Foto: freepik.com
Qazaqstan 2,5 mlrd dollardyń eýrooblıgasııasyn sátti shyǵardy. Osylaısha, álemniń túkpir-túkpirinen ınvestorlardyń nazaryn aýdaryp, tómen mólsherlemeler boıynsha rekord ornatty. Aqsha eski qaryzdardy óteýge jumsalady.
Qazaqstan álemdik qarjy naryqtarynyń nazaryn aýdardy
2025 jylǵy maýsymda eldiń Qarjy mınıstrligi eski qaryzdardy jabý jáne ekonomıkany nyǵaıtý úshin 2,5 mlrd dollarǵa eýrooblıgasııalar shyǵardy.
Eýropadan, AQSh-tan, Azııadan jáne Taıaý Shyǵystan kelgen ınvestorlar ınvestısııa salý úshin kezekke turdy. Bul qaǵazdarǵa suranys Qazaqstan usynǵannan eki ese kóp boldy. Al mólsherlemeler osyǵan uqsas reıtıngi bar elder úshin eń tómen bolyp shyqty.
Shyǵarylym eki bólikke bólindi:
- 5%kýpondyq mólsherlememen 7 jylǵa 1,35 mlrd dollar.
- 5,5%kýpondyq mólsherlememen 12 jylǵa 1,15 mlrd dollar.
Basqasha aıtqanda, Qazaqstan aqshany qaryzǵa aldy jáne ol úshin azdaǵan paıyz tóleıtin bolady. Ekonomıkanyń myqty kórsetkishteri: ósý, tómen memlekettik borysh jáne valıýtanyń úlken qory tabysty qamtamasyz etti. Munyń aldynda Qarjy mınıstrliginiń komandasy Londonǵa baryp, 180 iri ınvestormen kezdesti. Bul kelissózder nemese roýd-shoý eldiń senim týdyratynyn kórsetti.
Qazaqstan Polsha nemese Saýd Arabııasy sııaqty baı eldermen salystyrmaly jaǵdaılarǵa qol jetkizdi, tipti Meksıka sııaqty reıtıngi bar básekelesterin de aınalyp ótti. Bul jaı ǵana mámile emes, Qazaqstan ekonomıkasy myqty jáne álem oǵan mıllıardtaǵan qarjy salýǵa daıyn degen belgi.
Qarjy mınıstri Mádı Taqıev jýrnalıstermen kezdesken kezde úkimettiń salyqty jeńildetýden saıası ózgeristerge deıin júrgizip otyrǵan reformalarynyń arqasynda senim artyp kele jatqanyn atap ótti. Bul Qazaqstandy aqsha salýǵa daıyn adamdar úshin tartymdy etedi.
Jańa tetik KASE Klırıng ortalyǵynyń Ortalyq kontragent fýnksııalaryn oryndaýynyń arqasynda ótinimderdi ınvestor portfeline – ıaǵnı, klıenttiń Baǵaly qaǵazdardyń ortalyq depozıtarııindegi shottarynda saqtalǵan quraldaryna qaraı esepteletin «biryńǵaı lımıt» sheńberinde berýge múmkindik beredi. Endi esep aıyrysý kúnine deıin aqsha ınvestordyń ıeliginde qalady jáne ınvestor ony tek mámile boıynsha esep aıyrysý júrgiziletin kúni, ıaǵnı satyp alý boıynsha túpkilikti esep aıyrysý júrgiziletin kúni engize alady.
Naryq úshin beretin artyqshylyqtar:
- Investorlarǵa – qarajatty aldyn ala buǵattamaı-aq, ornalastyrýǵa qatysý múmkindigi (biryńǵaı lımıt bolǵan jaǵdaıda), aktıvterdi ıkemdi basqarý jáne ortalyq kontragent arqyly qosymsha qorǵaý.
- Brokerlerge – qolmen júrgizetin operasııalar men táýekelderdiń azaıýy: barlyq esep aıyrysý Klırıng ortalyǵy men Ortalyq depozıtarıı arqyly bir ortalyqtan júrgiziledi. Kontragenttermen tikeleı sharttyq qatynas jasaý qajet emes.
- Emıtentterge – halyqaralyq ornalastyrý kezinde jergilikti kapıtalǵa jedel qol jetkizý jáne esep aıyrysý júrgizý kepildigi.
