Birlesken otyrysqa Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev, Memlekettik keńesshi Erlan Qarın, Úkimet basshysy Oljas Bektenov, Konstıtýsııalyq sot tóraǵasy Elvıra Azımova, Joǵarǵy sot tóraǵasy Alsambek Merǵalıev, Bas prokýror Berik Asylov, Prezıdent ákimshiliginiń basshysy Aıbek Dádebaı jáne Úkimet músheleri, Prezıdentke tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organdardyń, ulttyq holdıngterdiń basshylary qatysty.
Otyrystyń kún tártibine shyǵarylǵan VIII saılanǵan Parlamenttiń úshinshi sessııasynyń jabylýy jáne parlamenttik kanıkýl týraly másele boıynsha Erlan Qoshanov baıandama jasap, zań shyǵarýshy organnyń jyl ishinde atqarǵan jumysyna, qabyldaǵan zańdardyń mán-mańyzyna toqtaldy. Sonymen qatar osy jyldary depýtattar udaıy prezıdenttik reformalardyń alǵy shebinen kóringenin atap ótti.
– Biz óz ókilettigimizdiń týra bel ortasyna keldik. Is júzinde bul – birlese atqaryp jatqan jumysymyzdyń mańyzdy kezeńi, mejeli belesi. Shyn máninde, qazirgi saılanym – Memleket basshysynyń «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyn júıeli de dáıekti túrde júzege asyryp otyrǵan Parlament deýge bolady. Osy jyldary depýtattar udaıy prezıdenttik reformalardyń alǵy shebinen kórindi. Biz árdaıym Memleket basshysynyń jan-jaqty oılastyrylǵan, halyqtyń talap-tilegine, eldiń múddesine negizdelgen strategııasyn basshylyqqa alyp kelemiz. Bul ustanym baǵyt-baǵdarymyzdy aıqyndap, kúsh-qýatymyzdy bir arnaǵa jumyldyrýǵa jol ashty. Parlamenttiń kúndelikti jumysy eń áýeli osy reformalar mazmunyn odan ári baıytyp, naqty ispen qoldaýǵa baǵyttalǵan. Sessııa bastalarda Memleket basshysy óz Joldaýynda alǵa qoıǵan basty mindetter bizdiń jumysymyzǵa serpin berip, qarqyn qosty. Ulttyq quryltaıda aıtylǵan strategııalyq ıdeıalar Parlament nazaryn qoǵamnyń eń ózekti máselelerine aýdardy. Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasy aıasyndaǵy zańnamalyq bastamalardyń bárin derlik depýtattyq korpýs osy sessııada iske asyrdy, – dedi Erlan Jaqanuly.
Májilis tóraǵasy úshinshi sessııa barysynda Parlament palatalarynyń 3 birlesken otyrysy, Senat pen Májilistiń 39 jalpy otyrysy ótkenin jetkizdi. Qos palatanyń qaraýynda 158 zań jobasy boldy, onyń ishinde 89 zań qabyldanǵan. E.Qoshanov depýtattar sessııa barysynda áleýmettik saıasat pen azamattarymyzdyń múddesi myzǵymas basymdyq ekenin aıqyn kórsetkenin atap ótti.
Sondaı-aq Májilis spıkeri óz sózinde úsh kodekstiń jańartylyp, qabyldanýy Prezıdenttiń irgeli reformalarynyń iske asýynyń naqty kórinisine aınalǵanyn aıryqsha atap ótti. Buǵan deıin birde-bir zań jobasy jańa Salyq kodeksi sııaqty keń talqylanbaǵan.
