Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Alaıda Nıssheniń izgi muraty múlde bólek edi. Ol katolıktik shirkeýdiń qasań ilimimen, jalǵan «puttardyń» uranymen «aýyrǵan», sańyraýqulaqtaı qaptaǵan teorııalardyń shyrmaýynda qalǵan Eýropa sanasyna erkindik syılaǵysy keldi. Úgitshilderdiń sózine kómilgen halyqty ózgelerge emes, ózine senýge úndedi. «Zaratýstra bylaı degen» atty injil saryndas eńbeginde qundy oılaryn shyǵys paıǵambarynyń tilimen sóıletti. «Zaratýstra jalǵyz qalǵan sátinde óz júregine: «Múmkin emes! Bul áýlıe qart óz ormanynda júrip áli kúnge deıin Qudaıdyń qaıtys bolǵanyn estimegen be?!» dep úńile berdi...»
Zaratýstranyń «Qudaı óldi» pikiri Batys pen Shyǵys oıshyldaryna san túrli áser etip, ár alýan pikir órbigeni ras. Ásiredinshilder muny ımansyzdyqqa balasa, keıbir ıdeologter óz múddesine paıdalandy. Menińshe, Nısshe Eýropada jalǵan «qudaılardyń» ólgenin, adamzat balasy endi azat oıymen aspandy sharlaıtynyn jazdy. Jalǵandyqqa qamalǵan sana barda, progreske oryn joq. Tipti Volterdiń, Rýsso men Gegeldiń de armany jalǵan «qudaılardy» óltirip, jańa aqyl-oı satysyna jol ashý edi. Sondyqtan da Volter «О́z betterińmen oılanýǵa qulshynyńdar!» dep dabyl qaqqan-tyn.
Nısshe ataqty kitabynda adamdar arasyndaǵy elenbeıtin, biraq taǵdyrǵa áser eter usaq áreket pen daǵdylar týraly jazdy. Jalǵyzdyq pen «bazar adamdary», kishilik pen kisilik, kúlki men jalǵan muń týraly poetıkalyq tilmen syr tartty. «Men senderge jaqynnan qashyp, alysty jaqsy kórýge keńes beremin. О́ıtkeni adam ózin maqtaǵysy kelgende kýágerlerdi shaqyrady. Al jaqyndaryńa sen tek jaqsy jaǵyńnan kóringendikten olar sen jaıly jaqsy oıda bolsa, óziń týraly óziń de tek jaqsy pikirde qalyp, ózgeris pen damý úderisi baıaýlamaq». Taǵy birde: «Álemdegi eń keremet qundylyqtar olardy nasıhattamasa eshteńege de turmaıdy. Bul nasıhattaýshylardy halyq «Uly adamdar» dep ataıdy» deıdi. Fılosof oqyrmandaryn ońashalyqqa, jalǵyzdyqqa úndedi. «Kim jalǵyzdyǵyn súımese, erkindikti de súımeıtinin» baıan etti. «Jalǵyzdyq bitken jerden bazar bastalady. Al bazar bastalǵan jerden uly komedıanttar shýy, ýly shybyndardyń yzyńy bastalady. О́z jalǵyzdyǵyńa qash! Seniń ýly shybyndarǵa talanǵanyńdy kórip turmyn. Dymqyl jel, taza aýasy bar jaqqa qaraı qash! Jalǵyzdyǵyńa qash!»
Nısshe – jumbaq adam. О́miriniń sońyndaǵy shıelenisteri fılosof týraly ańyzdardy odan ári eseleı tústi. Al baǵasyz kitaptary ýaqyt shekarasyn muzjarǵysh sekildi buzyp keledi.
