Infografıkany jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Arman Shaqqalıevtyń aıtýynsha, 2025 jylǵy qańtar-shildede saýda kólemi 8,6%-ǵa, ınvestısııa kólemi ádepki 6 aıda 37%-ǵa ósip, 438 mlrd teńgege kóterilgen.
«Saýda salasynda 800 myńnan astam bıznes sýbektisi 1,5 mln-nan astam adamdy jumyspen qamtyp otyr» deıdi mınıstr. Ekonomıst Aıbar Oljaevtyń aıtýynsha, Úkimet janynan qurylǵan Investısııalyq shtab iri jobalardyń iske asýyna kedergi bolatyn bıýrokratııalyq ári júıelik tosqaýyldardy joıýda mańyzdy ról atqarady. «Qaǵazbastylyqty» azaıtý, jumysty jeńildetý, ýaqytty únemdeý turǵysynan ınvestorlarǵa naqty qoldaý kórsetiledi.
«Memleket basshysy Astanada ótken Sheteldik ınvestorlar keńesiniń otyrysynda ınvestorlardyń máselesin «osy jerde jáne dál qazir» qaǵıdaty negizinde jedel sheshýge baǵyttalǵan Investısııalyq shtab máselesin kóterdi. Bul shtab 70 mlrd dollardy quraıtyn 137 ınvestısııalyq jobaǵa qoldaý jasap keledi. Budan bólek, zańnamaǵa ınvestorlardyń máselesin keshendi túrde sheshýdi kózdeıtin 140 túzetý engizýge bastamashy bolǵan eken», deıdi sarapshy.
Osy ýaqyt ishinde Shtab aıasynda birqatar túıtkil sheshimin tapty. Máselen, jalpy quny 50 mlrd dollardan asatyn jobalar boıynsha 115 túrli másele rettelgen. Nátıjesinde, quny 2,3 mlrd dollar bolatyn 6 iri ınvestısııalyq jobaǵa kelisim jasalǵan. Investısııa tartý isindegi taǵy bir mańyzdy jańalyq – Ulttyq sıfrlyq platformanyń iske qosylýy. Bul júıe ınvestorlardyń jobalaryn qadaǵalap, olardyń máselesin der kezinde sheshýge múmkindik beredi. Buryn mundaı úderister aılap, tipti jyldap sheshilse, endi sıfrlyq baqylaýdyń arqasynda ınvestordyń ótinishi men máselesi jedel qaralady.
2024 jyldyń 9 aıynda elimizge 12,7 mlrd dollar kóleminde tikeleı sheteldik ınvestısııa keldi. BUU-nyń Azııa men Tynyq muhıty úshin Ekonomıkalyq jáne áleýmettik komıssııasynyń derekterine qaraǵanda, ótken jyly 15,7 mlrd dollar ınvestısııa tartyp, bir jyl burynǵy kórsetkishten 88%-ǵa kóp nátıjege jetken. Soltústik jáne Ortalyq Azııa elderine kelgen ınvestısııanyń úshten ekisinen astamy bizge tıesili bolǵan. Aldaǵy jospar da aýqymdy. 2025 jyly bizge 25 mlrd dollar tikeleı ınvestısııa tartý kózdelip otyr. Bul úshin óńirlerde arnaıy baǵdarlamalar qabyldanyp, sheteldik ınvestorlarmen tikeleı jumys kúsheıtildi. Investorlarǵa ýaqyt joǵaltpaı memlekettik qyzmet alýyna jaǵdaı jasaıtyn «Fast Track» nemese «jasyl dáliz» júıesi iske qosylǵan. Qazirdiń ózinde osy júıe arqyly 134 sheteldik ınvestor jedel qyzmetke qol jetkizdi.
