Ultyń – uly ustazyń

Kemeńgerler kópke uǵyndyra alma­ǵan danalyǵynyń azabynan óledi. *   *   * Batyr kóbeıse – jaý, bı kóbeıse – daý kóbeıedi. *   *   * Jaqsy áke ulǵaıǵansha, jaman bala qartaıady. *   *   * Balanyń jaqsysy – baýyr, Jamany – júrekke aýyr. *   *   * О́zin ózi tanymaǵan halyq ózgeni de, zamandy da tanymaıdy. *   *   * Alaıaq ǵasyrdyń adamy adaldyǵy úshin uıalady. *   *   * Adam – aqylǵa syımaıtyn qaıshylyq. *   *   * Adamnyń kóbi ómirge kim bolyp kelip, kim bolyp ketkenin sezbesten ǵaıypqa attanyp jatady. *   *   * Bul jalǵanda eki nárse bos bolmaıdy: biri tór, biri kór. Alǵashqysyna talasyp barady, sońǵysyna amalsyz barady. *   *   * Naryq zamanynyń patshasy aqsha bolar, baılary sarań, kedeıi shashpa bolar. *   *   * Bir kúndik qyzyq úshin baryn satqan, bir kúndik mansap úshin aryn satqan. *   *   * Jer sharynda jeti mıllıardtan astam adam bolsa, jeti mıllıard saýal bar. *   *   * Shamasy barda – túrpideı, shamasy joqta arsyz kúlkideı. *   *   * Adamnan «táýbe» uǵymy joǵalǵan sátten adamzattyń azapty sapary bastalǵan. *   *   * Peıishke syımaǵan adam qatyqsyz qara sýǵa jarytpaǵan qara jerge qalaı syısyn. *   *   * Kókke qol sozý kúpirlik emes – Alladan zańǵar qudiret joq. Halyqty ardaqtaý astamshylyq emes, ultyńnan qadirli asylyń joq. *   *   * Adam – túpki rýhanı tamyrynan úzilgen, adasqan sana emes pe eken?! *   *   * Ǵasyrdyń óresin aıtylǵan oıdyń deńgeıinen tanısyń. *   *   * Qazaq ózgege aıtqan aqylyn ózi oryndasa, dúnıejúzinde odan áýletti halyq bolmas edi. *   *   * Jazýshy degenimiz – ózgeniń ómirimen ómir súre biletinder, talanttylary árıne. *   *   * Ádebıet ádebıetshilerdiń ádebıetti qurmetteýinen bastalady. *   *   * Danyshpandardyń aqymaqtardyń qateligin túzeýden qoly tımeıdi. *   *   * Áıel túzelmeı, álem túzelmeıdi. *   *   * Quıǵytqan zaman, júıtkigen adam. *   *   * Erdiń kórki – aqyl, sózdiń kórki – naqyl. *   *   * Jaý toıtarǵan – pana, daý toıtarǵan – dana. *   *   * О́zenniń sońy – ne kól, ne shól. *   *   * Qazaq joq bolsa – bólisedi, toq bolsa – tebisedi. *   *   * Tańǵajaıyp aqyl aıtyp otyrǵan adamnyń dál sondaı sumdyq oılap otyrmaǵanyna kim kepil. *   *   * On besińde alańsyz bozbalasyń, Otyzyńda julqynǵan boz jorǵasyń. Qyrqyńda toıdan toı qýasyń. Elýińde birde toı, birde oı qýasyń. Alpys penen jetpiste – Jurt tyńdaıtyn aqylsyń. Seksenińde – Tańdaıǵa jaqqan naqylsyń. Toqsanyńda – O dúnıeniń esigin qaqqan paqyrsyń. *   *   * О́mirdegi eń úlken baqytyń – jaryq dúnıege adam bolyp kelgeniń. *   *   * Barsań – sharýańdy sheshpeıtin, aıtqan sózińdi keshpeıtin tolqyn keldi. *   *   * О́mir súrmeı jatyp, ómir týraly aqyl aıtpa. *   *   * Qazaq qýaty barda bilegine, bilegi talǵanda tilegine súıengen. *   *   * «Ý ishseń – rýyńmen» deıtin qazaqtyń: «Ý ishseń – ultyńmen» deıtin kezi keldi. *   *   * Ǵasyrlardan jeńildik te, jeńdik te, Jettik búgin áýpirimdep teńdikke. Týa sala keńistikti ańsaıtyn Qazaǵymnyń baǵy osy keńdikte.   Myń mártebe aldandyq ta, sendik te, Belgisizge kettik talaı, keldik te. Týa sala jarylqaýdy bastaıtyn Qazaǵymnyń sory osy keńdikte. *   *   * Jaralǵan soń áýel basta kıesiz, Jónkiledi sanasyzdar júıesiz. Qarǵystardyń ishindegi qarǵysy – Ar-uıatyń, qalsyn degen ıesiz. *   *   * Adamǵa bar bolǵany topyraqtan jaralǵan, ómiri ólsheýli tirshilik ıesi ekenin uqtyrý úshin ne isteý kerek? *   *   * Uzaq ǵumyrynda jan balasyna záredeı jaqsylyq jasamaı ketkender de bar-aý! *   *   * Eger jigittiń namysy taptalsa, kek qaıtarý onyń jeke sharýasy. Eger áıeldiń ary taptalsa, namysyn jyrtý ulttyń sharýasy. *   *   * Shertpe kúı – qazaqtyń tózimi, tókpe