Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
О́ńirdiń tabıǵaty men topyraǵynyń qyr-syryn bilip, aǵashqa jany ashıtyn bir maman bolsa, ol «Pıtomnık» jobasynyń jetekshisi Erlan Mahmetuly. Almaty turǵyny bolǵanymen, Jezqazǵan qalasynyń týmasy. Keńes ókimeti qulaǵaly beri Ulytaý óńirinde tálimbaq degen bolmaǵan. Erlan Mahmetuly bolsa, Qyrǵyzstannan jer alyp, sol jaqta tálimbaq ashqan. О́zi osy Arqanyń azamaty bolǵan soń, týǵan topyraǵyna qyzyq-qýanyshqa jıi keledi. Sol kezde qýrap, shirigen aǵashty kórip, jany ashyp, eldi kógaldandyrýdy qolǵa alady. Tájirıbeli maman aldymen osy óńirdiń aýa raıyna, topyraǵyna qandaı tal egýge bolatynyn zertteıdi. Ol eki-úsh jyl buryn kórshiles Qyrǵyzstannan maman ákelip, Ulytaý óńiriniń topyraǵyn alyp, sol eldiń soltústik aımaǵyna aparyp, tal egip kóredi. Bul oblysta terek, iri japyraqty qaraǵash, úıeńki, tıanshan shyrshasy, kógildir shyrsha, qyrym qaraǵaıy sııaqty 6-7 tal ósetinine kóz jetkizedi. Zerttep alǵan soń Erlan Avbashırov Ulytaýǵa tálimbaq ashady. Onda qazir 50 myń túp aǵash bar. Maqsaty týǵan topyraǵyn – jasyl jelekke bóleý.
Byltyr Ulytaý aýdanynyń ortalyǵyna otyrǵyzǵan taldary aýa raıyna beıimdeldi. Kútimi ońaı emes, jetkizýi, otyrǵyzýy, dárileýi bar. Ony kútip-baptaıtyn jumyskerleri, mamandary bar. Aıtqandaı, mamandardy kelisimshartpen shaqyrtyp aldyrady. Osyǵan jarty mıllıard teńge aqsha saldy. Ulytaý aýdanyndaǵy №1 orta mekteptiń, mýzeıdiń, «Sapar» ortalyǵy, taǵy basqa da mekemelerdiń aldyna tal ekti. Ulytaýdyń 85 jyldyǵyna 200 túp taldy mekemelerge taratty. Ony satyp alǵan mekemelerge otyrǵyzyp, kútimin jasady. Búginde jaıqalyp ósip tur.
Keıbir jergilikti turǵyndar aǵash ekse ózi óse beredi dep oılaıdy. Múldem olaı emes. Biz kórgen taldy ekkenge bir jarym aı bolypty. Túıindep, gúldep tur. Bir shelek sýdy laq etkizip quıa salmaıdy, mólshermen sýarady. Eki kúnde bir sýarý kerek. Búkil qylqan japyraqty aǵashty tamshylatyp sýarady. Onyń kútimin Erlan Mahmetuly baqylaýda ustap otyr. Durys sýarmasa, tal da ólip qalady. Qaramaǵynda kózin ashqannan beri osy kásippen aınalysqan on baǵbany bar. Biri taldy otyrǵyzady, biri sýarady.
Erlan Mahmetuly Jezqazǵan qalasynda aǵash otyrǵyzyp, kútimin qolǵa alsam dep oryndy usynys aıtyp júr. Oblys ákimi Dastan Ryspekovke «Memleket basshysy qoǵamda ekologııa mádenıetin qalyptastyrý, tabıǵatty aıalaý mańyzdy ekenin aıtyp ótti. О́zimiz turyp jatqan qalanyń búkil talyn tazartaıyq. Jańa tal otyrǵyzaıyq. Maǵan 3 myń túp talǵa kelisim berseńiz, men sizge 300 túp artyq otyrǵyzyp bereıin», dep óz usynysyn bildiredi. Ákim «jaqsy» dep qysqa qaıyrǵanymen, bul másele aıaqsyz qalady.
Jaqynda E.Avbashırovtyń mamandary «Ulytaý oblysynyń energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy» memlekettik mekemesi basshylyǵynyń usynysymen jasyl jelekti tamshylatyp sýarý jobasyn jasaý úshin Jezqazǵan qalasy kóshesindegi aǵashtardy tekseristen ótkizdi, 45 paıyzy ólip qalǵan eken. «Jastar» saıabaǵynda bıyl otyrǵyzǵan taldar óspeı qalǵan. Qaladaǵy jeti kóshedegi shirigen talǵa em-dom jasaý kerek. Sebebi ákteý jumystary jasalmaıdy. Erlannyń aıtýynsha, aǵash kútimine keshendi joba jasaý qajet. Jobaǵa aǵashty sýaryp ǵana qoımaı, qýraǵan taldy joıyp, shirigen tusyn kesip tastap, qalǵan jerin emdeý, synyp, qulaǵaly turǵan aǵashtardy alyp tastap, ornyna jańa tal egý kiredi. Eger qorshaǵan ortadaǵy adamdardyń qaýipsizdigi, densaýlyǵy mańyzdy bolsa, jasyl jelekten qarjyny aıamaǵan jón.
– Tamshylatyp sýarý máselesi jóninde keńespek bolyp, Ulytaý oblysy ákiminiń orynbasary Ulantaı Úsenov, Sátbaev qalasy ákiminiń orynbasary Ahmet Syzdymanov, Jezqazǵan qalasy ákiminiń orynbasary Aslan Arynov, «Ulytaý oblysynyń energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy» memlekettik mekemesi basshysy Almaz Jandarbekov meni Zoom-ǵa qosylyńyz dep, onlaın kezdesýge shaqyrdy. Basynda tamshylatyp sýarý ádisi jobasyn jasaıyq dep ózderi usynys jasaǵan edi. Biz joba daıyndadyq, oǵan jumsalatyn qarajatty da eseptep shyǵardyq. Qysqasy, bizde oblysqa jetetin 50 myń túp tal bar. Jumys istesek, bastaıyq dedim. Jasyratyny joq, eki jyldan beri osy óńirdi kógaldandyraıyq dep salaǵa jaýapty adamdarǵa qulaqqaǵys etip, sharshadyq. Usynǵan jobam qoldaýsyz qaldy. Tender utyp alǵan merdigerler osy óńirdiń tabıǵatyn, topyraǵyn eskermeı ekken taly ólip qalyp jatyr. Al maǵan qazir basqa oblystan usynys túsip, shaqyryp otyr, – deıdi E.Avbashırov.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev: «Elimizdi kógaldandyrý, abattandyrý – úlken memlekettik mańyzy bar is. Týǵan jerimizdi taza ustaýymyz kerek. Bul – jalpyulttyq másele. Qazaqstanymyz taza, kórikti bolǵany biz úshin, ıaǵnı halyq úshin kerek», dep qadap aıtty. Endeshe, jyl saıyn kógaldandyrýǵa bólinetin qomaqty qarjyny nege tıimdi jumsamasqa? Halyqtyń qamyn oılasaq, jasyl jelekti kóbeıtken jón.
Ulytaý oblysy