«Investorlar elimizde biraz iri jobalardy iske asyryp jatyr. Mysaly, «Alstom» kompanııasy elimizde servıstik ortalyqtar salyp, 2028 jyldan bastap lokomotıvterdiń jańa býynyn shyǵarýdy josparlap otyr. «Wabtec» kompanııasy balama otynmen júretin jyljymaly quramǵa 200 mln dollar ınvestısııa quıdy. «Stadler Rail» kásiporny óndiristik qýaty jylyna 100 vagon shyǵaratyn zaýyt saldy. Osy jobalarǵa qarap-aq ınvestorlardyń tilin tabý, olarǵa keshendi jaǵdaı jasaý, quqyqtyq qoldaý kórsetýdiń qanshalyqty mańyzdy ekenin kóremiz», dep túsindirdi ekonomıst.
Sarapshy aıtqandaı, shynynda, iri jobalardyń alǵashqy nátıjesi de bar. Máselen, quny 450 mln dollar bolatyn «Jetisý Volframy» zaýytynyń birinshi kezeńi iske qosyldy. Budan bólek, «Carlsberg» zaýyty, «WAN SHENG CERAMIC» keramıka óndirisi, Qostanaıdaǵy «SKODA» men «HONGQI» avtokólik zaýyttary, Almaty oblysyndaǵy 160 mln dollarlyq «PepsiCo» jobasy iske qosylyp, ónerkásip áleýetin arttyryp jatyr.
«Ulttyq qordyń bıylǵy 6 aıdaǵy nátıjesi munaıǵa qaraǵanda ınvestısııanyń tabysy áldeqaıda joǵary ekenin kórsetti. Investısııalyq kiris 4,7 mlrd dollardy qurasa, munaıdan túsken paıda 2,7 mlrd dollar boldy. Bul bolashaqta munaı qory sarqylǵan jaǵdaıda da Ulttyq qordy durys basqarylǵan ınvestısııa qamtamasyz ete alatynyn ańǵartady. Syrtqy naryqtardaǵy qubylmaly ahýalǵa qaramastan, Ulttyq banktiń saýatty tańdalǵan ınvestısııalyq strategııasy nátıje berip otyr. Aksııalardan 1,9 mlrd dollar tústi. Ásirese jasandy ıntellektige baılanysty tehnologııalyq kompanııalardyń quny aıtarlyqtaı artqan. Damyǵan elderdiń memlekettik oblıgasııalarynan – 1 mlrd dollar, altynnan – 800 mln dollar, damýshy naryqtardaǵy ınvestısııalardan – 600 mln dollar, korporatıvtik oblıgasııalardan 400 mln dollar paıda tústi. Osy ýaqyt ishinde qordan bıýdjetke transfert retinde 5,9 mlrd dollar bólindi. Al kiris 7,4 mlrd dollar bolǵandyqtan, taza ósim 1,5 mlrd dollardy qurady. Nátıjesinde, Ulttyq qor aktıvteri qazir 60,3 mlrd dollarǵa jetip otyr», deıdi ol.
2025 jyldyń alǵashqy jartysynda agroónerkásipke 616,6 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Onyń ishinde 442,7 mlrd teńge – aýyl jáne balyq sharýashylyǵyna, 104,2 mlrd teńge – azyq-túlik óndirisine, 69,7 mlrd teńge sýsyn óndirisine baǵyttaldy.
«2025 jyly salaǵa 2 trln teńgeden astam ınvestısııa tartý josparlanyp otyr. Bul qarajat óndiristik qýatty arttyrýǵa, jańa tehnologııalardy engizýge jáne aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligin kóterýge baǵyttalady», deıdi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov.
Ekonomıkalyq ósimniń jalpy qarqyny da oń nátıje berip otyr. Alǵashqy jarty jyldyqta ishki jalpy ónim 6,3%-ǵa ósse, naqty sektordaǵy ósim 8,3%-dy qurady. Sarapshylardyń aıtýynsha, bul kórsetkishter el ekonomıkasynyń qaıta qarqyn alǵanyn ańǵartady.
