Zııandy shyǵaryndylardyń aýaǵa taralýyn azaıtý, kásiporyndarda eń úzdik qoljetimdi tehnıkalardy engizý jáne ornyqty damý týraly eseptilik (ESG) boıynsha nysanaly ındıkatorlarǵa qol jetkizý jónindegi is-sharalardyń oryndalý barysy qaraldy.
«Memleket basshysynyń «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq bastamasy aıasynda elimizde ekologııalyq jańarýdyń aýqymdy is-sharalary júzege asyrylýda. Sonymen qatar óndiristiń qorshaǵan ortaǵa tıgizetin zııandy áserin azaıtýymyz kerek. «Jasyl» ekonomıkaǵa kóshý jáne kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý úshin ozyq tehnologııalardy engizýdi eskere otyryp, ónerkásip sektoryn jańǵyrtýdy jandandyrý qajet. Basym baǵyttardyń biri – atmosferaǵa shyǵaryndylar men parnıktik gazdardy qysqartý, sondaı-aq óndiristiń energııa tıimdiligin arttyrý», dep atap ótti O.Bektenov.
Qaraǵandy, Shyǵys Qazaqstan men Ulytaý oblystaryndaǵy ekologııalyq jaǵdaıǵa áser etý máselesi boıynsha «Qazaqmys» korporasııasy JShS, «Qazmyrysh» JShS jáne «Qarmet» AQ basshylyǵynyń óndiristerdi jańǵyrtý salasynda atqarylǵan jumystar týraly esebi tyńdaldy.
«Qazaqmys» korporasııasy» JShS baıytý fabrıkalarynda shań ustaý júıeleri ornatylǵan, bul shań jınaý úderisiniń tıimdiligin 99,9%-ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik berdi. Jezqazǵan mys balqytý zaýytyn gazdandyrý esebinen atmosferaǵa shyǵaryndylardyń 16%-ǵa qysqarýyna qol jetkizildi. Balqash mys balqytý zaýytyndaǵy sý salqyndatý júıeleriniń jabdyqtaryn aýystyrý tushy sý alý kórsetkishiniń 35%-ǵa tómendeýin qamtamasyz etti. О́ndirilgen qoj kóleminiń 100% mys konsentratyn, óreskel qorǵasyndy, t. b. alý arqyly óńdeledi.
«Qazmyrysh» JShS О́skemen metallýrgııalyq alańynda jumys júrgizildi, nátıjesinde shyǵaryndylar 4 eseden astam tómendedi. 2001 jylǵy 69 myń tonnadan qazirgi ýaqytta 15 myń tonnaǵa deıin. Negizgi óndiristik alańdarda eń úzdik qoljetimdi tehnologııalardy engizý josparlanyp otyr: bul gazdardan kúkirt dıoksıdin kádege jaratý jónindegi jańa jabdyqty ornatý, qatty bólshekterdi ustaýǵa arnalǵan súzgilerdi qaıta jańartý, taǵy basqalar osy maqsattarǵa arnalǵan ınvestısııalardyń jalpy kólemi 108 mlrd teńgeden asady.
«Qarmet» AQ 2024–2030 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasyn iske asyryp keledi, onyń sheńberinde koks gazyn tereń tazartatyn jańa koks batareıalaryn salý, Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń JEO-2 jáne JEO-Bý-aýa úrleıtin stansasynda qazandyq jabdyqtaryn jańǵyrtý, birqatar peshti tabıǵı gazǵa aýystyrý, aýa men sýdy tazartý júıelerin qaıta jańartý, taǵy basqalary kózdelgen. Eki jyl ishinde «Qarmet» AQ-nyń atmosferalyq aýaǵa naqty shyǵaryndylary 10,3%-ǵa qysqardy, qaldyqtardyń túzilýi 19,8%-ǵa tómendedi.
«Jasyl akademııa» ǵylymı-bilim ortalyǵynyń dırektory Baqyt Esekına, «Qazaqstannyń ekologııalyq uıymdary qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basqarma tóraǵasy Aıgúl Soloveva, «KazWaste» qaldyqtardy basqarý jónindegi qaýymdastyqtyń atqarýshy dırektory Vera Mustafına bıznes pen jańa tehnologııalardy engizýdi yntalandyrý, kómirqyshqyl gazy shyǵaryndylaryn sıfrlandyrý, iri kompanııalardyń eseptiliginiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý jáne taǵy basqa máseleler men usynystar boıynsha jurtshylyq atynan sóz sóıledi.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev elimizdegi ónerkásip kásiporyndarynan aýaǵa teris áserdi boldyrmas úshin ekologııalyq ruqsat berý sheńberinde qaldyqtar jónindegi normatıvter jyl saıyn tómendeıtinin baıandady. Otandyq óndiristerdiń jańa tehnologııalarǵa kóshýi nátıjesinde 2035 jylǵa qaraı atmosferaǵa zııandy shyǵaryndylar 300 myń tonnadan astam qysqarýǵa tıis.
Oljas Bektenov elimizdiń kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizýi boıynsha úkimettik emes sektor, ǵylymı qoǵamdastyq jáne bıznes ókilderiniń birlesken jumysynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sonymen qatar ónerkásip kásiporyndary óndiristerde qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etý úshin belsendi jumys isteýi kerek. Úkimet tarapynan osy másele boıynsha baqylaý kúsheıtiledi.
Keńes qorytyndysynda Premer-mınıstr jaýapty mınıstrlikterge birqatar tapsyrma berdi, atap aıtqanda, Ekologııa mınıstrligi ónerkásip kásiporyndarmen birlesip, elimizdiń «jasyl» ekonomıkaǵa kóshýi jónindegi tujyrymdamanyń ındıkatorlaryn strategııalyq qujattar men tabıǵatty qorǵaý is-sharalarynyń josparlaryna engizýdi qamtamasyz etýge tıis. Kompanııalar óndiristiń ekologııaǵa áseri týraly barlyq aqparatty ózderiniń ınternet-resýrstarynda ornalastyrýy kerek. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi «Qazaqmys» jáne «Qazmyrysh» kompanııalarymen birlesip, energııa tıimdiliginiń nysanaly ındıkatorlaryn, sondaı-aq júrgizilgen energııa aýdıtiniń qorytyndylary boıynsha energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý jónindegi josparlardy qaıta qaraýy qajet.
Sonymen qatar Ekologııa, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteri qoǵam qaıratkerlerimen jáne halyqaralyq uıymdarmen birlesip, ónerkásip kásiporyndary úshin ornyqty damý jónindegi eseptilikti engizý boıynsha birqatar semınar men kezdesý ótkizý múmkindigin qarastyryp, jurtshylyq úshin aqparattyń qoljetimdiligin qamtamasyz etýge tıis.
Densaýlyq saqtaý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikteri tıisti usynymdar ázirleı otyryp, óndiristiń zııandy faktorlarynyń halyq densaýlyǵyna áserine qatysty tereń ǵylymı zertteýler júrgizý máselesin pysyqtaýy kerek.
