Álemdik rekordty tirkeý rásimine Qostanaı oblysy ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetov qatysyp, atalǵan týrıstik keshendi salǵan mesenat, jıhankez, «Tilep» qaıyrymdylyq qorynyń prezıdenti Sapar Ysqaqovtyń Torǵaı óńirine sińirgen eńbegin erekshe atap ótti.
«Búgin bárimiz tarıhı sátke kýá bolyp otyrmyz. «Ult jady» qabyrǵasy jaı ǵana mádenı nysan emes, halqymyzdyń ótkeni men bolashaǵyn jalǵaıtyn rýhanı kópir. Ult jadynyń tasqa basylǵan kórinisi. Mundaı nysannyń Qostanaı óńirinde ornatylýy da kezdeısoq emes. Torǵaı dalasy qazaq halqynyń tarıhynda erekshe oryn alatyn qasterli meken. Torǵaı – qazaq tarıhyndaǵy neshe túrli dúrbeleń, synaqtardy bastan keshirgen óńir. Osy ıgi istiń basynda turǵan, týǵan jeri úshin ter tókken el aǵasy, mesenat Sapar Ysqaqulyna, aǵamyzdyń qasynda júrgen azamattarǵa shynaıy alǵys bildiremiz. Týrıstik hab óńirlik týrızm men ınfraqurylymnyń damýyna serpin beretin erekshe mádenı-tarıhı ortalyq bolatynyna senimdimin. Biz oblys ákimdigi tarapynan mundaı ıgi jobalardy árdaıym qoldaımyz. Sapar Ysqaqulynyń týǵan jerge, elge jasap jatqan eńbegi ushan-teńiz. Bir ǵana mysal, 2019–2020 jyldary aǵamyz balalarǵa arnalǵan júzý basseınin salyp berdi. Sol kezdegi quny – 120 mln teńge. Qazir ondaı basseın salýǵa kem degende 1 mlrd teńge qarjy kerek. Jasóspirim balalarǵa, keleshek urpaqqa qajet osyndaı úlken isti tyndyrǵan Sapar aǵamyzdy naǵyz batyr desek jarasady», dedi ákim orynbasary.
Álemdik rekordty tirkeý rásimin Azııa jáne Afrıka elderi boıynsha álemdik rekordtardy tirkeý jónindegi bas ofıser Qýandyq Qudaıbergenov júrgizdi. «Global Book of Records» ókili aldymen táýelsiz sarapshylardy ortaǵa shaqyryp, rásimniń erejesin túsindirdi. Sarapshy mindetin kezinde Sırııanyń Qazaqstandaǵy Qurmetti konsýly bolǵan Dereh Samır Alı, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń týrızm kafedrasynyń professory Ordenbek Mazbaev, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, Qazaqstannyń Irandaǵy elshiliginiń jaýapty qyzmetkeri Jomart Jeńis, A.Baıtursynuly atyndaǵy Qostanaı óńirlik ýnıversıtetiniń professory Amanjol Kúzembaev syndy ǵalymdar atqardy.
Sarapshylar «Ult jady» nysanyn kóptiń aldynda taǵy bir márte qarap shyǵyp, eki eskertkish taqtany sheship, astynda súıek topyraǵy bar-joǵyn anyqtap kórdi. Odan keıin jarty saǵat májilis quryp, resmı qujattarǵa qol qoıdy. Bas ofıser Qýandyq Qudaıbergenov sarapshylar qorytyndysy men beınequjattardy áleýmettik jeli arqyly Mýmbaı shaharyna, «Global Book of Rekords» keńsesine jiberdi. Ol jaqtan jaýap kelgen soń, kópshilikke atalǵan nysannyń álemdik rekordtar kitabyna engeni, bul – elimiz boıynsha «Global Book of Rekords» tizilimine tirkelgen 10-nysan ekenin jarııa etti.
