Bilim • 09 Shilde, 2025

Jazǵy lager jandana tússe...

40 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Almatydaǵy oqý­shy­lardyń 96 paıyzǵa jýyǵy jazǵy dema­lys­ynda saýyqtyrý sharalaryna jáne túrli úıirmege qatysady. Qalalyq Bilim basqarmasynyń dere­gine súıensek, osyǵan tilek bildirgen oqýshynyń sany – 281 myń. Bul 1-10 synyp ara­lyǵynda oqıtyn 293 682 balanyń 95,7 pa­ıyzyn quraıdy. Byltyr lagerge kelgen oqýshylar sany 266 343 edi.

Jazǵy lager jandana tússe...

Qazir qalada 200-den astam jalpy bilim beretin mektep bar. Al lagerge balalar jergilikti bıýdjet esebinen tegin qatysady. Bıyl 26 mamyrdan bastap 9 maýsymǵa deıin bas­taýysh synyp oqýshylary men áleýmet­tik osal toptaǵy balalar lagerde tegin tamaqpen qamtyldy. Endi maý­sym aıynyń sońyna deıin lagerler tańerteńnen túske deıin jumys isteıdi. Bul kezeńde tegin tamaq qarastyrylmaǵan. Balalar ádettegideı mektep janyndaǵy lagerlerge tegin barady. Shilde aıynda mektepter jańa oqý jylyna daıyndyq júrgizip, jóndeý jumystaryna kirisedi. Keıin tamyz aıynda lagerler qaıta ashylyp, tańerteńnen túske deıin balalardy tegin qabyldaıdy. Sonymen qatar qala syrtyndaǵy lagerler de jaqsy jumys istep jatyr. Munymen qosa qosymsha bilim berý úıirmeleri de bar.

Bilim basqarmasy ókiliniń aıtýynsha, qazirgi tańda 19 mem­le­kettik jáne 122 jekemenshik qosymsha bilim berý mekemesiniń jumysy jandana bastady. Onda 40 myńnan astam bala memleket esebinen qosymsha bilim alýyna múmkindik bar.

Almaty qalasy Bilim basqar­masy basshysynyń orynbasary Muhtar Tájibaevtyń aıtýynsha, IT-daǵdylardy damytýǵa, otbasylyq qundylyqtardy nyǵaıtýǵa jáne patrıottyq tárbıeni kúsheıtýge baǵyttalǵan taqyryptyq lagerler jumys istep jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen «Adal azamat» birtutas tárbıe baǵdarlamasyna erekshe mán be­rilgen. Bıyl mektep janyndaǵy lagerlerdiń jumysy erekshe maz­mundy ári qyzyqty ótip otyr. Munda ulttyq taǵamdar jasap, kes­te tigip, toqyma toqıdy. Ulttyq oıyndar oınap, ulttyq mýzykalyq aspaptardy úırenedi. Sondaı-aq baǵdarlamalaý men robot­tehnıkaǵa mashyqtanyp, sport­tan túrli estafetalarǵa qatysady.

Qazirgi kezde №140 mektep janyndaǵy sporttyq baǵyttaǵy lagerde 5-6 synyp oqýshylary túrli sport oıynymen aınalysady. Munda balalar voleıbol, fýtbol, toǵyzqumalaq jáne basqa da ulttyq oıyndarǵa qatysady. Lager baǵ­darlamasy teorııalyq bilimdi de ushtastyryp, balalardyń sporttyq tártibin nyǵaıtyp, komandalyq rýhyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.

№97 mektep janynan ashylǵan «Arman» lagerinde balalar sport­tyq jáne shyǵarmashylyq is-shara­larǵa, ekskýrsııalar, zııat­ker­lik oıyndar men sheberlik sabaq­tarǵa qatysyp jatyr.

Almaty qurylys-tehnı­kalyq kol­ledji bazasynda «Jazda ma­mandyq tańdaıyq» baǵdarla­ma­sy aıasynda joǵary synyp oqýshylary aǵash óńdeý isin, grafıkalyq dızaındy meńgerip, qural-saımandarmen jumys isteýdi, sondaı-aq «SketchUp» arqy­ly 3D-modeldeýdiń negizderin úırenýge mashyqtanyp jatyr. Bul baǵdar­lama balalarǵa alǵashqy kásibı daǵdylardy meńgerýge múm­kindik beredi.

Patrıottyq jáne mádenı tárbıeni jandandyrý maqsatynda №208 mektep janynan «Etno City» etnolageri jumysyn bas­tady. Munda balalar ulttyq salt-dás­túrdi meńgerip, erekshe sánmen tigilgen kıiz úıde bilim alyp, arnaıy baǵdarlama aıasyn­­da ulttyq qolóner boıynsha she­berlik sa­baqtaryna qatysady. Balalar qazaqtyń áshekeı buıym­­dary men turmystyq zattar jasap úırenedi.

