Odan alynǵan bıdaıdyń 70-80%-y syrtqa saýdalanady. Qostanaı bıdaıyn attaı qalap alatyndardyń ishinde О́zbekstan, Tájikstan, Aýǵanstan, Iran, Qytaı, Reseı memleketteri kósh bastap tur. Osynshama shıkizat áleýetine ıe bolyp otyrǵan óńirde, ókinishke qaraı, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý isi kenjelep tur. Oblys bıdaıynyń deni shıkizat kúıinde, eshbir qosymsha qunsyz syrtqa ketip jatyr.
2025 jyldyń basynda óńirdiń óńdeý kásiporyndary 104,9 mlrd teńgeniń ónimin shyǵarǵan. Al mamandar elimizde jınalǵan bıdaıdyń bar-joǵy 3%-y ǵana óńdeledi dep otyr. Árıne, iri kólemde bıdaı eksporttap otyrǵan elderdiń qataryndaǵy memleket úshin bul tym azdyq etedi.
Qostanaı oblysynda bıdaı men maıly daqyldy tereń óńdeıtin zaýyttar joq. Mundaı zaýyttar elimizde amınqyshqyl, glıýten, lızın, krahmal, bıoetanol sııaqty jańa ónimder óndirisin jolǵa qoıyp, ımportty yǵystyrar ma edi. Sarapshylardyń esebinshe, 1 tonna unnyń baǵasy 120-130 myń teńge bolsa, tereń óńdeýden ótken ónimniń tonnasyn 350-541 myń teńgege eksporttaýǵa bolady. Sonymen qatar óńirde et jáne sút baǵytyndaǵy mal sharýashylyǵy, qus sharýashylyǵy men mal azyǵy óndirisi qarqyndy damyp keledi. Bul baǵytta jumys istep jatqan 200-ge tarta kásiporyn ótken jyly 429 mlrd teńgeniń ónimin shyǵarǵan.
О́tken jyly oblys qambasyna 5,5 mln tonnanyń ústinde astyq tústi. Onyń shamamen 1,7 mln tonnasy óńdeý ónerkásipterine jiberildi. Máselen, dándi, burshaqty daqyl óńdeıtin zaýyttar kórshiles elderge 800 myń tonna un, 44 myń tonna jarma ónimderin satqan. Maıly daqyldardy óńdeıtin kásiporyndar 100 myń tonnaǵa jýyq kúnbaǵys jáne raps dáninen 34 myń tonna suıyq maı alǵan. 2025 jyldyń birinshi jartysyna deıingi málimet boıynsha, óńir sharýashylyqtary 21,3 myń tonna et, 141,4 myń tonna sút óndirgen. Osynshama shıkizatty qabyldap alǵan sút óńdeý kásiporyndary 113 myń tonna kóleminde ónim shyǵardy. Búginde oblystaǵy mal sany 438,7 myńǵa jetip otyr.
Keıingi jyldary óńirde teri qabyldaý, ony óńdeý, satý isi de ońǵa basyp keledi. Byltyr mal sharýashylyqtary 43 myń iri qara terisin ótkizse, bıyl jarty jyl ishinde bul kórsetkish 25 myńǵa jetken. Sondaı-aq bıyl 30 myńnan asa qoı terisi qabyldanǵan. Munyń birazy syrtqa satylady, birazy óńdeýge jóneltiledi. Bıyldyń ózinde «Qostanaı Agroónimderi», «Beefexportgroup», «Sever Et» seriktestikteriniń mal soıý beketteri Reseıge 7 852 teri eksporttaǵan.
Kelesi jyly óńirde iri qara jáne jylqy terisin tereń óńdeıtin ınvestısııalyq joba júzege asyrylmaq. Innovasııalyq joba sanalatyn «Bıokom Qazaqstan» kásiporny teri óńdeýmen qatar, mal sharýashylyǵy shıkizatyn qaldyqsyz óńdep, mal azyǵynyń qunaryn arttyratyn joǵary sapaly aqýyz ónimin de shyǵarmaq. О́ńirlik ǵylym, ınnovasııalyq sektor damymaı, kadr máselesi sheshilmeı, aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeýge qoljetkizý qıyn. Taıaýda Qostanaıǵa kelgen Ulttyq Ǵylym akademııasynyń ókilderi oblys basshylaryna ózderi ázirlegen óńirlerdegi ǵylymı áleýetti damytýdyń tujyrymdamasyn usyndy.
Tujyrymdamaǵa sáıkes, birinshiden, óńir uzaqmerzimdi, naqty strategııaǵa ıe bolýǵa tıis. Ol jergilikti jerdiń básekelik artyqshylyqtaryna negizdelýi qajet jáne óńirdiń jyl saıynǵy damý josparlary men basqarýshylyq sheshimderiniń ózegine aınalýǵa tıis. Tek osyndaı tásil ǵana ekonomıkanyń jáne áleýmettik salanyń túrli baǵytynyń teńgerimdi ári ornyqty damýyn qamtamasyz etedi. Ekinshiden, klımattyq, agroekologııalyq jáne ınfraqurylymdyq ssenarıılerdi modeldeý, óńirlik josparlaýdy ońtaılandyrý jáne óndiristik júıelerdiń turaqtylyǵyn arttyrý maqsatynda óńirlik ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamany iske asyrý kerek. Akademııa ókilderi, sonymen qatar, óńirdiń agrarlyq, ǵylymı jáne ındýstrııalyq áleýetin damytatyn agro ónimderdi tereń óńdeý jónindegi ǵylymı-óndiristik ortalyq qurýdy usyndy. Mundaı ortalyq agroónerkásipke ınvestısııa tartýǵa, ınnovasııa engizýge, eksport keńistigin keńeıtýge yqpal etedi. Sonymen qatar shıkizatty tereń óńdeýdi damytatyn tehnologııalyq serpilis beredi.
Qostanaı oblysy
