Qaıtarylǵan aktıvter halyq ıgiligine jarap jatyr

Memleket baılyǵyn maıshelpekke aınaldyryp alǵan­dar halyqtyń qazynasy bolýǵa tıis qarajattardy «qorjy­nyna» salyp, shetel asyr­ǵanymen, jymysqy jolmen ıelengen dúnıe-múlikterin ja­syryp-japqanymen tıisti organdar zańsyz tabys ıe­lerin táýbesine túsirip jatyr. Memlekettiń menshigine qaıtarylǵan aktıvterdiń aldy búginde áleýmettik mańyzy bar nysandarǵa aınalyp úlgerdi.

Zańsyz shyǵarylǵan aktıv­terdi qaıtarý búginde Sybaılas jem­qorlyqqa qarsy qyzmettiń negizgi mindetteriniń birine aınalǵan.

Onyń ústine bul baǵyttaǵy myltyqsyz maıdan Memleket basshysynyń «follow the money» qaǵıdasy boıynsha berilgen tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda júrgizilip jatyr. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi tóraǵasynyń kómekshisi ári agenttiktiń resmı ókili Danııar Bıgaıdarovtyń aıtýynsha, bul jumystar qoǵamnyń memlekettik ınstıtýttarǵa degen senimin arttyrýǵa baǵyttalǵan sybaılas jemqorlyqpen kúres strategııasynyń mańyzdy bóligi sanalady.

– 2022 jyldan bastap qazirge deıin Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet memleket pen kvazımemlekettik sektor sýbektilerine jalpy somasy 1,15 trln teńgeden asa kólemdegi múlik aktıvter men qarjyny qaıtarýdy qamtamasyz etti. Onyń ishin­de 329 mlrd teńgeden asa soma tike­leı aqsha qarajaty retinde bıýdjetke qaıtaryldy. Atqarylǵan jumys­tar birqatar joǵary daýazymdy tulǵa­lar­ǵa, olıgopolııa sýbektilerine jáne ózge de sheneýnikterge qatysty qylmys­tyq isterdiń nátıjeleri ekenin aıta ket­ken jón. Qaıtarylǵan aktıvter qata­ryna bıznes-ortalyqtar, ákimshilik ǵıma­rattar, saýda oryndary, turǵyn úıler, páterler, qurylysy tolyq aıaqtal­ma­ǵan nysandar, jer ýchaskeleri, lıýks sa­natyndaǵy avtokólikter jáne qarjy­lyq qarajattar kiredi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet arqyly qaıtarylatyn barlyq aktıv tek memleket múddesine baǵyttalmaq, – deıdi D.Bıgaıdarov.

Eldiń ıgiligine jaraı bastaǵan nysan­darǵa toqtalsaq. Máselen, Almaty qalasyndaǵy «Maisat» bıznes-ortalyǵy elimizdiń «Geografııa jáne sý qaýipsizdigi ınstıtýty» AQ menshigine berildi. Al quny 7,9 mlrd teńgeden asatyn «KaisarTower» bıznes-ortalyǵy Qazaq ult­tyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversı­tetine tapsyrylyp, bolashaq ustazdardyń qajetine jarap otyr.

Sondaı-aq quny 800 mln teńgeden asatyn ákimshilik ǵımarat T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııa­synyń balansyna ótkizilip, óner oqytý ordasynyń da tynysy ashyla tústi.

Astana qalasynda da mundaı jumys­tar qarqyn alǵan. Quny 5 mlrd teńgeden asatyn úsh jeke turǵyn úı Astana qalasy ákimdiginiń múgedektigi bar balalarǵa arnalǵan №1 «Psıhologııalyq-pedago­gıkalyq túzetý kabıneti» KMM-ne berildi. Atalǵan kabınettiń ádiskeri ári pedagog-psıhologi Baqytgúl Elýbaevanyń aıtýyn­sha, buǵan deıin qatardaǵy qarapaıym ǵımaratqa qonystanyp, áýpirimmen amaldap kelgen túzetý ortalyǵynyń qyzmetin alýshylardyń kezegi máselesi de sheshimin taýyp otyr.

– Bul ortalyq – Astana qalasy boıynsha eń alǵash ashylǵan túzeý kabınetteriniń biri. Osy ǵımaratqa kóshkeli munda balalarmen jumys isteý óte jaıly ári yńǵaıly bola tústi. Aınalasy da aǵashtarmen qorshalyp, ásem tabıǵat pen taza aýanyń da áseri keremet. Bastysy, keń ǵımaratta balalardyń tıisti kómegin durys alyp, beıimdelýine barlyq jaǵdaı qarastyrylǵan. Tehnıkalyq jáne dıdaktıkalyq materıaldarymyz da jetkilikti. Kabınetter sany da kóp. Bizdiń mamandarǵa da osy jerde jumys istegen unap otyr. Bıyl biz 200-den asa bala qabyldadyq. Olarǵa 8 baǵyt boıynsha pedagogıkalyq-psıhologııalyq qoldaý qyzmetin kórsetemiz. Keıingi jyldary kabınetke degen kezek te kóbeıip ketken edi. Bizdiń osy keń saraıdaı ǵımaratqa kóshkenimizdiń de paıdasy tıip jatyr, ıaǵnı biz endi burynǵydan kóbirek bala qabyldaıtyn múmkindikterge qolymyz jetip otyr. Kezektegi balalar sany da azaıdy, – deıdi B.Elýbaeva.