Naýryzbaı aýdanyndaǵy Oqý­shy­lardyń ınnovasııalyq shyǵar­mashylyǵy ortalyǵynda ashylǵan IT-lagerde 7-15 jasqa deıingi bala­lar baǵdarlamalaý negizderin meńgerip, elektronıkamen tanysyp, túrli ǵylymı tájirı­bege qatysady. Munda bala­lar mýzykalyq dáris­terge qatysyp, aspaptarda oınap, kıim tigýdi úırenedi.

Ata-analar qazirgi kezde qala mektepteri men kolledjderinde iske asa bastaǵan tartymdy bas­tamalardy ári qaraı jandandyrý qajet degen pikir aıtady. Balalary bastaýysh synypta oqıtyn Indıra Raqymbaı mektep janyndaǵy jazǵy lagerlerdiń baǵdarlamasyna ózgeris kerek deıdi. Jazǵy lagerge jumysbasty ata-analar aýlada bos sendelip júrmesin degen sebeppen balalaryn amalsyzdan jiberedi. О́ıtkeni kópshiligi balalar úshin qyzyqty emes. Eger lagerler baǵdarlamasy mazmundy, taǵamdary dámdi bolsa, qyzyǵyp baratyn balalar sany da kóbeıedi. Bul balalar qaýipsizdigin saqtaýǵa, bos ýaqytyn tıimdi paıdalanýǵa yqpal etedi. Bıyl jetkinshekterdiń mýzeılerge tegin barýy qarastyryldy. Aldaǵy ýaqytta teatrlarǵa barýy da tegin uıymdastyrylsa, bul otbasynda 2-den kóp balasy bar ata-analardy áleýmettik turǵydan qoldaýǵa yqpalyn tıgizeri sózsiz.

«Jazǵy lagerlerge jas mamandardy kóptep tartý qajet. О́ıt­keni jas mamandardyń krea­tıvti ıdeıalary, sıfrlyq keńis­tikti qol­danýdaǵy bilimi men biligi balalardy qyzyqtyratyn is-sharalardy ótkizýge kóp septigi tıedi. Meni bıyl balalardyń anı­masııalyq jáne kitapqa qyzy­ǵý­shylyǵyn arttyrýǵa baǵyt­talǵan baǵdarlamanyń bolma­ǵany qynjyltty. Qalada kitap shy­ǵa­ratyn, kitap taratatyn bas­pa­lar, saýda úıleri barshylyq. Solarǵa oqýshylardyń ekskýrsııasyn uıym­­dastyryp, balaólar jazýshylarymen kezdesýler ótkizip, kitap syılaý aksııasy uıymdastyrylsa jazǵy lager baǵdarlamasyn qy­zyqty ete túsetini sózsiz. Budan bólek, elimizdegi sport komandalary jattyǵýlaryna aparyp, oıyn­daryn kórsetý, chempıon­­­dar­men, óner ókilderimen kezdesýler ótkizip, shaǵyn kon­sertterin uıymdastyrý, sheberhanalar jumysymen tanys­tyrý da balalardyń tanymyn keńeıtedi. Balmuzdaq shyǵaratyn, kondıterlik fabrıkalardyń ju­mysymen tanystyrý da tartymdy bolmaq. Qala mańyndaǵy qul­py­naı, tańqýraı plantasııalary, sondaı-aq mal sharýashylyǵy fer­ma­laryna demeýshiler tartý arqyly ekskýrsııalar jasaý jetkin­shekterge qyzyqty ǵana emes, eńbekke baýlýdyń bir qada­myna aınalatyny sózsiz. Bala­lar­dy qor­ǵaıtyn, qamqorlyq jasap, qaýip­sizdigin kúsheıtetin qoǵam quramyz desek, mektepten tys ýaqytyn tıimdi paıdalana­tyn aý­qymdy ári mazmundy baǵdar­lamalardy jetildirý qajet», deıdi ol.

Gadjetke táýeldilikten arylý, sıfrlyq keńistikti saýatty paıdalanýda mektepter janyndaǵy jazǵy lagerler jumysyn jandan­dy­rýdyń máni zor. Osy baǵytta ike asatyn baǵdarlamalar arnaıy mamandardyń, bıznes ókilderi úkimettik emes uıymdardyń, ata-analardyń qatysýymen oqý jyly bastalǵan sátten bastap ázirlenip bekitilgeni abzal. Balalardyń kúzgi, qysqy, jazǵy kanıkýlyn uıym­dastyrý naýqandyq sıpat alyp, bilim men tárbıe berýdiń ajyramas bir bóligine aınalsa ıgi.

 

ALMATY