«Bastapqyda biz qarapaıym kameramen jabdyqtalǵan lýnohod túrindegi ıdeıalardy qarap shyqtyq. Biraq ol qyzyqsyz kórindi. Erekshe, eshkim jasamaǵan, naqty zertteý quraly bolatyndaı nárse jasaǵymyz keldi. Mars taqyrybyn tańdaǵanda onyń atmosferasy, bederi men zertteý qıyndyqtary týraly kóp oqydyq. Sol kezde lavalyq tútiksheler men úńgirler týraly derekterge tap boldyq. Olar – výlkan atqylaý kezinde paıda bolatyn jerasty arnalary. Osyndaı úńgirler bolashaq ǵaryshkerler úshin qaýipsiz baspana bola alady degen oıǵa keldik», deıdi Eńlik.
Qyzdar robot ıdeıasyn damytyp, seısmıkalyq barlaý ádisine júginýdi usynǵan. Iаǵnı qurylǵy jerge soqqy berip, odan taralatyn tolqyndardy tyńdaý arqyly astyndaǵy keńistikti anyqtaıdy. Osyndaı ádis arqyly úńgirdiń tereńdigi men beriktigin bilýge bolady. «NASA jáne basqa da ǵarysh agenttikteriniń materıaldaryn oqydyq. Aǵylshyn tilindegi ǵylymı maqalalardy túsinip, salystyrmaly túrde taldaýǵa týra keldi. Derekterdiń kóbi naqty emes, tipti bir-birine qaıshy keletin jerleri de bar. Biraq biz sonyń arasynan negizge alýǵa bolatyn málimetterdi jınap, model jasaýda eskerdik», deıdi Sánııa.
Robottyń qurylymyn oqýshylar ózderi qurastyrǵan. «3D» prınterden bólshekter shyǵaryp, symdaryn jalǵap, stanoktar arqyly bir-birine bekitken. Jobada «3D» úlgileýdi Sánııa jasaǵan, al elektronıka men jınaqtaý jumystaryna Eńlik jaýapty bolǵan. Baǵdarlamalaý men qozǵalys fýnksııalaryn birge pysyqtaǵan. «Baǵdarlamalaýdy jetik bilmeseń, robot jumys istemeıdi. Sondyqtan kod jazý men elektrondy bólshekterdi biriktirýdi tereńirek meńgere bastadym. Robot alǵash ret qozǵalǵan sát – bizdiń eń qýanyshty kúnimiz boldy. Tipti arnaıy kedergi qoıyp, oǵan ádeıi qaqpan ornatyp kórdik», deıdi Eńlik Maman.
Qazirgi tańda robottyń mehanıkalyq bóligi ǵana synalǵan. Al seısmıkalyq datchıkterin qosý kelesi kezeńge josparlanǵan. Biraq joba avtorlary baıqaýdaǵy eń aýyr sát – qurylǵyny qurastyrý emes, jobany sahnada qorǵaý bolǵanyn aıtady. «Test barysynda qobaljymadyq. Biraq qorǵarda qatty ýaıymdadyq. Qazylar bizdiń ıdeıamyzdy túsine me, eńbegimizdi baǵalaı ma degen alań boldy. Nátıjesinde, 22 jasqa deıingi qatysýshylar arasynda «Maket» atalymy boıynsha birinshi oryndy ıelendik. Bul biz úshin úlken jetistik», deıdi Sánııa Shoqan.
Qyzdardyń kún tártibi tańerteńgi 8:15-ten keshki 18:00-ge deıin sabaqpen ótedi. Soǵan qaramastan, ınjenerlik jobalarǵa da ýaqyt tabady. «Bos otyrǵym kelmeıdi. Energııam kóp, ony paıdaly iske jumsaýǵa tyrysamyn. Bul jobalar – jaı hobbı emes, ózińdi ártúrli salada synap kórýdiń joly. Ras, keıde demalýǵa ýaqyt joqtaı kórinedi. Biraq bul erteńgi bolashaq úshin jasalyp jatqan eńbek», deıdi Sánııa.
«Men aeroǵarysh salasynda jumys istegim keledi. Robot jasaý – armanym. Iá, keıde sharshaısyń, usaq-túıekke ashýlanasyń. Biraq seriktesińmen sóılesip alsań, jeńildep qalasyń. Al keıde súıikti doramamdy qarap, bárin umytyp ketem», deıdi Eńlik.
Jas zertteýshiler ǵylymda qyzdarǵa oryn joq degen eski taptaýrynǵa úzildi-kesildi qarsy. «Qyzdarǵa bala kezden senim men qoldaý kerek. Olar tehnıkalyq salany tańdaýdan qoryqpaýǵa tıis. Sebebi olardyń ıdeıasy – qundy. Ǵylym tek er balalarǵa arnalmaǵan. Sabrına Pasterskı syndy amerıkalyq fızık 16 jasynda ushaq jasap, ózi ushqan. Osyndaı mysaldar bizge de jol ashyq ekenin dáleldeıdi», deıdi olar.
