«Jurttyń vagondardyń jaı-kúıine kóńili tolmaıdy. Astanada vagon qurastyratyn zaýyt iske qosyldy. Bul osy saladaǵy ózekti máselelerdi sheshý úshin jasalǵan mańyzdy qadam boldy. Ozyq halyqaralyq standartqa saı jabdyqtalǵan zamanaýı jolaýshylar vagonyn jasaý shetel ınvestorynyń qatysýymen qolǵa alynady» dedi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda.
Iá, bul óte ózekti másele. О́tkende jolaýshylar О́skemen – Almaty arasyndaǵy poıyzdyń túngi saǵat 12-degi júrý ýaqyty qolaısyz dep másele kótergen. Olaı deıtini, tún ortasy qalanyń bir basynan ekinshi basyna jetý qıyn desken. Onyń ústine, taksı de sırek qatynaıdy. О́skemennen shyǵý ýaqyty ózgergenimen, Almatyǵa tún aýa barady. Ol da yńǵaısyz deıdi jolaýshylar. Júrý kestesinen bólek, myń shaqyrymǵa tar kýpede táýlikten astam ýaqyt joǵaltady. Osy oraıda jolaýshylar vagondardyń tozǵanyn da másele etip qozǵady.
«Osydan úsh-tórt jyl buryn Almatyǵa júrdek poıyz júrip turdy. Qandaı yńǵaıly edi. Keshkisin otyrasyń, tańerteń Almatydan túsip jatasyń. Kóz ilingenshe poıyzdyń ınternetimen túrli kıno kórip máz bolatynbyz. Ol qýanysh uzaqqa sozylmady. Burynǵy eski poıyzben qaıta qatynaıtyn boldyq. О́te yńǵaısyz. Jazda súmek ter bolsaq, qysta sýyq. Ájethanasyn kórseńiz, ne sýy aqpaıdy, ne ishin tazalamaıdy. Plaskart vagondarda tipten múmkindik joq. Almatyǵa túngi 12-de jetken soń, týysyńnyń esigin qaǵýdan da qysylasyń. Taksı baǵasy ýdaı», dep narazylyǵyn bildirdi Almaty men О́skemenniń arasynda jıi júretin jolaýshy Aıaýjan О́teýlınova.
Sonymen qatar О́skemen turǵyndary vokzaldaǵy qolaısyz jaǵdaılardyń baryn da tilge tıek etti. Aıtýlaryna qarasaq, plaskart vagondardyń toqtaıtyn jerinde ne perron, ne baspaldaq joq. Artynyp-tartynyp jetken jolaýshylardyń túsýi muń. Mine, osy problemalardyń barlyǵy Prezıdent Joldaýynan keıin sheshilýge tıis. Bul problemalar jóninde «Jolaýshylar tasymaly» AQ mamandary ne deıdi? Birqatar saýal joldap, turǵyndardy tolǵandyrǵan problemalarǵa jaýap alǵandaı boldyq.
«Jolaýshylar poıyzdarynyń qatynaýyn uıymdastyrý Kólik mınıstrligi men jergilikti atqarýshy organdardyń áleýmettik mańyzy bar baǵyttar boıynsha jolaýshylar tasymalyn sýbsıdııalaý jónindegi uzaqmerzimdi kelisimsharttaryna sáıkes júzege asyrylady. Kompanııa, eń aldymen, áleýmettik mańyzy bar baǵyttardaǵy tasymaldaý jónindegi mindettemelerin oryndaıdy. Jolaýshylar aǵyny artqan jaǵdaıda, sonyń ishinde №351/352 «Almaty – О́skemen» poıyzyna tehnıkalyq múmkindik sheginde qosymsha vagondar tirkeledi. Vagon parkin jańartý máselesi kezeń-kezeńimen, keshendi baǵdarlamalar aıasynda júrgiziledi. Bul Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jolaýshylar tasymaly sapasyn arttyrý jónindegi tapsyrmalaryna sáıkes júzege asyrylyp jatyr», dedi «Jolaýshylar tasymaly» AQ baspasóz hatshysy Narıman Dúısekeev.
