Japonııa Ortalyq Azııamen dıalogti jandandyra túspek

– Áriptesimmen óńirlik jáne jahandyq ózekti taqyryp­tar boıynsha jan-jaqty pikir almastyq. Kóptegen halyqara­lyq másele boıynsha Qazaqstan men Japonııanyń ustanymdary uqsas. «Ortalyq Azııa jáne Japonııa» dıalogin odan ári damy­týǵa ózara nıetimizdi rasta­dyq. Bıyl Hıroshıma men Naga­sakı qasiretine 80 jyl, al kelesi jyly Semeı polıgonynyń jabylýyna 35 jyl tolady. Osyǵan oraı biz ıadrolyq synaqtardan zardap shekkenderge járdemdesý maq­satynda Qazaqstanǵa qaı­tarym­syz grant bólý týraly úki­met­aralyq qujatqa qol qoıdyq, – dedi SIM basshysy BAQ ókil­derine arnalǵan brıfıngte.

Úkimet taratqan aqparat­qa sáıkes, Japonııadan elimiz­ge 9 mlrd dollar tikeleı ınves­tı­sııa tartylǵan. Qazir el nary­ǵynda «Mitsubishi», «Sumitomo», «Marubeni», «Mitsui» sekildi korporosııalar tabysty jumys istep keledi. О́tken jyly ózara eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 2 mlrd dollardy quraǵan.

– Biz úshin Japonııa – metallýrgııa jáne munaı-hımııa ónimderiniń dástúrli naryǵy. Osy basqosýda galıı, marganes sýlfaty sııaqty birqatar tústi metaldardy eksporttaý bo­ıynsha uzaq merzimdi kelisimder jasaý týraly ortaq perspektıvalar bar. Kólik jáne logıstıka salasyna basa nazar aýdaryldy. Bul turǵyda Japonııanyń úkimeti «Orta dáliz» baǵyty boıynsha Aqtaý portyndaǵy kedendik qyzmetterdi sıfr­lan­dyrýǵa qoldaý bildirdi, – dedi M.Nurtileý.

Sondaı-aq mınıstrdiń aıtýynsha, atom energetıkasy, ıadrolyq otyn óndirisi men eksporty, ıadrolyq medısına salalarynda birqatar birlesken jumys jolǵa qoıylǵan. Máse­len, elimizde jasyl tran­s­for­masııa men joǵary tehno­logııalarǵa qajetti sırek ári mańyzdy elementterdiń qory mol. Japonııaǵa «jasyl» tehnologııalardy óndirisine qajetti 32 shıkizattyń 22-si elimizde óndiriledi. Osy baǵytta «Taý-Ken Samuryq» jáne Japonııanyń munaı, gaz jáne metall korporasııasy «JOGMEC» arasynda naqty ınvestısııalyq jobalar júzege asyrylmaq.

SIM basshysy eki arada mádenı-gýmanıtarlyq baıla­nys­tar da jyldan-jylǵa damyp kele jatqanyn aıtty. Onyń aıtýynsha, búginde júzden asa otandasymyz Kúnshyǵys eliniń eń iri ýnıversıtetterinde bilim alyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta Japonııanyń aldyńǵy qatarly joǵary oqý oryndarynyń Qazaqstanda fılıaldaryn ashý josparda bar.

– Sonymen qatar Japo­nııamen azyq-túlik qaýipsizdigi, óndiristik kooperasııa, farmasevtıka, adam resýrstaryn jáne aqparattyq tehnologııalardy damytý sııaqty salalarda áleýeti asa mol. Osy salalardy da damytýǵa nıettimiz, – dedi M.Nurtileý.

О́z kezeginde Japonııa Syrtqy ister mınıstri T.Ivaıa quqyq ústemdigine negizdelgen erkin jáne ashyq halyqaralyq tártipti saqtaý men nyǵaıtý­daǵy strategııalyq seriktes Qazaqstanmen yntymaqtastyq qarym-qatynastardy odan ári nyǵaıtýǵa senim bildirdi.

Sonymen qatar eki mınıstr tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan ózara yntymaqtastyqty da talqylady. M.Nurtileý osy sátte Japonııa úkimetine sý tasqynyna qarsy júıelerdi damytýǵa arnalǵan qaıtarymsyz kómek kórsetkeni úshin alǵys bildirdi.

Eki eldiń Syrtqy ister mı­nıstr­leri keıinge shegerilgen «Or­ta­lyq Azııa + Japonııa» dıalogi men sammıtin merziminen buryn ót­kizýge kelisti. Aıta ketsek, As­tanada syrtqy ister mınıstr­leri­niń qatysýymen «Ortalyq Azııa + Japonııa» formatyndaǵy birinshi memleketaralyq kezdesý 20 jyl buryn, 2004 jyly ótken edi.

Sondaı-aq eki elge týrısterdi kóptep tartý maqsatynda kelesi jyldyń kókteminde «Almaty-Tokıo» (Narıta áýejaıy) tike­leı áýe reısin ashý josparlanyp otyr.