Memleket basshysy Joldaýynda elimizge qomaqty ınvestısııa tartý máselesine toqtala kelip, jańa ınvestısııalyq kezeńdi bastaý qajet ekenin aıtty. Osy oraıda óńirde qazirdiń ózinde óndiris órisin keńeıtken ilkimdi ınvestısııalyq jobalar iske asyrylyp jatqanyn tilge tıek etken jón. Alqaly keńeste bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystar týraly «QazaqInvest» AQ óńirlik fılıalynyń dırektory Dáýren Nııazbekov baıandap berdi.
– Memleket basshysy Joldaýynda, ásirese, óńdeý ónerkásibine kóptep ınvestısııa tartý qajet ekenin, qomaqty ınvestısııa tarta bilý ortalyq memlekettik organdardyń ǵana emes, sonymen qatar jergilikti atqarýshy oryndardyń da úılesimdi jumysynyń nátıjesi ekenin atap ótti. Qostanaı oblysyna keıingi 7 aı ishinde 329,1 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. О́ńirde Investısııa tartý jónindegi keńes quryldy. Oǵan oblys ákimi Qumar Irgebaıuly tóraǵalyq etedi. Atalǵan keńes búginde ınvestısııa tartý jumystaryn shıratý, ınvestorlardyń aldynan kese-kóldeneń shyǵyp qalatyn máselelerdiń sheshimin tabý boıynsha tıimdi jumys atqaryp keledi, – dedi D.Nııazbekov.
Keıingi jyldary óńirde mashına jasaý salasy men metallýrgııa kásiporyndaryna qomaqty ınvestısııa tartylǵan. Bul baǵyttaǵy mańyzdy jobanyń biri – elimizdegi 17 serpindi jobanyń qataryna engen tolyq sıkldi «KIA» avtomobılderin shyǵaratyn zaýyt. Investısııa kólemi 131,5 mlrd teńgeni quraıdy. Jylyna 70 myń avtomobıl shyǵaratyn zaýytta 1 500 jańa jumys orny ashylady. Atalǵan kásiporyn shilde aıynda alǵashqy avtokólikterin shyǵara bastaǵan. Al qazan aıynan bastap jappaı kólik shyǵarý óndirisine kóshýdi josparlap otyr. «QazaqInvest» AQ ókiliniń aıtýynsha, atalǵan joba Prezıdent Joldaýy aıqyndap bergen ındýstrııalandyrý, zamanaýı tehnologııalardy engizý, sapaly jumys oryndaryn qurý jáne elimizdiń eksporttyq áleýetin damytý tárizdi mańyzdy mindetterge tolyq sáıkes keledi.
– Mashına jasaý salasynda óndiristiń jergilikti úlesin ulǵaıtyp, birte-birte ımportqa táýeldilikten arylý maqsatynda Qostanaıda aýmaǵy 30 myń sharshy metr bolatyn Lokalızasııalyq ortalyq salynyp jatyr. 800 adam jumys isteıtin bul kásiporyn jylyna 60 myń avtokomponent shyǵarady. Avtokomponentterdiń deni «KIA» korporasııasynyń qarjysyna salynyp jatqan jańa zaýytqa jóneltilip otyrady, – dedi D.Nııazbekov.
Lokalızasııalyq ortalyqtan «KIA» avtokóliginiń oryndyǵy, paıdalanylǵan gazdy syrtqa shyǵaratyn júıesi, kólik qańqasynyń plastıkalyq bólshekteri, elektr jalǵaǵyshtary tárizdi shetelden tasymaldaýǵa ýaqyt pen qarjy shyǵyny kóp ketetin bólshekter shyǵarylady. Osylaısha, birte-birte óńirde tolyq sıkldi mashına jasaý klasterin qalyptastyrý josparlanyp otyr.
Jıynda óńirdiń óńdeý ónerkásibine serpin bergen ózge de iri ınvestısııalyq jobalar jóninde sóz boldy. Máselen, ınvestısııa kólemi 82,5 mlrd teńge bolatyn «KamLit KZ» zaýyty jylyna 74 myń júk kólikterine arnalǵan jetekshi beldeme shyǵarady.
Joldaýda ken baıytý, metallýrgııa salasyn damytýǵa da aıryqsha mán berilip, salanyń damý áleýeti zor ekeni, ásirese, tereń óńdeletin ónimderdi shyǵarýǵa múmkindik mol ekeni aıtyldy. Bul baǵytta óńirde kólemi 1,4 trln teńge bolatyn 2 iri ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Nátıjesinde, 3 myń jańa jumys orny ashylmaq. Máselen, búginde «SSKBО́B» AQ ystyq brıketti temir óndiretin zaýyt salyp jatyr. Atalǵan ınvestjobanyń kólemi 532 mlrd teńge bolady. Bir myń turaqty jumys orny ashylatyn zaýyt iske qosylsa, jylyna 2 mln tonna ónim shyǵarady. Jańa zaýyt búginde álemdik temir óndirisiniń 70 paıyzyn qamtamasyz etip otyrǵan «Midrex» tehnologııasy boıynsha jumys isteıdi. Zamanaýı kásiporynda domna pesh, kómir, koks paıdalaný degender bolmaıdy. Onyń ornyn tabıǵı gaz basady. Nátıjesinde, qýat shyǵyny aıtarlyqtaı azaıyp, ónimniń ózindik quny tómendeıdi. Bul – Qostanaı temiriniń naryqtaǵy básin arttyra túsedi. Elimizdiń 17 serpindi jobasynyń tizimine engen atalǵan strategııalyq joba tolyq óndiristik qýatyna kóshken soń bıýdjetke jylyna 32 mlrd teńge salyq túsip otyrady. Al óńdeý ónerkásibiniń kólemi 9,2 paıyzǵa ulǵaıady.