– Depýtattar bızneske artyq salmaq salmaı-aq, salyq saıasatyn ekonomıkanyń turaqtylyǵyna, azamattardyń baqýattylyǵyna baǵyttaýǵa qol jetkizdi. Jalpy, qabyldanǵan Salyq kodeksi memleket – bıznes – qoǵam arasyndaǵy ádiletti qarym-qatynastyń jańa kezeńine jol ashpaq. Úkimetpen birlesken jumystyń nátıjesinde biz sapaly, ashyq, ádiletti ári túsinikti Salyq kodeksin qabyldadyq. Qabyldanǵan Bıýdjet kodeksi ornyqty ekonomıkalyq damýdyń, azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýdyń negizgi tetigine aınaldy. Bul rette bıýrokratııadan arylý kózdelip, bıýdjettik rásimder merzimderi eki ese qysqardy. Jańa zańnamalyq normalar Ulttyq qor resýrsynyń tıimsiz jumsalýyna berik tosqaýyl qoıady. El Prezıdentiniń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda óńirlerdiń bıýdjettik derbestigi artty. Salyq túsimderin jergilikti bıýdjetter deńgeıine berý jalǵasyn tapty. Sonyń nátıjesinde qazirdiń ózinde jergilikti bıýdjetterdiń kirisi artyp kele jatqanyn baıqap otyrmyz, – dedi E.Qoshanov.
Májilis tóraǵasy Memleket basshysynyń tapsyrmasymen elimizdiń bolashaǵy úshin strategııalyq mańyzy bar qujat – Sý kodeksi qabyldanǵanyn da atap ótti.
Sondaı-aq palata spıkeri baıandamasynda elimizdiń balalardyń bilimi men tárbıesine, baqytyna salynyp jatqan ınvestısııa týraly da aıtyp ótti.
– О́tken sessııada «Ulttyq qor – balalarǵa» zańyn qabyldaǵan edik. Sol jumystyń jalǵasy retinde osy sessııada «Keleshek» biryńǵaı erikti jınaqtaýshy júıesiniń zańnamalyq negizi jasaldy. Jınaqtalǵan qarajatty elimizdegi jáne shet memleketterdegi kolledjder men joǵary oqý oryndarynda bilim alýǵa, turǵyn úı satyp alýǵa paıdalanýǵa bolady. Bul – memleket tarapynan balalardyń bilimi men bolashaǵyna salynatyn ıgi ınvestısııa, – dedi Erlan Jaqanuly.
Osy sessııada azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaý máselesine buryn-sońdy bolmaǵan dárejede nazar aýdarylǵanyn da aıta ketken jón. Depýtattar Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesindegi keıbir tásilderdi qaıta qarap, medısınalyq kómektiń biryńǵaı toptamasyn engizdi. Endi saqtandyrý mártebesine qaramastan, barlyq azamatqa bazalyq medısınalyq kómek berilmek.
Palata tóraǵasy depýtattar zań men tártip ústemdigin ornatý baǵytynda da júıeli jumys júrgizip jatqanyna toqtaldy.
– Prezıdent aıtqandaı, zań men tártip – memlekettik qurylystyń basty qaǵıdaty. Sessııa boıy depýtattar osy baǵdardy berik ustandy. Máselen, Parlament qabyldaǵan jańa sharalar úleskerlik qurylys salasynda tártip ornatyp, azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Nátıjesinde, úleskerlerdiń aldanyp qalý jaıttarynyń azaıǵanyn kórip otyrmyz. Taǵy bir mysal retinde qarjylyq qyzmetterdi tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý jaıyn aıtýǵa bolady. Bul máselege alǵashqy kúnnen bastap erekshe nazar aýdardyq, – deı kele Májilis tóraǵasy depýtattar qarjylyq qyzmet alýshylar quqyǵyn qorǵaý sharalaryn kúsheıtkenin de atap ótti.
E.Qoshanov búginde qoǵam aldynda turǵan úlken syn-qaterlerdiń biri – kıberalaıaqtyqtyń órship kele jatqan qaýpine ýaqtyly jaýap retinde dropperler úshin qylmystyq jaýaptylyq engizilgenin aıtty. Sondaı-aq depýtattar bastamashy bolǵan Esirtki zattarynyń zańsyz aınalymyna qarsy is-áreket týraly jáne lýdomanııamen kúreske qatysty zańdar da der kezinde qabyldanǵan, asa mańyzdy qujat ekenin atap ótti.
Ol sessııa barysynda depýtattar halyqaralyq parlamenttik uıymdar aıasynda belsene jumys istegenine toqtaldy.
