Álemdik statıstıkada qant dıabeti asqynǵan jaǵdaıda túbi ajal qushtyryp, ólim-jitimdi kóbeıtip otyrǵan keselderdiń alǵashqy ondyǵyna kiredi. Keıingi on bes jylda bul aýrýǵa dýshar bolǵandar sany 3,5 esege ósken. Qant dıabetiniń eń basty qaýpi de sonda – jyldar boıy bildirmeı aǵza júıelerin búldire otyryp, asqynǵan kezde múgedektikke dýshar etedi. Búginde qant dıabeti mańyzdy medısınalyq, áleýmettik máselelerdiń biri.
Halyqaralyq qant dıabeti federasııasynyń Dıabettik atlasynda jarııalanǵan keıingi málimetterge sáıkes, jer betindegi 20-79 jas aralyǵyndaǵy 589 mln eresek adam qant dıabetimen ómir súrip jatyr. Bul san 2050 jylǵa qaraı 853 mln-ǵa deıin ósedi degen de boljam bar. Resmı tirkelimniń derekteri boıynsha, 2025 jylǵy 31 shildege elimizde qant dıabetimen aýyratyn 544 684 pasıent tirkelgen, onyń ishinde 18 jasqa deıingi balalar – 6210, eresekter – 538 474 adam. 2 tıpti qant dıabetine dýshar bolǵan pasıentterdiń sany 95%-ǵa jetip jyǵylady.
Ortalyqtyń ashylýyna arnaıy kelgen Densaýlyq saqtaý mınıstri A.Álnazarova: «Elimizde endokrınologııalyq qyzmetti nyǵaıtý – densaýlyq saqtaýdyń strategııalyq baǵyty. Respýblıkalyq endokrınologııa ortalyǵyn asha otyryp, endokrınologııalyq qyzmetti damytý men pasıentterge joǵary mamandandyrylǵan kómek kórsetýdi kózdeımiz. Ortalyqta qoldanylatyn ozyq dıagnostıka men terapııanyń zamanaýı ádisteri emdeýdiń tıimdiligin arttyrýǵa, asqyný deńgeıin tómendetip, endokrındik aýrýlary bar naýqastardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi», dedi.
Mınıstr endokrınologııa salasyndaǵy quzyret ortalyqtaryn kópsalaly oblystyq aýrýhanalardyń bazasynda ǵana emes, sonymen qatar medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek deńgeıinde asqynýlardyń damýyn boldyrmaýǵa arnalǵan dıabettik taban kabınetterin ashý qajettigine de toqtaldy.
О́z kezeginde KIAǴZI jańadan ashylǵan ortalyq arqyly óńirlerge uıymdastyrý-ádistemelik kómek kórsetetin úılestirýshi ortalyqqa aınalýǵa tıis. Qazirdiń ózinde ortalyq bilikti mamandardy jınap, qan aınalymy buzylýynyń saldarynan irińdep, shirigen aıaq-qoldardy kespeı emdeýdiń jańa tásilderin usynyp otyr.
«Mınıstrlik ınstıtýt bazasynda endokrınologııa jáne qant dıabeti ortalyǵyn qurýdy mindettegen edi. Mınıstrliktiń qoldaýymen ótken jyldyń jeltoqsan aıynda dárigerlerimiz Soltústik Eýropadaǵy eń iri qant dıabeti ortalyǵy – Kopengagendegi Steno dıabet ortalyǵynda tájirıbeden ótti. Dıabetologııa salasyndaǵy jetekshi mamandardan asqynǵan jaǵdaıdaǵy emdeýdiń zamanaýı tásilderin meńgerip, aýrýdy erte bastan anyqtaý, medısınalyq kómekti uıymdastyrý máselelerin zerdeledi», dedi KIAǴZI basqarma tóraǵasy Rústem Tóleýtaev.
Respýblıkalyq endokrınologııa jáne qant dıabeti ortalyǵy qant dıabeti men basqa da asqynǵan endokrındik keselderdi anyqtap, em-dom júrgizip, aldyn alýdy júzege asyratyn endokrınolog, oftalmolog, podolog-hırýrg dárigerlerden jasaqtalyp otyr. Ortalyq KIAǴZI aýmaǵynda ornalasqandyqtan, pasıentter irgesindegi ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń kardıolog, gastroenterolog, nefrolog, nevropatolog syndy bilikti mamandarynan da keńes ala alady.
Jańa ortalyqtyń basshysy Laýra Danııarova pánaralyq tásilder pasıentterdi jan-jaqty baqylaı otyryp, aýyr jaǵdaılardyń aldyn alýǵa múmkindik beretindigin aıtady. Ortalyqta qant dıabetin baqylaýǵa arnalǵan zamanaýı qurylǵylar bar. Dárigerler qant dıabeti mektebin júrgize otyryp, pasıentterdi ınsýlın terapııasyn qoldanýǵa úıretedi. Naýqastar da óz derti týraly júıeli bilim alyp, ózin-ózi baqylaýǵa mashyqtanady.
Sol sııaqty «Dıabettik taban» kabınetinde zamanaýı tehnologııalardy paıdalanýǵa qol jetkizilip otyr. Mundaǵy keshendi dıagnostıka tym uzaqqa sozylatynyna qaramastan, durys em-dom taǵaıyndap, aıaqty kesýden saqtap qalýǵa barynsha septesedi.
Munyń aldynda KIAǴZI men Danııadaǵy Steno qant dıabeti ortalyǵynyń basshylyǵy ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyp, halyqaralyq gıbrıdti formatta «Dıabetologııadaǵy zamanaýı tehnologııalar» ǵylymı-praktıkalyq konferensııasyn uıymdastyrǵan edi. Konferensııaǵa endokrınolog, terapevt, kardıolog, qan tamyrlary hırýrgteri, jalpy tájirıbelik dárigerler, basqa da mamandar qatysyp, ózara tájirıbe almasty, salany damytýǵa qatysty oı-tolǵamdarymen bólisti.
ALMATY