Sonymen qatar agenttik bergen málimetke súıensek, Bilim ınfra­qury­ly­myn qoldaý qorynyń jumysy da baqylaýda tur eken. Onyń arnaıy shotyna 153,3 mlrd teńge (nemese 329 mln dollar) qarjy aýdarylǵan. Qordyń qarajaty esebinen barlyǵy 100 myń oqýshyǵa eseptelgen 89 mekteptiń qurylysy qarjylandyrylǵan. Onyń ishinde 61 mektep paıdalanýǵa berilip qoıǵan, jyl sońyna deıin taǵy 28 jańa mektep salý josparlanypty.

Qaıtarylǵan aktıvterdiń qatarynda ákimshilik ǵımarattar, bıznes ortalyq­tary, kommersııalyq nysandar, aıaqtalma­ǵan qurylystar, eksklıýzıvti zergerlik buıym­dar, jer ýchaskeleri, lıýks úıler, pá­terler jáne avtokólikter, kompanııa­lardaǵy aksııalar men qatysý úlesteri, temirjol joldary jáne shetelden qaıta­rylǵan aqshalaı qarajattar bar. Aktıv­terdiń edáýir bóligi shetelden qaıtaryl­ǵan. Mundaı aktıvterdiń jalpy quny 670 mln dollardan asady (shamamen 300 mlrd teńge). Atap aıtqanda, Aýstrııa­dan 82 mln, Lıhtenshteınnen 260 mln-nan astam, Birikken Arab Ámir­lik­terinen 14 mln, Túrkııadan 13,9 mln dollar qaıtarylǵan.

Jalpy, qaıtarylǵan aktıvter «Qaıtarylǵan aktıvterdi basqarý kompanııasy» JShS-na beriledi. Atalǵan kompanııaǵa qazirdiń ózinde Astana men Almaty qalalaryndaǵy jyljymaıtyn múlik nysandary, Reseı men Fransııadaǵy páterler, Túrkııadaǵy jyljymaıtyn múlik tapsyrylǵan. Osy rette qarjylandyrýdyń taǵy bir kózi – «Arnaıy memlekettik qordyń» da bar ekenin aıta ketken jón. Ol memleket menshigine qaıtarylǵan múliktiń satylymynan túsken qarajattar men basqa túsimder esebinen toltyrylyp otyrady.

Al bul aktıvterdi izdeý, tabý, qaıtarý jumystary da ońaı is emes. Sheteldik arnalar men kúshtik qurylymdardyń da kómegine júginýge týra keledi.

– Aktıvterdi izdestirý qylmystyq ister fıgýranttarynyń qarjylyq aǵymdary men ál-aýqatyn taldaý arqyly júrgiziledi. Tekserý kúdiktilerge ǵana emes, olardyń senimdi adamdaryna, týys­taryna jáne basqa tulǵalarǵa da qatysty qoldanylady. Bul baǵyttaǵy jumysty «Egmont» tobynyń beıresmı baılanys arnalary, úkimetaralyq eýropalyq Carin, Azııa-Tynyq muhıty elderi arasyndaǵy aktıvterdi qaıtarý baǵytyndaǵy Arin-Ar, BUU-nyń qoldaýymen jumys isteıtin saıası jemqorlyqpen kúres jáne aktıvterdi qaıtarýǵa kómektesetin GlobE Network sııaqty jahandyq jeliler paıdalanylady. Olar sheteldik áriptestermen aqparat almasý ýaqytyn aıtarlyqtaı qysqartýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar Interpol múmkindikteri men halyqaralyq quqyqtyq kómek kórsetýge arnalǵan resmı tergeý tapsyrmalary da keńinen qoldanylyp keledi, – deıdi Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń resmı ókili D.Bıgaıdarov.

Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda aktıvterdi qaıtarý jáne keltirilgen zalaldy óteý baǵytyndaǵy jumysty jalǵastyryp keledi. Jýyrda ǵana kezinde qyrýar qarajat jymqyryp, iz sýytyp úlgerip, 2022 jyldan beri halyqaralyq izdeýde júrgen jáne aqshany zańdastyrýǵa qatysy bar degen kúdikke ilingen azamattyń aqshalaı qarajaty men múliktik aktıvteriniń qylmystyq jolmen alynǵany dáleldendi. Ol jyljymaly jáne jyljymaıtyn múliktiń qymbat nysandaryn, onyń ishinde jubaıynyń atyna resimdelgen nysandardy satyp alý úshin shamamen 1,5 mlrd teńge zańǵa qaıshy aqshany paıdalanǵan. Olar sóıtip, Almaty qalasy men Almaty oblysynda lıýks avtomobıl, páter, jer ýchaskeleri, turǵyn úıler men qurylys nysandaryn menshiktegen. О́tken aıda sot qaýlysymen atalǵan azamattan alynǵan aqshalaı qarajat pen múliktik obektiler memleket kirisine tárkilendi.

Jalpy, jyl basynan beri Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet qylmystyq jolmen alynǵan aqshany jáne ózge de múlikti zańdastyrý (jylystatý) faktileri boıynsha otyzǵa jýyq qyl­mystyq isti tergeýdi bastady. Istiń bir bóligi sotqa jiberilip, aıyptaý úkimi shyǵaryldy.