Foto: Ashyq derekkóz
TikTok – bıznestiń jańa dáýiri
TikTok búginde jahandyq aýdıtorııasy arqyly tek kontent almasý emes, ekonomıkalyq belsendilik ortalyǵyna aınaldy. Platformada iri brendtermen qatar, shaǵyn dúken ıeleri men jeke kásipkerler de óz ónimderin tanystyryp, jańa klıent taýyp otyr. 2021 jyly elimizde TikTok for Business platformasy iske qosylyp, kásiporyndarǵa óz ónimderin jarnamalaýǵa arnalǵan sheshimder usyndy.
2022 jyly Astana Hub tehnoparkimen seriktestikte TikTok Startup Academy baǵdarlamasy bastaldy. Bul joba 2025 jylǵa deıin úsh startap legin oqytyp, olardyń ónimderi men qyzmetterin TikTok arqyly ilgeriletýge kómektesti.
Al, 2024 jyly «Atameken» UKP-men birlese otyryp, #QazaqstandaJasalǵan baıqaýy ótti. Bul baıqaýǵa áleýmettik sektordaǵy 800-den astam kompanııa qatysyp, óz ónimderin ulttyq deńgeıde tanytty.
«Búginde sıfrlandyrý abstraktili uǵym bolýdan qaldy. Ol – memlekettiń ekonomıkalyq saıasatynyń naqty bir bóligine aınaldy. TikTok – júıeli jumys pen memleket qoldaýy bolǵan jaǵdaıda jahandyq platformanyń jergilikti ekonomıkalyq ósimniń quraly bola alatynynyń aıqyn mysaly», deıdi «Atameken» UKP Tóralqa Tóraǵasy Raıymbek Batalov.
Tájirıbeli kompanııalar TikTok-ty belsendirek qoldanady
TikTok pen «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń qoldaýymen júrgizilgen bul zertteý elimizdiń 20 óńirinen 308 kásipkerdi qamtydy. Sarapshylardyń aıtýynsha, TikTok eldegi shaǵyn jáne orta bıznes úshin naqty ári eleýli ekonomıkalyq qundylyq qalyptastyryp otyr.
Naryqta on jyldan astam jumys isteıtin kompanııalardyń 52%-dan astamy TikTok-ty óz ónimderi men qyzmetterin ilgeriletý úshin aptasyna kem degende bir ret paıdalanady. Al bes jyldan on jylǵa deıin jumys istep kele jatqan kásiporyndardyń 47%-y kontentti júıeli túrde jarııalap otyrady. Bul tek jas býyn kásipkerler ǵana emes, tájirıbeli bıznes ıeleriniń de TikTok-ty tıimdi qural retinde moıyndaǵanyn kórsetedi.
TikTok-taǵy eń tabysty salalar
Zertteý nátıjesinde ár óńirdiń ózindik ereksheligi aıqyndaldy:
- Astanada – densaýlyq saqtaý, sulýlyq jáne sport qyzmetteri kósh bastap tur (25%);
- Almatyda – jeke qyzmet kórsetý men sulýlyq ındýstrııasy (32%), keıin mádenıet, oıyn-saýyq jáne týrızm (26%);
- Shymkentte – saýda jáne óndiris salasy (52%).
TikTok-ta tabysy joǵary kompanııalar kóbine vızýaldy jáne emosııalyq áserge baǵyttalǵan salalarda – sulýlyq, sport, qonaqúı, oıyn-saýyq ındýstrııasynda shoǵyrlanǵan. Bul platformanyń vızýaldy formatta jaqsy jumys isteıtinin dáleldeıdi.
TikTok bıznestiń jańa seriktesine aınaldy
Zertteý derekterine sáıkes, TikTok kásiporyndar úshin klıent tartý men baılanys ornatýdyń basty quralyna aınalǵan:
- 81% respondent jańa klıent tartýda oń áserin moıyndaǵan;
- 79% burynǵy klıentterdi ustap qalýǵa kómektesetinin aıtqan;
- 71% TikTok olardyń bıznesin básekelesterinen ereksheleıtinin atap ótken.
