Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Otandyq kompanııa jetekshileriniń aıtýynsha, ınvestısııalyq tartymdylyq memlekettiń negizgi basymdyǵyna aınalýǵa tıis. Respondentterdiń 46%-y osylaı dep sanaıdy. Saýalnamaǵa qatysqandardyń 37%-y 2024 jyldyń qorytyndysynda Qazaqstanda ınvestısııalyq klımat nasharlady degen pikirde. Sonymen qatar kásipkerler basty basymdyqtar qataryna jemqorlyqpen kúres, ınfraqurylymdy damytý jáne zań ústemdigi kirýge tıis dep esepteıdi. Bıznes-qaýymdastyq 2024 jyldan beri tıimdi salyq saıasatyn qalyptastyrýdyń da mańyzdy mindetke aınalǵanyn atap ótken.
«Qazaqstanda da, álemde de jedel ekonomıkalyq ósimge negiz bolatyn irgeli sebepterdi kórmeı turmyn. IJО́ burynǵy deńgeıde – 5% shamasynda qalady dep boljaımyn. Jahandyq ekonomıka da ózgere qoımas. Eger buryn ekonomıkalyq daǵdarys arasyndaǵy merzim 10-15 jyl bolsa, qazir ol aıtarlyqtaı qysqardy. Mysaly, 2008–2009 jyldardaǵy álemdik qarjy daǵdarysyn, odan keıingi 2014–2015 jyldardaǵy daǵdarysty alaıyq. Odan keıin 2020 jyly pandemııa boldy. Sóıtip, aralyq merzim 5 jylǵa deıin azaıdy. Qazir álemde bolyp jatqan jaǵdaılar (Qytaıdaǵy ósim qarqynynyń baıaýlaýy, Reseıge salynǵan sanksııalar, geosaıası ahýal) – munyń bári munaı naryǵyndaǵy suranys pen usynystyń qubylýyna alǵyshart, sondaı-aq álemdik munaı baǵasynyń tómendeýine sebep bolýy múmkin. Bul óz kezeginde el ekonomıkasyna zııanyn tıgizedi», deıdi «Kazpetrol Group» ókili Erjan Tazabekov.
«Bertling Kazakhstan Logistics» kompanııasy basshylarynyń biri Álııa Jaqsylyqovanyń aıtýynsha, bıyl ekonomıkalyq ósim 4%-dy quraǵanymen aldaǵy 5 jylda ol 20%-ǵa deıin kóterilýi bek múmkin. Sebebi aýqymdy jobalar iske qosylyp jatyr.
«Birinshiden, biz AES boıynsha sheshimdi kútip otyrmyz. Batys Qazaqstandaǵy Qarashyǵanaqta da jaqynda jańa jobalar iske qosylady. Qarashyǵanaq pen Soltústik Kaspıı jobasynda menedjment quramy aýysady. Iske reseılik kompanııalar belsendi aralasýda. Qarabatan aýdanynda «Sılleno» zaýytynyń qurylysy júrip jatyr. QMG men «Lýkoıldyń» «Qalamqas-teńiz – Hazar» birlesken jobasy qolǵa alyndy. KATKO-da da keńeıý bar. Jetkizý qyzmetimen aınalysatyndyqtan biz munyń bárin ańǵaryp otyramyz. Satyp alýshy kompanııalar tarapynan satyp alý úderisi turaqty júrip jatyr jáne bul úrdis jalǵasady dep oılaımyn. Eldegi ınfraqurylym da keńeıýde. Jańa áýejaılar men logıstıkalyq habtar salý bastaldy. Ekonomıkamyzǵa shıkizattyq taýarlar baǵasynyń qubylýy qatty áser etedi», deıdi ol.
ERG ókili Serik Shahajanovtyń aıtýynsha, geosaıası daǵdarysqa ekonomıkalyq daǵdarystyń qosaqtalýy úlken synaq týdyrmaq.
«О́nimderimizdiń negizgi jahandyq tutynýshylary bolyp sanalatyn elderdegi ekonomıkaǵa quıylǵan qarjylar turaqty nátıje bermedi. Qazirgi qarqyn men damý alǵysharttaryn eskersek Qazaqstannyń ekonomıkalyq ósimi 5-7% shamasynda boljamdy túrde ósti. Jahandyq daǵdarystyń áseri bizdiń kompanııany da aınalyp ótken joq. Degenmen kompanııanyń ósetin áleýeti bar», deıdi.
«Byltyr Qazaqstanda 90 mln tonnadan astam munaı óndiriledi degen jospar bolǵan, alaıda óndiris kólemi 87,7 mln tonnaǵa deıin tómendep, 2023 jylǵy kórsetkishten de az boldy. Álemdik munaı baǵasynyń tómendeýine baılanysty otandyq munaı-gaz kompanııalarynyń tabysy da azaıdy. 2025 jylǵa degen úmit zor. Quny 45 mlrd dollardan asatyn Teńiz jobasy nátıje bere bastaıdy dep kútilip otyr. Tolyq qýatqa shyqqan kezde Teńizde táýligine 1 mln barrelge jýyq munaı óndirilýi múmkin, bul – álemdik óndiristiń shamamen 1%-y. Osy jobanyń arqasynda Qazaqstanda munaı óndirý jylyna 96 mln tonnadan asady dep boljanady, óz kezeginde bul úlken rekord bolmaq», deıdi PwC saýalnamasyna pikir bildirgen Almas Qudaıbergen (Centrasia Group).