Al «Talgo» vagondarynan jasaqtalǵan kommersııalyq poıyzdar, onyń ishinde №69/70 «Almaty – О́skemen» baǵyty, áleýmettik mańyzy bar №351/352 «Almaty – О́skemen» poıyzyna balama retinde ekspress baǵytpen uıymdastyrylǵan eken. Alaıda 2021–2022 jyldary bul poıyz kompanııaǵa aıtarlyqtaı shyǵyn ákelgenin aıtady. Soǵan baılanysty onyń qozǵalysy 2022 jylǵy qyrkúıekten bastap toqtatylypty.
«Qazir «Almaty – О́skemen» baǵytynda standartty vagondardan quralǵan áleýmettik mańyzy bar №351/352 poıyzy qatynaıdy. Al «Talgo» vagondary bar quramdar basqa baǵyttarda qoldanylyp jatqandyqtan, №69/70 poıyzyn qaıta iske qosý ázirge múmkin emes», deıdi Narıman Dúısekeev.
Prezıdent Joldaýda vagondardy jańartyp, tasymal sapasyn arttyrý qajettigin atap ótti. «Jolaýshylar tasymaly» AQ-nyń vagon parki qazir 2 188 vagonnan turady. Keıingi 10 jylda ulttyq tasymaldaýshy parkin jańartý deńgeıi 50%-ǵa jetken. Qozǵalys quramyn odan ári jańǵyrtý maqsatynda «Stadler» kompanııasymen 2030 jylǵa deıin 557 jańa vagon shyǵarý jóninde kelisimshart jasaldy. Onyń ishinde kýpelik, plaskarttyq, erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa arnalǵan jáne generatorlyq vagondar qarastyrylǵan. Aıta keterligi, jańa vagondar el jaǵdaıyna beıimdelip jasalady. Iаǵnı klımat erekshelikteri men qalaaralyq qashyqtyq eskeriledi. Olar kondısıoner, beınebaqylaý júıesi, elektrlik jylytý júıesi jáne avtomatty órt sóndirý qondyrǵysymen jabdyqtalady. Ár kýpede elektr rozetkalary men mobıldi qurylǵylardy qýattaýǵa arnalǵan USB uıashyqtary ornatylady. Alǵashqy partııasy 2025 jyldyń sońyna deıin jetkizilip, zaýyt olarǵa 20 jyl boıy tehnıkalyq qyzmet kórsetedi.
Resmı aqparatqa kóz salsaq, 2026 jyldan bastap «Stadler» vagondary №3/4 «Astana – Almaty», №353/354 «Astana – Semeı», №85/86 «Astana – Shymkent», №47/48 «Astana – Atyraý» baǵyttarynda júredi. Sonymen qatar «ZIKSTO» AQ-men yntymaqtastyq jalǵasyp jatyr. Bul zaýyt Tver vagon jasaý zaýytynyń tehnologııasy negizinde vagondar shyǵarady. 2022–2025 jyldary ulttyq tasymaldaýshy 255 vagon men 18 elektr poıyz vagonyn (MVPS) qabyldady. Jyl sońyna deıin taǵy 63 vagon jetkiziledi. «ZIKSTO» vagondary kondısıoner, aýa súzgisi, tútin datchıkteri, bıotýalet, beınebaqylaý jáne USB uıashyqtary bar rozetkalarmen jabdyqtalǵan. 2030 jylǵa qaraı «Jolaýshylar tasymaly» AQ vagon parki barlyq quramdy kondısıonermen tolyq jaraqtandyrýdy josparlap otyr. Kelesi jyly jańa №119/120 «Almaty – Qostanaı» poıyzy («Talgo» vagondarynan jasaqtalǵan) iske qosylady. Sondaı-aq №105/106 «Almaty – Petropavl» poıyzynyń qozǵalys jıiligi kúnara, al №1/2 «Almaty – Tashkent» poıyzynyń qozǵalysy kún saıyn uıymdastyrylady.
Demek О́skemen men Almaty arasyndaǵy poıyzdyń júrý kestesi men vagondardyń jańartylýy jýyq arada sheshile qoımaıdy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
