Jádiger • 24 Qazan, 2025

Amangeldi portreti qalaı aman qalǵan?

10 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Arqalyq murajaıynda turǵan qundy jádigerdiń biri – qazaq ulttyq beıneleý óneriniń negizin qalaýshy Ábilhan Qasteev salǵan Amangeldi portreti. 1947 jyly salynǵan túpnusqa portret kezinde oblys mádenıeti basshylarynyń solaqaı sheshimimen órtenip kete jazdaǵanyn búginde bireý bilse, bireý bilmeıdi.

Amangeldi portreti qalaı aman qalǵan?

О́tken ǵasyrdyń 60-jyldary Torǵaıda Amangeldi atyndaǵy memo­rıaldyq mýzeı jumys istep turǵan. Ony halyq aqyny Nurhan Ahmetbekovten keıin belgili etnograf-ǵalym Seıit Kenjeahmetuly bas­qarady. Birde mýzeıdi tekserýge Qos­tanaıdan arnaıy kelgen jatjurttyq sheneýnik murajaı jádiger­leriniń birazyn joıý kerek degen sheshim shyǵarady. Ábilhan Qasteev salǵan Amangeldi por­treti de «jaramsyz» jádi­gerlerdiń tizimine iligedi.

Sol kezde mýzeıdi basqaryp turǵan Seıit aǵamyz oblystan kelgen ýákildi úıine túsirip, jaqsylap qonaq qyp kútip, jyly tósegine jatqyzady. Kesir meıman ábden qorylǵa basqanda, tún jamylyp otyryp ózi basqaryp otyrǵan murajaıǵa ózi «urlyqqa» tú­sedi. Munyń aldynda ǵana mýzeı ǵımaraty bıik qorshaý­men qorshalǵan eken, sodan sekirip túsip, batyrdyń portretin alyp shyǵady da, úıine ákelip tyǵyp qoıady. Kelesi kúni 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilisine qatysty kóptegen qundy qujat, kóterilisshilerdiń sýreti túgel­deı otqa oranyp órtenip, kúlge aınalady.

Keıin Arqalyqta «Dala ólke­­­­si tarıhy» mýzeıi ashylǵanda Seıit aǵamyz portretti О́zbekáli Jánibekovtiń qolyna tapsyryp, qundy jádigerdiń jaı-japsaryn aıtyp bergen.

Murajaı qorynda budan ózge Ábilhan Qasteev salǵan Amangeldiniń aıaqtalmaı qal­ǵan taǵy bir portreti, batyr alǵash kóterilis basshy­larynyń basyn qosyp, keńes ótkizgen sardar shtabynyń sýreti saqtaýly tur.

 

Qostanaı oblysy