Munyń syrtynda, óńirde alıýmınıı totyǵyn shyǵaratyn zaýyt salý josparda bar. Aýqymdy jobaǵa Qytaıdyń «East Hope Group» kompanııasy 864 mlrd teńge kóleminde qarjy salýǵa yqylas bildirip otyr.
Prezıdent Joldaýy kómirsýtegi shıkizatyn tereń óńdeıtin birqatar ozyq jobany júzege asyrýdy mindetteıdi. Bul baǵytta óńirde gaz-hımııa keshenin salý jónindegi jobany júzege asyrý pysyqtalyp jatyr.
– Taıaýda «Gas Solutions» kompanııasynyń aksıoneri, belgili kásipker Nurlan Artyqbaevpen kezdestim. Qostanaı oblysynda gaz-hımııa keshenin salý jobasyn talqyladyq. Investısııa kólemi shamamen 3-6 mlrd dollar bolady. Jańa kásiporyn jylyna 5 mln tonnadan asa hımııalyq ónim shyǵaratyn bolady. Sondaı-aq jylyna 1,5 mlrd dollardyń ónimin eksporttaýǵa múmkindik týady. Atalǵan joba aıasynda 2 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylady. Jobany iske asyrýǵa memleket tarapynan tolyq qoldaý kórsetildi. Bul óńirdegi iri ınvestısııalyq óndiristerdiń biri bolmaq, – dedi óńir basshysy Q.Aqsaqalov.
Qostanaı oblysynyń aýylsharýashylyq kesheni men ónerkásip salasynda quny 2,1 trln teńgeden asyp jyǵylatyn uzyn yrǵasy 80 ınvestısııalyq joba iske asyrylmaq. Nátıjesinde, 12 200 jańa jumys ornyn ashý josparlanyp otyr.
Jalpy, óńirde ekonomıkanyń barlyq salasyna jappaı jasandy ıntelektini engizý úderisi bastaldy deýge bolady. Oǵan taıaýda ótken ınvestısııalyq forým barysynda, tehnologııalyq kórme kezinde kóz jetti. Mysaly, dástúrli aýyl sharýashylyǵyn ıntellektýaldy AО́K-ke almastyrýǵa jemisti qadamdar jasalyp jatyr. Egin sharýashylyǵyna birqatar ozyq tehnologııa endi. Bilim, medısına, memlekettik qyzmet, shaǵyn jáne orta kásipkerlik salasy da belgili bir deńgeıde JI-diń ıgiligin kórip otyr.
– Biz tamyz aıynda «О́ńirdi damytýdaǵy jasandy ıntellektiniń orny» taqyrybynda keń aýqymdy forým ótkizdik. Kúni keshegi Úkimet otyrysynda bul da atap ótildi. Biz aldymyzǵa úlken maqsat qoıyp otyrmyz – oblysty sıfrlandyrý jáne ınnovasııa salasyndaǵy kóshbasshy óńirlerdiń birine aınaldyrý. Osy joldaǵy kúsh-jigerimiz ekonomıkanyń basym salalaryn turaqty damytýǵa, ınvestısııalyq tartymdylyqty arttyrýǵa baǵyttalady. Qazaqstandy básekege qabiletti el retinde damytqymyz kelse, jumysymyzdy jańa tásilmen júrgizýimiz kerek, – dedi óńir basshysy.
Sonymen qatar ákim keıbir salalardyń, azamattardyń JI múmkindikterin áli de tolyq túsinbeı jatqanyn aıtty. Sondyqtan qoljetimdi oqý materıaldaryn ázirlep, sheberlik sabaqtary men ashyq dárister uıymdastyrý qajet. Al jalpy, óńir qazirdiń ózinde jasandy ıntellektiniń ıgiligin kórip otyr. Máselen, óńirde ıshemııalyq jáne gemorragııalyq ınsýltke JI kómegimen avtomattandyrylǵan erte merzimdi dıagnoz qoıý jobasy iske asyryldy. Sút bezi obyryna 98 paıyz dáldikpen dıagnozdaý jobasyn engizý pysyqtalyp jatyr. Endigári kún raıy, qaýip-qater, zalal-aýrý jóninde aldyn ala aqparat beretin «mobıldi agronom» nemese «mobıldi zerthana» qosymshalary ár fermerdiń qolyn uzarta túspek. Jasandy ıntellekt ınfraqurylymdy, ásirese, jylý júıelerin aldyn ala dıagnostıkalaýda da tıimdi.
– Jasandy ıntellekt barlyq salaǵa engizilýge tıis. Bul maqsatta iske asyrylatyn jumystardyń bári azamattardyń turmys deńgeıi men ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalady. Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýy el birligin, qoǵamnyń turaqtylyǵyn nyǵaıta túsetini sózsiz. Biz atqaryp jatqan aýqymdy jumys óńirdiń jarqyn bolashaǵy úshin mańyzdy, – dedi Q.Aqsaqalov.
Qostanaı oblysy