Aptasyna bir ret belsendilik tanytatyn MShOB sýbektileriniń 12%-y óz tabysynyń 50%-dan astamyn TikTok arqyly tabady. Al jalpy alǵanda, mundaı kásiporyndardyń 63,2%-y jyldyq aınalymynyń kem degende 5%-yn platformaǵa tikeleı baılanystyrady.
Alaıda zertteý kórsetkendeı, TikTok-ty turaqty paıdalanǵanymen, kásipkerlerdiń tek 16,9%-y ǵana jarnama qyzmetterin satyp alady, al 10,4%-y ınflıýenserlermen jumys isteıdi. Demek, platformada áli de ósimniń zor áleýeti bar.
Sonymen qatar TikTok-tyń el ekonomıkasyna áserin baǵalaý úshin úsh ssenarıı qarastyrylǵan:
- 10% kásipkerler paıdalanady – 219 mlrd teńge tabys;
- 15% paıdalanady – 329 mlrd teńge;
- 20% paıdalanady – 438 mlrd teńge.
Iаǵnı TikTok tabysy Qazaqstannyń kreatıvti ekonomıkasynyń jarty jyldyq qosylǵan qunyna teń. Eger aldaǵy jyldary kásipkerlerdiń keminde 20%-y platformany belsendi qoldansa, TikTok arqyly tabys tabatyn kompanııalar sany 8 myńnan 16 myńǵa deıin ósýi múmkin.
Konservatıvti esep boıynsha, TikTok-tyń eldiń JIО́-degi úlesi 0,16–0,32% shamasynda. Al jetkizý tizbegindegi qosymsha áserlermen eseptegende, onyń jıyntyq ekonomıkalyq yqpaly 759 mlrd teńgeden 1,5 trln teńgege deıin jetedi.
«Zertteý nátıjeleri kórsetkendeı, TikTok – bul tek shyǵarmashylyqqa arnalǵan platforma ǵana emes, sonymen qatar Qazaqstandaǵy myńdaǵan shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi úshin naqty tabys kózi. TikTok-tyń jarnamalyq quraldaryn belsendirek paıdalaný aldaǵy ýaqytta MShOB tabysynyń aıtarlyqtaı ósýine yqpal ete alady. Kásiporyndardyń ekonomıkalyq áleýetin tıimdi iske asyrý bıznes-qaýymdastyqtyń, sıfrlyq platformalardyń, salalyq birlestikter men memlekettik ınstıtýttardyń úılestirilgen is-qımyly arqyly múmkin bolady. О́z kezeginde kompanııa Qazaqstandaǵy jergilikti bıznesti belsendi túrde qoldap, onyń ári qaraı damýyna úles qosa bermek», deıdi TikTok kompanııasynyń óńirlik dırektory Sergeı Sokolov.
Shynynda da, TikTok búginde sıfrlyq ekonomıkanyń jańa bet-beınesin qalyptastyrdy.Bul platformada úlken bıýdjet emes, ıdeıa men senim sheshýshi ról atqarady. Munda kásipkerler aýdıtorııamen tikeleı baılanysyp, óz ónimin, óz tarıhyn jáne qundylyǵyn kórsete alady. Nátıjesinde TikTok tek jarnamalyq alań emes – kásipkerliktiń jańa mádenıetine aınaldy.
«Álemdik kóshbasshylardyń tájirıbesi kórsetkendeı, TikTok búginde tolyqqandy kommersııalyq ekojúıelerdi sátti qalyptastyryp keledi. Qazaqstan bul úderisten shet qalmaýy kerek. Biz úshin osyndaı tájirıbelerdi batyl qabyldap, otandyq naryqqa beıimdelgen elektrondy saýda modelderin damytý mańyzdy. “Atameken” Ulttyq kásipkerler palatasy bul zertteýdi jańa sıfrlyq ekonomıkany tereń túsinýge baǵyttalǵan mańyzdy qadam retinde qarastyrady. Onyń nátıjeleri bızneske ósýge, al azamattarǵa – bolashaqqa senimmen qaraýǵa múmkindik beredi», dep túıindedi Raıymbek Batalov.
Qoryta aıtqanda, TikTok Qazaqstan ekonomıkasynyń jańa qozǵaýshy kúshine aınalyp keledi. Ol shyǵarmashylyq pen kásipkerlikti biriktirip, shaǵyn jáne orta bıznestiń órkendeýine jol ashty.
