Prezıdent tapsyrmasymen bıyl qabyldanǵan «Dene shynyqtyrý jáne sport týraly» Zańnyń jańa redaksııasynda qazaq kúresi olımpıadalyq jáne paralımpıadalyq sport túrlerimen qatar basym sport túri mártebesine ıe boldy. Bul onyń bolashaqta halyqaralyq deńgeıde damýyna serpin bermek.
14-15 tamyz kúnderi ótetin jahandyq dodaǵa Pákistan, Birikken Arab Ámirlikteri, Týnıs, Reseı, Italııa, Túrkııa, Marokko, Moldova, Úndistan, Qyrǵyzstan, Qazaqstan, Mońǵolııa, Qytaı, Brazılııa, Taıland, О́zbekstan, Tájikstan, Kamerýn, Gana, Efıopııa, Venesýela, Iran syndy elderdiń áskerı salada qyzmet etetin balýandar kúresedi. Chempıonattyń baǵdarlamasyna sáıkes, sportshylar 16 salmaq dárejesinde (erler – 8, áıelder – 8) bozkilemge shyǵady:
- Erler: 55, 60, 66, 74, 82, 90, 100 jáne +100 keli.
- Áıelder: 48, 52, 56, 60, 65, 70, 77 jáne +77 keli.
Qazaq kúresinen áskerıler arasynda ótetin tuńǵysh álem chempıonatynda el úmitin arqalap, Qarýly kúshteri men Memlekettik kúzet qyzmetiniń tańdaýly balýandary shyǵadydy. Bul chempıonatta el namysyn qorǵaıtyn ulttyq qurama 2025 jyldyń basynda Almaty qalasynda ótken áskerı qyzmetshiler arasyndaǵy irikteý chempıonaty negizinde jasaqtalǵan bolatyn.
Qurama sapynda balýandar arasynda Álem jáne Azııa chempıondary, sondaı-aq Dúnıejúzilik Kóshpeliler oıyndary men Dúnıejúzilik jekpe-jek oıyndarynyń jeńimpazdary, júldegerleri bar. Máselen, Bekjan Tólepov – 2022 jáne 2025 jylǵy Álem chempıony, Jumajan Qojambekov – Álem jáne Azııa chempıony, Raýza Nurmahammetova – Álem chempıony, Kóshpeliler oıyndarynyń jeńimpazy, Zarına Sarıpova – Álem chempıony, birneshe dúrkin el chempıony.
Týrızm jáne sport mınıstrligi, Qorǵanys mınıstrliginiń Sport komıteti jáne Qazaq Kuresi Assosıasııasy muryndyq bolǵan chempıonatqa oraı Qazaqstan jeńil atletıka sport kesheninde qurmetti qonaqtar men komanda ókilderiniń qatysýymen jıyn ótti. Qazaq Kuresi Assosıasııasynyń bas dırektory Damır Bekbosynov atalmysh mártebeli jarystyń mańyzy joǵary ekenin atap ótti.
«Qazaq kúresi – bizdiń ulttyq bolmysymyzdyń kody. CISM sııaqty bedeldi uıymnyń kúntizbesine enýi – tól kúresimizdiń álemdik deńgeıde taǵy bir márte moıyndalýy. О́z kezeginde chempıonattyń Astanada ótýi – Qazaqstannyń halyqaralyq sport qaýymdastyǵyndaǵy bedelin arttyra túsedi. Bul – bolashaqta qazaq kúresin Azııa oıyndary men Olımpıada baǵdarlamasyna engizýge bastaıtyn naqty qadamdardyń biri», dedi Damır Ásenǵazyuly.
Qazaqstan armııasynyń Ortalyq sport klýbynyń basshysy, polkovnık Arman Ábeýovtyń aıtýynsha, bul chempıonattyń Halyqaralyq áskerı sport keńesi (Conseil International du Sport Militaire) aıasynda ótýi bul is-sharaǵa erekshe mártebe beretinin jetkizdi.
«Álem chempıonaty tek sportshylardyń emes, búkil áskerı qurylymnyń ımıdjin kóteretin doda. Biz qaýipsizdik pen uıymdastyrýdyń barlyq qyryn pysyqtadyq. Qatysýshylardyń jaıly ornalasýynan bastap, jarys alańyndaǵy ár mınýttyń úılesimdi ótýine deıin qatań baqylaýda. Bizdiń sarbazdar namysty jyǵyp bermesi anyq. Atalmysh chempıonat joǵary dárejede ótse, qazaq kúresin CISM-niń turaqty chempıonattar baǵdarlamasyna engizý jáne 2027 jyly AQSh-ta ótetin Dúnıejúzilik áskerı oıyndardyń qataryna qosý máselesi resmı deńgeıde qaralatyn bolady», dedi Arman Saılaýuly.
CISM – álemdegi eń iri kópsalaly sport uıymdarynyń biri. Búginde 140-qa jýyq eldiń áskerı qyzmetshilerin biriktiretin bul uıym qazirgi tańda Halyqaralyq Olımpıada komıtetinen keıingi eń yqpaldy sporttyq qaýymdastyqtardyń biri sanalady.
Sondaı-aq, jahandyq doda aldynda komanda ókilderine arnalǵan tóreshiler semınary ótti. Chempıonattyń bas tóreshisi – Nıderlandtan kelgen bilikti maman Edmar Abdýllaev. Ol – qazaq kúresi, alysh jáne pankratıon boıynsha UWW-diń tóreshilik nusqaýshysy, sondaı-aq Búkilálemdik belbeý kúresi komıtetiniń múshesi.
«Qazaq kúresinen áskerı qyzmetshiler arasynda Álem chempıonatyn ótkizý orasan jetistik. Bul kúrestiń tehnıkasy men fılosofııasy jaýyngerlik rýhqa óte jaqyn. Osy chempıonat – qazaq kúresin halyqaralyq deńgeıde nasıhattaýdyń myqty alańy bolatynyna senimdimin. Chempıonattyń daıyndyǵy óte joǵary. Barlyq sportshylarǵa sáttilik tileımin», dep atap ótti bas tóreshi.
Sonymen qatar, nıderlandyq mamannyń jetekshiligimen sheteldik sportshylar úshin qazaq kúresiniń kilemdegi ádis-tásilderine arnalǵan praktıkalyq oqý-ádistemelik tanystyrylym sabaǵy uıymdastyryldy.
Búginde qazaq kúresi asa tartysty sport túri retinde tek Qazaqstanda ǵana emes, álemniń túkpir-túkpirinde keńinen tanylyp, bedeli artyp keledi. Qazirgi ýaqytta qazaq kúresi federasııalary álemniń 40-tan astam elinde jumys isteıdi. Jyl saıyn túrli deńgeıdegi 10-an astam halyqaralyq jarystar ótkizilip, olarǵa tórt qurlyqtyń sportshylary qatysýda.
Sońǵy jyldary otandastarymyzdyń qazaq kúresine degen qyzyǵýshylyǵy artyp keledi. Statıstıkalyq derekterge sáıkes, elimizde 160 399 adam jattyǵatyn qazaq kúresiniń 3 897 úıirmesi bar.
2004-2025 jyldary aralyǵynda qazaq kúresinen 11 Álem chempıonaty, 12 Azııa chempıonaty, 6 Álem kýbogy, 6 Eýropa birinshiligi, Iran men Brazılııada kadetter men jastar arasynda Álem chempıonattary jáne Ońtústik Afrıkada 2 Afrıka birinshiligi, Brazılııada Ońtústik Amerıka chempıonaty ótti.
