Negizgi qondyrǵylary shetelden alynǵan ortalyqta qýattylyǵy 180 megavattyq 2 gaz týrbınalyq qondyrǵy, 95 megavattyq bý týrbınasy, 2 bý, 4 jylý qazandyǵy bolady. Qýattylyǵy 240 megavattyq jańa jylý-elektr ortalyǵy oblystyń elektr energııasyna degen qajettiligin tolyǵymen qamtamasyz etip, óndirilgen elektr energııasynyń bir bóligin ózge óńirlerge satýǵa múmkindik beredi. Qazir negizgi qondyrǵylar jetkizilip, ornatylyp jatyr. Jumystyń 80%-ǵa jýyǵy atqaryldy. Budan bólek, bıýdjet esebinen 15 mlrd teńgege ortalyqqa deıin 45 shaqyrym gaz qubyry tartylyp, avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasy salyndy.
Búginge deıin Qyzylorda qalasyn jylýmen, elektr energııasymen qamtamasyz etip kelgen jalǵyz kásiporyn – Qyzylorda JEO-nyń salynǵanyna 60 jyldan asyp barady. Negizgi qondyrǵylarynyń tozyǵy jetken JEO el kólemindegi 19 apattyq stansalardyń tizimine de engizilgen. Jyl saıyn kem-ketigin tııanaqtap otyrǵandyqtan ǵana kidirissiz jumys istep tur. Áıtpese, mamandardyń dál qazirgi esebinshe ortalyqtyń tozýy 75%-ǵa jetken. Jylý jelileri jóninde bul kórsetkish 45% bolyp tur.
«Qyzylorda jylý elektr ortalyǵy» kásiporny qalalyqtardy 3 jylý-energııa kózi arqyly qamtamasyz etedi. Degenmen jyl saıyn aýqymy keńeıip, turǵyndarynyń qatary artyp kele jatqan shaharǵa jalǵyz kásiporynnyń azdyq etetini anyq baıqalyp otyr. Oblys turǵyndarynyń elektr energııasyn tutyný kólemi 200 megavatt, jylý energııasyn paıdalaný mólsheri 352 gıgakalorııge jetken. Ctansa tek 67 megavatt elektr energııasyn óndirip, aımaqtaǵy elektr energııasyn tutyný kórsetkishiniń tek 30%-yn ǵana qamtyp otyr. Dál qazirgi jaǵdaıynda ortalyqtyń Memleket basshysynyń ońtústik óńirlerde elektr energııasynyń tapshylyǵyn boldyrmaý baǵytyndaǵy tapsyrmasy údesinen shyǵa almaıdy. Sondyqtan da aımaq basshylyǵy óńirdiń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etetin nysan qurylysyna basa mańyz berdi. Conyń arqasynda birqatar memlekette osyndaı qurylys salyp, mazýt, tabıǵı gaz, jel generatorlary men sý elektr stansalarynda elektr energııasyn óndirýden tájirıbe jınaǵan Túrkııanyń «AKSA Energy» kompanııasynyń TMD elderinde teńdesi joq zamanaýı jylý-elektr ortalyǵy jobasyna tańdaý tústi.
«Joba aıasynda qýattylyǵy 180 MVt-tyq 2 gaz týrbınalyq qondyrǵylary (General Electric, AQSh), 95 MVt-tyq bý týrbınasy (Doosan Skoda, Chehııa), qýattylyǵy saǵatyna 120 tonna bolatyn 2 bý qazandyǵy (AC Boilers, Italııa) men 150 Gkal/saǵ quraıtyn 4 jylý qazandyǵy (Mimsan, Túrkııa) salynady. Qurylys alańynda qazirgi kezde jumys istep jatqandardyń deni jergilikti turǵyndar. Stansa oblystyń elektr energııasyna degen qajettiligin tolyǵymen qamtamasyz etedi. Jańa nysan qurylysy turǵyndardyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa, óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa septigin tıgizedi», dedi oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Medet Ýsaın.
Energetıkalyq qaýipsizdikti saqtaýǵa aıryqsha múmkindik beretin jańa joba «AKSA Energy» kompanııasynyń elimizge jasaǵan alǵashqy qadamy. Qyzylorda JEO elektr, jylý energııasyn óndirýdiń zamanaýı biriktirilgen tehnologııasyna negizdelip otyr. Tehnologııalyq jabdyqtar AQSh, Chehııa, Italııa sekildi jetekshi álemdik óndirýshi memleketterden jetkizilgen.
Jobany júzege asyrýdyń alǵashqy kezeńderinen bastap, halyqaralyq AKSA ınjenerler komandasy jergilikti mamandarmen birlese jumys istep keledi. Mundaı sınergetıka qurylysty tıimdi júzege asyrýǵa ǵana emes, birlesken jumys barysynda tájirıbe almasýǵa, jergilikti ınjener-tehnık mamandardy oqytýǵa múmkindik berdi.
«Jaqyn arada jabdyqty paıdalaný, tehnıkalyq qyzmet kórsetýge qatysty mamandandyrylǵan oqytý baǵdarlamalary iske qosylady. Olarǵa jabdyq óndirýshileriniń ókilderi de, kompanııanyń tájirıbeli mamandary da qatysady. Bul stansanyń odan ári qalypty jumys isteýine qajet turaqty kásibı bazany qurýǵa múmkindik beredi. Jańa stansa tolyq júkteme kezinde 240 MVt elektr energııasyn óndirip, bir mezgilde ortalyqtandyrylǵan jylytýǵa 277 Gkal/saǵatqa deıin jylý energııasyn beredi. Bul ońtústik óńirdiń energetıkalyq qaýipsizdigin aıtarlyqtaı nyǵaıtyp, qysqy kezeńde jylý tapshylyǵyn azaıtady», deıdi kompanııa ókilderi.
Stansa energııa júıesindegi júktemeniń ózgerýine beıimdi. Joba «Jańartylatyn energııa kózderin qoldaý jónindegi qarjy-esep aıyrysý ortalyǵymen» 15 jyl merzimge kelisimshart aıasynda júzege asyrylady.
Qurylys alańynda 1 200-den astam jumysshy, 130 arnaıy tehnıka bar. Aldaǵy ýaqytta stansa jumysyn bastap, birinshi kezekte 1 gaztýrbınalyq qondyrǵy, 2 jylý qazandyǵy iske qosylady. Kelesi jyly qalǵan qondyrǵylary tolyq iske qosylatyn jańa stansa oblystyń elektr energııasyna degen qajettiligin tolyǵymen qamtamasyz etedi.
QYZYLORDA
