Jaıly qonys – jarasymdy turmys

Turǵyn úı sharýashylyǵy – qashannan ózekti másele. Keshegi kezeńde tolyqtaı memlekettiń moınynda bolǵan bul salaǵa táýelsizdik tusynda zaman talabyna saı ózgerister engizildi. Burynǵy turǵyn úı basqarmalarynyń ornyna páter ıeleri kooperatıvteri (PIK), keıin kondomınıýmdar qurylyp, turǵyndarǵa úılerine qatysty sharýa qamy óz bılikterine berildi. Búginde kóp páterli mekenjaılardyń kommýnaldyq máselesimen PIK, basqarýshy kompanııalar, kondomınıýmdar aınalysady. Elimizdegi turǵyn úılerdiń tehnı­kalyq jaǵdaıy birkelki deýge kelmeıdi. О́tpeli kezeńde qalyptasqan ony basqa­rýdyń modeli zamanaýı talaptarǵa ja­ýap bere almaı otyr. Turǵyn-úı kom­mýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý baǵdarlamasy boıynsha qonys nysandaryn jóndeýdi uıymdastyrý, tıimdi, únemdi jaǵyn qarastyrý joǵaryda atalǵan qurylymdar quzyrynda. Bular osy sharalarmen tıisti deńgeıde aınalysyp júr deý qıyn. Máselen, atalǵan baǵdarlamaǵa sáıkes jóndeý jumystaryna jyl sa­ıyn 26 mlrd. teńge jumsalýy kerek. Al turǵyndardan jınalatyn qarjy 25 mlrd. teńgeden aspaıdy. Saraptamalyq materıaldarǵa súıensek, úılerge kúrdeli jóndeý júrgizý úshin 200 mlrd. teńge qajet bolsa, qyzmet kórsetý túrleriniń ózi 100 mlrd. teńgeni kereksinedi. Basqa da óńirlerdegideı Jezqazǵan qalasynda turǵyn-úı kommýnaldyq sha­rýashylyǵyn jetildirýge keń aýqymdy ister atqarylyp jatyr. Aıtalyq, 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamanyń birinshi mehanızmi boıynsha kóp qabatty 5 úıge jóndeý júrgizildi. Atap aıtqanda, Asylbekov, Shevchenko, Pýshkın kóshelerindegi 97/2, 1-shi, 5-shi, 11-shi, 41-shi úılerge tıisinshe 9,3, 15,9, 14,6 jáne 15,9 mıllıon teńge kóleminde jumystar atqaryldy. Sonyń nátıjesinde Baıqońyrov, Sátbaev, Shevchenko, Pýshkın kóshelerindegi 20-shy, 51-shi, 15-shi, 47-shi úıler adam tanyǵysyz ózgerdi. Munymen qosa Gagarın kóshesindegi 80-shi úıdiń lıftisi aýystyryldy. Qalada mundaı ister aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady. Qarjylyq qı­yndyqtarǵa qaramastan bıyl 4 úıdi jóndeýge 56 mıllıon teńge bólindi. Bul mindet myqty merdiger uıymdarǵa júkteldi. Mysal úshin Ájibaev je­tekshilik etetin «Ajar-4» qurylys kompanııasy turǵyndardyń senimin árdaıym aqtaýshy tájirıbeli ujym. Jańartý jumystarynyń qan­sha­lyqty qajeti bar degen áńgimeniń aıtylyp qalýy jasyryn emes. Bilgen adamǵa munyń paıdasy ushan-teńiz. Birinshiden, qýat kózderin únemdeýge úlken yqpal etedi. Esik-terezeleri men qabyrǵasy bútindelgen, jylý júıeleri almastyrylǵan baspanalardy jylýmen qamtamasyz etýge shyǵyn az ketedi. Ekinshiden, turǵyndar jeke árleýshi qurylysshylar men santehnıkter izdep áýre-sarsańǵa túspeıdi. Úshinshiden, qalanyń kelbeti kelisip, sáýleti sándene túsedi. Buǵan qalaı qol jetkizýge bolar edi? Ol úshin PIK-ter aldymen kondomınıým qurýy qajet. Olar turǵyn úı basqarmalarynda tirkeýden ótýi kerek. Kondomınıým esebin jyldyq 0,3 paıyzben «Qazposhta» AQ óz moınyna alady. Páter ıeleri kúrdeli jóndeý somasynyń bir bóligin jınaýlary tıis. Osydan keıin ǵana memleket qaıtarma aqshany birtindep bere alady. Kondomınıým nysany bolyp tabylatyn úılerdi memleket tegin jóndemeıdi. Qýanyshbek SANSYZBAEV, Jezqazǵan qalalyq turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar avtokóligi jáne avtokólik joldary bóliminiń basshysy. Qaraǵandy oblysy.