Ýaqytpen úndesken úndeý

Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda depýtattar Qa­zaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń kezekten tys prezı­denttik saılaý ótkizý týraly bastamasyn qoldaý boıynsha Elbasyna Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń úndeýin joldady. QHA Keńesiniń prezıdenttik saılaýdy merziminen buryn ótkizý týraly úndeýin qaraýdy kún tártibine engizýdi Májilis depýtaty Jumataı Álıev usyndy. Depýtattyń bul usynysy áriptesteri tarapynan biraýyzdan qoldaý taýyp, kún tártibiniń birinshi máselesi bolyp qaraldy. Úndeý jarııa etilgennen keıin depýtattar Sergeı Dıachenko, Nurtaı Sabılıanov, Vladıslav Kosarev, Gúlnar Seıitmaǵanbetova, Vıktor Kııanskıı, Azat Perýashev, Álıhan Toıbaev, Irına Aronova, Turarbek Asanov, Serik Seıdýmanov jáne Baqytbek Smaǵul jaryssózge suranyp, óz qoldaýlaryn naqty mysaldarmen dáıektedi. Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Sergeı Dıachenko bylaı dedi: «Bul – kópetnosty qoǵamnyń syrtqy jaǵymsyz faktorlarǵa degen jaýaby. Álemde jahandyq daǵdarys beleń alyp keledi jáne geosaıası jaǵdaı ýshyǵa túsýde. Boljamǵa qaraǵanda, munyń barlyǵy shıelenisip ketýi de múmkin. Sondyqtan da qazaqstandyqtarǵa syndarly, pragmatıkalyq jáne strategııalyq aldyn alý jaǵyn oılastyrǵan jón. Qazirgi kezde Qazaqstan halqynyń birligi men ujymdasýyn nyǵaıtý mańyzdy». Al depýtat Nurtaı Sabılıanov QHA úndeýin qoldap qana qoımaı, osy bastamany qoldaý týraly depýtattar ótinishin de jetkizý kerektigine nazar aýdartty. Jaryssóz sońynan Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov ta áriptesterin qoldaı otyryp, bylaı dedi: «Berekeni kókten tileme, birligi mol kópten tile demekshi, búgingi aýmaly-tókpeli zamanda barshamyz tize qosyp, tilek ushtastyryp, múdde toǵystyryp, Qazaqstandy Máńgilik Elge aınaldyrý úshin asa mańyzdy osy saıası is-sharany birge atqarysaıyq! Bul saılaýdy halyq surap otyr. Halyqtan asqan dana joq deımiz». Osyndaı usynystar Par­la­mentke elimizdiń barlyq óńir­lerinde turatyn jáne halyqtyń túrli áleýmettik toptarynyń ókilderi bolyp tabylatyn saılaýshylardan birneshe ret túsken bolatyn. «Bul bastama saıası partııalardan, azamattyq qoǵam ınstıtýttarynan, kásipkerlerden, ardagerler men jastardan qyzý qoldaý tapty. Merziminen buryn saılaý ótkizý qajettigi týraly qoǵamdyq pikir Qazaqstanǵa yqpal etip otyrǵan obektıvti geosaıası jáne syrtqy saıası jaǵdaılardy uǵynýdan týyndaǵan. Bolyp jatqan jahandyq ózgerister olar­ǵa bizdiń tarapymyzdan tıisinshe den qoıýdy talap etedi. Bul jolda tabysqa jetý halqymyzdyń Elbasy men ol usynǵan is-qımyl baǵdarlamasy tóńiregine toptasqandyǵyn taǵy bir qýattaǵan jaǵdaıda ǵana múmkin bolmaq», dedi Qabıbolla Qabenuly. Spıker bul rette jalpy­ha­lyqtyq bastamany depýtattyq korpýs qoldap otyrǵandyǵyn, óıtkeni, taıaý ýaqytta búkil qoǵamnyń kúsh-jigeri álemdik daǵdarystyń qaýip-qaterlerin Otanymyzdy damytýdyń jańa múmkindikteri men perspektıvalaryna aınaldyrý isine baǵyttalýǵa tıistigin de atap ketti. «Biz, Parlament Májilisiniń depýtattary osy saılaý Qazaqstannyń memlekettiligin odan ári nyǵaıta túsý jolyndaǵy asa mańyzdy strategııalyq kezeń bolatynyna