Myqtylar óz partııalaryn bıikke kóteredi

Ásirese, demokratııalyq elderde bılikke qol jetý saıası partııalardyń bedeline baılanysty. Jeńgen partııanyń ókili úkimetti basqarsa, prezıdenttik bılik elderinde de jeke tulǵalardyń jeńiske jetýi ony qoldaǵan partııalarǵa baryp tireledi.

Oǵan mysal kóp. AQSh-ta da, Ulybrıtanııada, Japonııada, Fran­sııada da solaı. Birde demokrattar, birde konservatorlar, birde solshyldar, birde lıbe­raldar jeńdi dep, jeke tulǵa­lardan buryn onyń partııasyn aıtyp jatamyz. Sóıtse de, sol partııa­lardyń bedeline bedel qosa­tyn, óz partııalaryn bıikke kóte­retin qaıratkerler de bar. Saıa­satshylar, sarapshylar Ger­manııa kansleri Angela Merkeldi solardyń qataryna qosady. Eldiń bedeldi Emnid áleý­mettik zertteý ınstıtýttyń júr­gizgen saýalnamalaryna qara­ǵanda, eger elde parlament saı­laýy qazir ótetin bolsa, Hrıs­tıan-demokratııalyq odaq jáne Hrıstıan-áleýmettik odaq partııa­larynyń blogy saı­laýshylardyń 43 paıyz daýysyna ıe bolǵandaı eken. Bul on jyldan bergi eń joǵary tanymaldyq reıtıng. Mundaı nátıjemen bul blok basqa partııalarmen koalısııa qurmaı-aq ózdiginen úkimet jasaqtaýǵa múmkindik ala alar edi. Sarapshylar mundaı joǵary reıtıngti blok lıderi kansler Angela Merkeldiń bedelimen baılanystyrady. Úlken saıasatqa aralasqaly bergi 15 jylda ol tek joǵary órleýmen keledi. 2000 jyly Hrıstıan-demokratııalyq odaq partııasyna jetekshi bolyp saılandy da, birden áleýmettik máselelerdi kún tártibine shyǵardy. О́zderiniń saıası rýhymen úndes bavarııalyq Hrıstıan-áleýmettik odaqpen blokqa birikken soń, hrıstıan-demokrattar nemister arasynda bedeldi saıa­sı kúshke aınaldy. Onyń aqyry blok jetekshisi Angela Merkeldiń 2005 jyly el kansleri bo­lyp saılanýyna jetkizdi. Bul jeńistiń taǵy bir ereksheligi – Merkel el tarıhynda alǵashqy áıel kansler. Alǵashynda bireýlerge onyń jeńisi áıel azamatshaǵa jasalǵan qurmetteı ǵana kóringen. Mine, 10 jyldan beri osynaý qaıratker álemniń bir uly derjavasynyń tizginin myqtap ustap, jeńis jolymen júrgizip keledi. Onyń qaıratkerligin jurt bir elmen ǵana shektemeıdi, Eýropadaı qurlyqtyń, búkil álemniń taǵdyrymen baılanystyrady. Alysqa barmaı-aq, onyń Ýkraınaǵa baılanysty máseledegi bastamashylyǵy, ótkir problemany kelisim jolymen sheshýge kúsh salýy nege turady! Áıtpese, Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasyna baılanysty uzaqqa sozylǵan kelissózdiń nátıjeli aıaqtalýyna da onyń qosqan úlesi zor. Onyń qatarynan talaı jyldan beri álemdegi eń yqpaldy áıel qaı­ratker atalýynda da biraz syr jatyr. Árıne, mundaı bedeldi, úlken tanymaldyq bıikke kóterilgen qaıratker elge, qoǵamǵa kerek. Nemister, sirá, ony áli de bılikte qaldyrýdy, oǵan el taǵdyryn júkteýdi oılastyratyndaı. «Shpıgel» jýrnaly kanslerdiń aldaǵy saılaýǵa qatysý múmkindigin jazypty. Blok basshylyǵy odan sony talap etse kerek. Merkel kóner. Olar jaýapkershilikti paryz sanaıtyndar qaýymynan. Saılaýǵa taǵy túsip, taǵy jeńiske jetip jatar bolsa, bul onyń tórtinshi jeńisi bolar edi. Sóıtse de, onyń joly tep-tegis, jaıly deı almas eń. Ishte de, syrtta da shalys basar qadamyńdy ańdıdy. Múlt ketkenin kórse, shýlap qoıa beredi. Biraq, alysqa baǵyt ustaǵan alyp kemedeı, ol azyn-aýlaq aıqaı-shýǵa aıaldamaı, alǵa ketip barady.