«Sheteldik sarapshylar «Ult jady» qabyrǵasymen buǵan deıin de jan-jaqty tanysyp, zerttedi. Komıssııa tirkeýdiń aldynda osynyń bárin taldaıdy. Birinshiden, basqa jerlerde kapsýlaǵa súıek topyraǵyn jınaǵan mundaı memorıaldyq keshender bar. 500-den, 800-den jınaǵan keshender bar. Biraq komıssııa «Ult jady» memorıaldyq eskertkishiniń geografııalyq, hronologııalyq turǵydan erekshe ekenin kórip qaıran qaldy. Nysan Anarys zamanynan bastap qazirgi zamanǵa deıingi ýaqyt keńistigin qamtıdy. Munda álemniń ár túkpirinde ornalasqan 42 elden ákelingen batyr babalarymyzdyń súıek topyraǵy saqtaýly jatyr. Bizdiń basshylarymyz – Arab elderiniń sheıhtary. Úlken múmkindikteri bar. Kitabymyz negizinen Azııa, Afrıka qurlyǵyndaǵy ulttardy, olardyń qundylyqtaryn, dástúrlerin erekshe dáripteıdi. Dóreki, oǵash rekordtardy tirkemeıdi. Aıtalyq, shege juta alamyz, shyny shaınaımyz degen adamdar boldy. Endi «Ult jady» álemdik deńgeıdegi sakraldyq kartaǵa enetin bolady», dedi Qýandyq Qudaıbergenov.
Álemdik rekord jarııalanǵan soń, minberge «Torǵaı táji» kesheniniń avtory, mesenat Sapar Ysqaquly shyqty.
«Torǵaı táji» kesheniniń qurylysy áli eki jyl júredi. Birtalaı jańa nysandar qosylady. Ony ózderińiz de kóresizder. Osy turǵyda oblystyń, aýdannyń ákimdigine alǵys aıtamyn. Bizdi qoldap, barlyq jaǵynan da kómek berip jatyr. «Ult jady» qabyrǵasy osydan on jyl buryn bastaldy. Uly babalarymyzdyń tulparlarynyń tuıaǵy qaı jerge deıin jetken eken degen oı mazalap, men alty jyl ishinde búkil dúnıe júzin aralap shyqtym. О́zim qurylysshy bolsam da, tarıhty janym qalap turady. Tórt qurlyqty araladym. Qasymda jýrnalıst, operator, ǵalym azamattar boldy. Ekspedısııalyq saparymyzdy Altaıdan bastadyq. Túrkolog-ǵalym Qarjaýbaı Sartqojauly ekeýmiz Kúltegin, Bilge qaǵan, Tonykók babalarymyzdyń eskertkishterinen bastap, Mońǵolııany araladyq. Odan keıin kelesi jyly Eýropaǵa kettik, sodan ne kerek, pandemııaǵa deıin alty jyl boıy ekspedısııada júrdik. Osy alty jyldyń ishinde babalarymyzdyń súıegi qalǵan qyryqtan astam elde bolyppyz. Osylaısha, Eýropa, Azııa, Afrıka, Amerıka men elimiz aýmaǵyndaǵy uly babalarymyz jatqan jerlerden arnaıy kapsýlamen topyraq ákelindi. Amangeldi aýylyndaǵy «Ult jady» taǵzym qabyrǵasyna babalarymyzdyń esimderi jazylǵan qara tústi «gabro» eskertkish taqtalar ornatylyp, astyna jańaǵy kapsýlalar salyndy», dedi mesenat.
Álemdik rekordty tirkeýge táýelsiz sarapshy retinde qatysqan tarıhshy ǵalym Amanjol Kúzembaıulynyń aıtýynsha, atalǵan is-shara memleketimizdiń basty ıdeologııasynyń biri – halyqtyń tarıhı sanasyn oıatýdy kózdeıdi.
«Sapar aǵamyz tarıhı sanany oıatý jolynda úlken sharýa tyndyrdy. Bul kisige eshkim tapsyrma bergen joq. Júreginiń qalaýymen arǵy babalarymyz barǵan jerlerge túgel baryp, sol jerdegi halyqqa qazaqtyń kim ekenin aıtyp júrgen azamat», dedi ǵalym.
Saltanatty rásim barysynda aýdan jastary batyr babalarymyzdyń súıek topyraǵy ákelingen 42 memlekettiń týyn ortaǵa alyp shyqty. Odan keıin kópshilik jergilikti ónerpazdardyń konsertin tamashalady.
Qostanaı oblysy