senimdimiz. Halqynyń senim mandatyna ıe bolǵan Memleket basshysynyń bastaýymen «Qazaqstan-2050» Strategııasy men «Nurly Jol» baǵdarlamasynyń barynsha tıimdi iske asyrylýy qamtamasyz etiletin bolady», dedi Tóraǵa. Talqylaý qorytyndysy boı­ynsha merziminen buryn pre­zıdenttik saılaý ótkizý týraly QHA Keńesiniń bastamasyn qol­daýdy surap Elbasy atyna Májilis depýtattary qabyldaǵan úndeý boıynsha Parlament Májilisiniń tıisti qaýlysy qabyldandy. Budan keıin depýtattar «Ha­lyq­aralyq áýe tasymaldarynyń keıbir qaǵıdalaryn birizdendirýge arnalǵan konvensııany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qarap, ony maquldaý kerek dep sheshti. Ol boıynsha baıandamany Investısııalar jáne damý vıse-mınıstri Jeńis Qasymbek jasady. Konvensııa normalaryna sáıkes jolaýshy áýe kemesiniń bortynda nemese túsirý boıynsha kez kelgen operasııalar kezinde qaıtys bolǵan nemese dene jaraqatyn alǵan jaǵdaıda keltirilgen zııan úshin avıatasymaldaýshy jaýapty bolady. Sonymen qatar, tirkelgen júk joıylǵan, joǵalǵan nemese búlingen jaǵdaıda keltirilgen zııan úshin de avıatasymaldaýshy jaýapty. Budan basqa, avıatasymaldaý­shy jolaýshylardy, júkti áýe arqyly tasymaldaý kezinde onyń keshigýi saldarynan keltirilgen zııan úshin de jaýap beretini Konvensııada bar norma. Zań jobasynda ózge de jaýapkershilikke qatysty birqatar baptar kórinis taýyp otyr. Sondaı-aq, depýtattar Tabıǵı monopolııalar jáne retteletin naryqtar máseleleri boıynsha zańnamalyq túzetýlerdi ekinshi oqylymda maquldady. Zań jobasynyń maqsaty tarıf belgileý úderisiniń jáne tabıǵı monopolııalar sýbektileri qyzmetiniń ashyqtyǵyn arttyrý bolyp tabylady. Sonymen qatar, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy Qazaqstanǵa munaı jáne munaı ónimderin jetkizý salasyndaǵy saýda-eko­no­mıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııa­laý týraly zań jobasy da qoldaý tapty. Energetıka vıse-mınıstri Uzaqbaı Qarabalınniń aıtýynsha, ekijaqty kelisimdi júzege asyrý merzimi aıaqtalýyna baılanysty taraptar Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń kelisimsharty aıasynda 2016 jylǵy 1 qańtarǵa deıin munaı jáne munaı ónimderiniń ortaq naryǵyn qalyptastyrý tujyrymdamasyn bekitedi. Jáne de 2018 jylǵy 1 qańtarǵa deıin EAEO-ǵa múshe elderdiń munaı jáne munaı ónimderiniń ortaq naryǵynda baǵdarlama jasaýlary qarastyrylǵan. Osyǵan oraı, taraptar 2024 jylǵy 1 qańtarǵa deıin baǵdarlamadaǵy barlyq is-sharalardy iske asyrýy jáne 2025 jylǵy 1 qańtarǵa deıin EAEO munaı jáne munaı ónimderiniń ortaq naryǵyn qurý týraly halyqaralyq kelisimshart jasaýlary qarastyrylǵan. Palata, sonymen birge, 2015-2017 jyldarǵa arnalǵan respýb­lı­kalyq bıýdjetke túzetýlerdi, Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy Tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardy joıý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý, Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy mem­lekettik shekara arqyly ótkizý pýnktteri týraly hattamaǵa ózge­rister engizýge qatysty hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobalary boıynsha qorytyndy ázirleý merzimin bekitip berdi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».