kúı – sol tózimniń sarqylǵany. *   *   * Saqalyn satqan shaldar kóbeıse, saqaldy syılamaıtyn jastar kóbeıedi. *   *   * Adam ózin ózi tanyǵan sátten sanaly ómir bastalady. *   *   * О́mir – Alladan jalǵa alǵan jyldardyń jıyntyǵy. *   *   * Alla adamǵa aqyl men qabiletti ózine baratyn joldy tabý úshin bergen. *   *   * Dinin joǵaltqan – Alladan, tilin joǵaltqan halqynan aıyrylady. *   *   * Aqylyń jetkenge shamań jetpegeni qandaı qıyn?! *   *   * Alladan basqasynyń bári ǵaıbat, Allaǵa degen senim bolar qaırat. *   *   * Áýelden Alla jalǵyz, paıǵambar haq, Allany súıip júrip halqyńa jaq. *   *   * «Alla jar bolsyn!» degennen nurly bata joq. *   *   * Tóńiregine jalap-juqtap qaraıtyn janarlardan súıegiń syrqyraıdy. *   *   * Kóz jasyńdy aldyndaǵy asyna tuzdyq qyp quıyp ishýge daıyndar da bar-aý. *   *   * Adamnyń ómiri adamǵa táýeldi bolǵan jerden tozaq bastalady. *   *   * Saıasattyń muraty – memlekettiń halyqty, halyqtyń memleketti túsinýi. *   *   * Demokratııa degenimiz – belgili kezeńde ómir súrgen halyqqa sol kezeńde qolaıly saıasat. *   *   * Pyshaǵyn qaıraǵan zamanǵa jigerińdi qaıra. *   *   * Taýlar men zańǵarlarǵa ne kiná bar, Tóbeler bir-birine syımaǵan soń. *   *   * Bireýdi artyq, bireýdi kende qylǵan, Bireýler kesh, bireýler erte tynǵan. Kileń táńir jıylsa soıqan bolar Sondyqtan bizdi sorly pende qylǵan. *   *   * Taýǵa qarar táńirge shóldegender, Taý emes, taýdy tegi taý demeńder. Zańǵarlarǵa aınalyp jatady eken О́lgen, biraq aqıqat ólmegender. *   *   * О́zim degende – tereń, El degende – kereń. *   *   * О́nerińdi órge ozdyrsań, ol seni tórge ozdyrady. *   *   * Oıy joq – oıbaıǵa, aıtary joq – aıǵaıǵa úıir. *   *   * Dúrliktirip dabyl qaqtyrý ońaı, pátýamen damyl taptyrý qıyn. *   *   * Jón sózdi júgire tyńdaǵan, júgensiz sózge ólip-óshe jazdaǵan ... *   *   * Oılaýshy azaısa, oıbaıshy kóbeıedi. *   *   * Jurt aldynda oıyp sóıleýdiń de, bılikke másele qoıyp sóıleýdiń de jón-josyǵy bar. *   *   * Úrkitýshi emes – úılestirýshi, shabys­tyrýshy emes – tabystyrýshy bol. *   *   * Memlekettiń muraty – qarashany surap alýshydan, kásip qýyp qurap alýshyǵa aınaldyrý. *   *   * Arly azamattyń belgisi – áldebir kemshiligi úshin ultynan uıala bilýi, áldebir aǵattyǵy úshin keshirim suraı alýy. *   *   * Qıyndyqqa qabyrǵasy qaıyspaıtyn, ózdi-ózi shabyspaıtyn, ulttyq sezimi tereń, kúsh-jigeri eren esil erler qaıda bar?! *   *   * Janaryń men qııalyń jetken jerdiń bárine ulttyń kózimen qara. *   *   * Yntymaǵy jarasqannyń sózi de ótkir, ózi de ótkir. *   *   * Bul ǵasyr – júırikten tulparǵa, tulpardan pyraqqa aınal degen suńqar ǵasyr. *   *   * О́tirikti aıtam dep aıtpaısyń, shyndyq aıtqyzady. *   *   * Taqsyrlar qorqatyn shyndyqtan sol shyndyqtyń ózi de úreılenetin shyǵar. *   *   * Talaılardyń qylyǵy birde tóre, birde tóleńgit: kúniń tússe –taqsyr, kúni tússe – paqyr. *   *   * Bárin bólisseń de tórińdi bólispe. *   *   * Ozsań – kúıinbegen, tozsań súıinbegen dos qaıda?! *   *   * Aqyl men sezim – ańdysqan dushpan. *   *   * Júzge bólinseń de, dinge bólinbe. *   *   * Eń uly tálimger – ulttyq salt-dástúriń. *   *   * Ulttyq dástúr – halyq pen tarıh jazǵan ata zańyń. *   *   * Ultyń – uly ustazyń. *   *   * Qazaqta kim kóp – et týraýshy­lar men sóz týraýshylar kóp. *   *   * HHI ǵasyr – keıin qalǵandardy izdemeıtin, kenje qalǵandardy kózge ilmeıtin qatal ǵasyr. *   *   * «Men qazaqpyn!» – dep keýde kere aıtý úshin de qazaqtyq kerek. *   *   * Tili bólektiń – mádenıeti, mádenıeti bólektiń rýhy ortaq bola almaıdy. Aldan SMAIYL, jazýshy, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty.