Taǵzym • 26 Qyrkúıek, 2025

Parıjdegi Nurǵısa Tilendıev toıy

30 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Bıyl – asa kórnekti kompozıtor, Qazaqstannyń Halyq qaharmany Nurǵısa Tilendıevtiń týǵanyna – 100 jyl. Elimizde bastalǵan aıtýly tulǵanyń mereıtoıy Fransııa astanasy Parıj qalasynda jalǵasty. Keshe ǵana ásem shahardyń tórindegi IýNESKO shtab-páterinde «Ǵasyr áýenderi: Tilendıevke taǵzym» atty merekelik konsert ótti.

Parıjdegi Nurǵısa Tilendıev toıy

Ǵasyrda sırek týatyn tulǵanyń ult­tyq ónerimizdiń damýyna qosqan eńbegi – ólsheý­siz. Qazaqtyń qasıetti dombyrasynyń únin jalpaq álemge tyńdatty. «Otyrar sazy» folklorlyq-etnografııalyq orkestrin quryp, halqymyzdyń rýhanı baı qazynasyn dúnıe júzine málim etti. Birtýar tulǵanyń ǵasyrlyq toıy – elimizge ǵana emes, álemge ortaq oqıǵa. Sondyqtan bul data IýNESKO-nyń halyqaralyq deńgeıde atalyp ótetin mereıtoılar tizimine endi.

Mazmundy is-sharaǵa Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, dıplomatııalyq korpýs pen shyǵarmashylyq zııaly qaýym ókilderi qatysty. Aıda Ǵalymqyzy quttyqtaý sózinde qazaq mýzykasy men óneriniń IýNESKO aıasynda laıyqty baǵalanýy – memleketimiz úshin úlken mártebe ekenin jetkizdi.

toı

«Parıj tórinde, IýNESKO-nyń mártebeli shtab-páterinde qazaq halqynyń uly kompozıtory Nurǵısa Tilendıevtiń 100 jyldyǵy joǵary deńgeıde toılanyp otyr. Nurǵısa Tilendıevtiń shyǵarmalary – qazaq halqynyń rýhanı álemin pash etýmen qatar, jalpyadamzattyq qundy­lyqtardy dáripteıtin bıik óner týyndylary», dedi mınıstr.

Is-sharanyń maqsaty – ulttyq mádenı muramyzdyń baılyǵy men san ǵasyrlyq dástúrli mádenıetin álemge nasıhattaý.

IýNESKO sahnasynda kompo­zıtordyń ǵajaıyp týyndylary saltanat qurdy. Ony kórnekti tulǵa ózi qurǵan «Otyrar sazy» orkestri oryndady. Búginde ujymnyń kórkemdik jetekshisi ári dırıjeri, kompozıtordyń qyzy Dinzýhra Tilendıeva. Sondaı-aq konsertte elimizge tany­mal ónerpazdar: Svetlana Aıtbaeva, Álisher Kárimov, Farhat Kýbıev, Gaýhar Jumaǵulova, Asqar Muqııat, Abaı Qoıshybaev, Rasýl Jarmambetov, Nurǵalym Amanbaı, Aıagóz Haırýllına, Juldyz Baıjuma óner kórsetti. Tyńdarmandar qazaq áni men kúıiniń syrly sazyna elitip, tamasha áserge bólendi.

О́reli talant ıesi mýzy­kanyń barlyq janryn kási­bı meńgergen. Onyń kúı­shi­ligi, dombyrashylyǵy, kompozıtorlyǵy, dırıjerligi – bir-bir álem. О́ner sheberi kózi tirisinde 500-den astam mýzykalyq shyǵarma týdyrdy. 50-den astam dramalyq qoıy­lym men jıyr­maǵa jýyq otandyq kórkem fılm­niń mýzykasyn jazdy. Sonymen birge kompozıtordyń halyq júreginen jol tapqan ánderin jurtshylyq áli kúnge deıin súıip tyńdaıdy. Onyń shyǵarmalarynda erkin tógilgen ásem áýen men názik lırızm ǵajap úılesim tapqan.

Ásirese aıtýly tulǵanyń ózi qurǵan «Otyrar sazy» fol­klorlyq-etnografııalyq orkes­triniń orny bólek. Mundaǵy qos ishekti, úsh ishekti dombyra, qobyz, sybyzǵy, sazsyrnaı, jetigen, shańqobyz, asataıaq sekildi qan­shama ulttyq mýzykalyq aspap­­tardyń oryndaýyndaǵy shy­ǵar­malar ulttyq naqy­­­shy­men erekshelenedi. О́ner ujy­my­nyń repertýaryna ha­lyq kúı­lerimen birge zama­naýı qazaq kompozıtorlarynyń shyǵar­ma­lary da engen. Orkestr 1985 jyly Máskeýdiń P.I.Chaı­kovskıı atyndaǵy Úlken konsert zalynda ótken shyǵarmashylyq konsertte joǵary kásibı oryn­daýshylyq sheberligin tanytyp, ónersúıer qaýymnan joǵary baǵa aldy.

Nurǵısa Tilendıev – kózi tiri­sinde halyqtyń aıryqsha qurmetine ıe boldy. Onyń esimin barsha qazaq bildi. Qadir tutty. Bul – barlyq talantqa buıyra bermeıtin baqyt.