy uzaq qyzyqtady. Qundylyqtardy túp-túgel túgendep shyǵý taǵy múmkin emes. Olar – 1869 jyly jasalǵan Bıdiń tósbelgisi, K.Ázirbaevtyń bala kezindegi dombyrasy, óz qolymen jasaǵan syldyrmaǵy, aqyn J.Jabaev syıǵa tartqan K. Ázirbaevtyń kemer beldigi, J. Táshenovtiń kostıými, Q.Myrza Áliniń shapany, qalamsaby, kózildirigi, qoıyn dápteri, qol saǵaty, G.Ysmaıylovanyń qylqalamdary, qamzoly, sándi sómkeleri, J.Nájimedenovtiń shyǵarmalar jınaǵy, pıdjagi, galstýgi, Sh.Qaldaıaqovtyń kúlsalǵyshy, qarakól bórigi, Q.Qaısenovtiń qylyshy, J.Úshkempirovtiń altyn medaldary, O.Shıshıgınanyń kıimi, S.Sápıevtiń altyn medaldary, V.Smırnovtyń sporttyq kombınezony, E.Qarınniń jeke kolleksııasynan 100 jebe, taǵysyn taǵy alýan-alýan zattar. Árqaısysy bir-bir taǵdyr, bir-bir tarıh. О́tken kezeńniń óshpes boıaýy. Al áli syry ashylmaǵan jádigerlerdiń tylsym qupııasy tarıhtyń munan da tereń qabatyna tarta túsedi.
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV.