Jańa shemanyń basty ereksheligi – mámilege qatysýshylardyń tolyq qorǵalýy. Aqsha men baǵaly qaǵazdar tikeleı qatysýshylar arasynda berilmeıdi, olar Ortalyq kontragent júıesi arqyly ótedi. Bul mindettemelerdiń oryndalýyna kepildik beredi. Taraptardyń biri qandaı da bir sebeppen esep aıyrysýdy oryndamasa da, júıe mámileniń báribir aıaqtalýyn qamtamasyz etedi.
«Biz naryqqa qatysýshylarmen birlesip, prosesterdi burynǵydan da senimdi, ashyq jáne yńǵaıly etip, qazaqstandyq kompanııalardyń eýrobondtaryn ornalastyrýǵa qatysatyn ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaı jasadyq. Qatysýshylar aqsha qarajatyn buǵattamaı-aq ótinim bere alady, al Klırıng ortalyǵy – KACC (ortalyq kontragent retinde) olardyń aktıvteriniń portfeline súıene otyryp, lımıtterdi esepteıdi. Bul rette emıtentter esep aıyrysý tolyq júrgiziletinine kepildik alady. Engizilgen shema búkil qazaqstandyq oblıgasııalar naryǵynyń ótimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti KASE Client Relations Office dırektory Azıza Ordabaeva.
Naryqqa qatysýshylardyń pikiri
Roman Asılbekov, «Halyk Finance» Basqarma tóraǵasynyń orynbasary:
«Biryńǵaı lımıtti paıdalaný arqyly esep aıyrysý tetigi Halyk Finance bastamasymen jáne ony ázirlep, engizýge belsendi qatysýymen iske asyryldy. Bul tetikti iske asyrý qazaqstandyq ınvestorlardyń eýrooblıgasııalardy bastapqy ornalastyrýǵa qatysý múmkindikterin óte sapaly ózgertti, eýrooblıgasııalardy ornalastyrýǵa qatysý qoljetimdiligin edáýir arttyrdy jáne jasalǵan mámileler boıynsha esep aıyrysýdy ýaqytyly júrgizý jónindegi mindettemelerdi oryndamaý táýekelin tómendetti. Sonymen qatar esep aıyrysýdyń jańa tetigin engizý KASE qaıtalama naryǵynda eýrooblıgasııalardyń ótimdiligin edáýir arttyrýǵa múmkindik beredi, sebebi endi qazaqstandyq ınvestorlar bastapqy ornalastyrý kezinde satyp alǵan barlyq qaǵaz ınvestorlardyń Baǵaly qaǵazdar ortalyq depozıtarııindegi shottaryna aýdarylady jáne KASE-de saýda-sattyq úshin qoljetimdi bolady».
Anatolıı Stroganov, «Alatau City Invest» Basqarma tóraǵasynyń orynbasary:
«Jańartylǵan esep aıyrysý shemasyn engizý – bul jaı tehnıkalyq jetildirý emes, kapıtal naryǵyn ıkemdirek jáne zamanaýı etý jolyndaǵy mańyzdy qadam. Endi ınvestorlar baǵaly qaǵazdarǵa negizdelgen biryńǵaı saýda lımıtin paıdalanyp, aldyn ala qarajatty depozıtke salmaı-aq, ornalastyrýǵa qatysa alady. Bul sheshim naryqty jyldam, yńǵaıly ári qoljetimdi etedi. Biz Alatau City Invest-te KASE jáne Ortalyq depozıtarıımen birlesip osy shemany ázirleýge óz úlesimizdi qosqanymyzdy jáne $500 mln somaǵa «Báıterek» UBH eýrooblıgasııalarynyń eleýli shyǵarylymyn ornalastyrýdy uıymdastyrǵanymyzdy maqtan tutamyz. Investorlardyń qyzyǵýshylyǵy rekordtyq boldy, bul – ınfraqurylymdyq ózgeristerdiń shynymen de jumys isteıtindiginiń eń jaqsy kórsetkishi».
Qorytyndy:
Jańa esep aıyrysý júıesi otandyq jáne halyqaralyq ınvestorlar úshin Qazaqstannyń kapıtal naryǵyn jyldam, ashyq ári yńǵaıly etti.