– Depýtattar 307 halyqaralyq is-sharaǵa qatysyp, 34 shetel parlamentimen yntymaqtastyqty júzege asyrdy. Sondaı-aq Ortalyq Azııadaǵy baýyrlas eldermen, sondaı-aq eń iri kórshilerimiz – Reseı jáne Qytaı parlamentarıılerimen yntymaqtastyqty tabysty damytýǵa atsalysyp keledi. Biz Eýropalyq odaqpen, AQSh-pen jáne Azııa óńirindegi áriptesterimizben júıeli baılanysty jalǵastyryp otyrmyz, – dedi Májilis spıkeri.
Odan keıin Úkimetpen ózara is-qımyl kezindegi ózekti máselelerge de toqtalyp ótti.
– Osy sessııa barysynda memlekettik organdarǵa 625 saýal joldandy. Ár saýaldyń artynda halyqty tolǵandyratyn másele turatyny belgili. Alaıda olarǵa berilgen jaýaptardyń mazmuny men sapasyna kóńil tola bermeıdi. Taǵy da jańa suraqtar týyndatady. Bul jaǵdaı keıde depýtattardy memlekettik organǵa qaıta júginýge májbúr etedi. Biz Úkimetpen birge osy máselelerdi júıeli sheshýimiz kerek. Kelesi sessııada Úkimet múshelerin arnaıy shaqyryp, joǵaryda aıtylǵan máselelerdi talqylaý josparymyzda bar, – dedi ol.
Sondaı-aq Májilis tóraǵasy memlekettik organdar men depýtattyq korpýstyń birlesken jumysynyń jaqsy úlgileri bar ekenin de atap ótti. Máselen, aýyl halqynyń tabysyn arttyrýda, ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrýda, aýyl ákimderin oqytýda jáne azamattardyń shamadan tys qaryz alýy problemalaryn sheshýde ortaq jumystyń nátıjesi eleýli bolǵan kórinedi.
Saılaýshylardyń talap-tilekteri boıynsha Úkimet esebin tyńdaýǵa arnalǵan otyrystar da óz tıimdiligin kórsetken.
– О́ńirlerge barǵan saıyn depýtattar halyqtyń bir jarym myńnan asa máselesi men amanatyn arqalap keledi. Osy sessııada Parlament depýtattary 500-den asa eldi mekenge baryp, azamattarmen 1 200 kezdesý ótkizdi. Onda kóterilgen barlyq másele Úkimet aldyna qoıyldy. Biz olardy burynnan qalyptasqan tájirıbe boıynsha, arnaýly jalpy otyrysta talqyladyq. Osy sessııada depýtattar azamattardyń 30 myńnan asa hatyn qarady. Osynyń bári azamattardyń «halyq únine qulaq asatyn memleketke» degen senimin nyǵaıtyp, eleýli nátıje beredi. Kelesi sessııada bul tájirıbeni jalǵastyramyz, – dedi E.Qoshanov.
Budan soń Memleket basshysynyń «Taza Qazaqstan» bastamasyna toqtalǵan Májilis spıkeriniń aıtýynsha, bul – jaı ǵana ekologııalyq aksııa emes, memlekettik ıdeologııanyń berik dińgegi. Biz ony vedomstvolyq naýqanǵa aınaldyryp almaýymyz kerek. «Taza Qazaqstan» – dalanyń ǵana emes, sananyń da tazarýy. Ásirese depýtattar osy istiń aldyńǵy shebinde júrýge tıis.
Osylaısha, Parlamenttiń kezekti sessııasy támamdaldy. Baıqaǵanymyz, jańa parlamenttik mádenıettiń damýy kezeń-kezeńimen jalǵasyp keledi. Depýtattar endi qabyldanǵan zańdardyń mán-jaıyn óńirlerde saılaýshylarǵa túsindirip, problemalarmen jaqynyraq tanysyp, kelesi sessııada da Memleket basshysynyń mańyzdy tapsyrmalary boıynsha jumysty qarqyndy jalǵastyramyz degen nıetpen tarqasty.
