Nátıjeli «Nátıje»
Solardyń biri – sapa kórsetkishimen kósh bastaǵan, qaraǵandylyq brend «Nátıje» sút ónimderi kásiporny. Búginde bul ataý tek Qaraǵandy úshin ǵana emes, elimizdiń basqa da aımaqtary úshin sapa men senimdiliktiń belgisine aınaldy.
Sút zaýyty óz jumysyn 1999 jyly bastaǵan. Alǵashqy kezde kásiporyn ónimderin «Balhashsút» ataýymen naryqqa usynǵan edi. Alaıda 2003 jyly kompanııa óz jolyn jańa baǵytta jalǵastyryp, «Nátıje» atty jeke brendin qalyptastyrdy. Bul ataý zaýyttyń basty qaǵıdatyn – adal eńbek pen taza ónim arqyly naqty nátıje kórsetý ustanymyn bildiredi.
«Nátıje» ónimderiniń ereksheligi – olardyń tabıǵılyǵynda. Onda eshqandaı konservant qoldanylmaıdy, saqtaý merzimi de tym uzaq emes, sebebi ónimniń balǵyndyǵy men ekologııalyq tazalyǵy –basty nazarda. Sút tek jergilikti fermerlerden qabyldanady. Sıyrlar qunarly jaıylym shóbimen jáne taza bulaq sýymen qorektenedi. Sondyqtan da «Nátıje» ónimderi tabıǵı dámin joǵaltpaı, tutynýshynyń dastarqanyna balǵyn kúıinde jetedi.
Kásiporynda 2011 jyly ataqty shveısarııalyq «Tetra Pak» kompanııasynyń joǵary ónimdi jabdyqtary ornatylyp, sútti qaıta óńdeý sehy tolyq jańartyldy. Buǵan qosa, ıtalııalyq tehnologııalar engizilip, óndiris úderisi tolyqtaı avtomattandyryldy.
Zaýyttaǵy zamanaýı gomogenızatorlar men separatorlar ónimniń sapasyn arttyrýda aıryqsha mańyzǵa ıe. Máselen, pasterızasııa qondyrǵysy súttegi zııandy bakterııalardy 85 paıyzǵa deıin joıady, al gomogenızator súttiń birkelkiligin saqtap, maı túzilimderiniń bólinip qalmaýyn qamtamasyz etedi.
Kásiporynda sút qabyldaý men óńdeý júıesi naqty ǵylymı negizde qurylǵan. Árbir sút kóligindegi basty ónimnen arnaıy synamalar alynyp, zerthanada tekserýden ótedi. Munda ónimniń maılylyǵy, tazalyǵy, qyshqyldyǵy anyqtalyp, sanıtarlyq talapqa sáıkestigi rastalǵan soń ǵana óndiriske jiberiledi. Sehtaǵy úderisterdiń basym bóligi kompıýter arqyly baqylanady. Ár tanktiń temperatýrasy men ylǵaldylyǵy avtomatty túrde retteledi. Mysaly, qatyq uıytý úshin 42–46°C, al aıran daıyndaý kezinde 22–26°C temperatýra ustalady. Maýsymdyq ózgeristerge baılanysty bul kórsetkishter de beıimdelip otyrady. О́ndiris úderisi toqtaýsyz júrýi úshin kásiporyn basshylyǵy kólik parkyn tolyq jańartqan. Búginde 18 tonnalyq arnaıy sısternalar aýyl-aımaqtardy aralap, jańa saýylǵan sútti tikeleı zaýytqa jetkizip otyrady.
«Nátıje» zaýyty búginde 30-dan astam túrli sút ónimin shyǵarady. Olardyń qatarynda aıran, ıogýrt, súzbe, irimshik, qurt, sary maı, qaımaqtyń birneshe túri bar. Barlyq ónim tabıǵı aıran uıytqysymen daıyndalyp, eshqandaı jasandy qospasyz óndiriledi. Búginde «Nátıje» ónimderi Qaraǵandy men Pavlodar oblystarynda, sondaı-aq Astana men Ekibastuz qalalarynda úlken suranysqa ıe.
Kásiporynnyń basty jetistigi – dástúrli sút óndirý ádisteri men zamanaýı tehnologııany úılestire bilýinde. Osyndaı tásildiń arqasynda «Nátıje» brendi tek óńirde ǵana emes, ulttyq deńgeıde de aıryqsha senimge ıe boldy.
О́nim sapasyna, ekologııalyq tazalyqqa jáne tehnologııalyq tártipke erekshe mán beretin «Nátıje» kásiporny – elimizdiń agroónerkásip salasyndaǵy tabysty jobalardyń biri. Bul zaýyttyń jetistigi – adal eńbek pen úzdiksiz jańashyldyqtyń nátıjesi. Qaraǵandynyń «Nátıje» brendi búginde eldiń túkpir-túkpirine taralyp, ár úıdiń dastarqanynan laıyqty oryn alǵan.
Qarqaralynyń qurty
Qarqaralynyń áıgili qurty syrtqy saýda naryǵyna da shyǵa bastady. «Atameken» sharýa qojalyǵynyń basshysy Slambek Qınaıat aýylynan alysqa uzamaı-aq ulttyq dámdi saýdalap-aq, kól-kósir tabysqa shyǵyp otyr.
Slambek Qınaıat óz isin bastar aldynda Qaraǵandy oblystyq Kásipkerler palatasynyń kómegine júgingen bolatyn. Ondaǵylar bolashaq kásipkerdi «Bastaý» baǵdarlamasy boıynsha oqýǵa jiberedi. Oqýyn támamdaǵan ol bıznes-josparyn alyp, aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qoryna baryp, 18 mıllıon teńge nesıe alyp, Qytaıǵa jol tartqan. Ol jaqtan ózine qajetti, kópten beri oıynda júrgen qural-jabdyq ákeldi. Qalǵan aqshasyna sútti 10 sıyr satyp aldy. Sóıtip, tasy órge domalap, kóp uzamaı shaǵyn kásipornynan sharapat sezine bastaıdy. Árıne, bári de – adal eńbeginiń ótemi.
О́ndirilgen sapaly sútten Slambek búginde tıbettik tehnologııamen qurttyń 17 túrin jaıady. Onymen qosa, maı shaıqap, irimshik qaınatady. Búginde Slambektiń sehynan shyqqan sút ónimderi Qarqaraly aýdany ǵana emes, Qazaqstannyń ózge óńirindegi kásipkerlerdi de qyzyqtyryp otyr. Onymen qosa, Germanııaǵa, Birikken Arab Ámirlikterine de qurtyn joldaıdy.
Osydan alty-jeti jyl buryn tabıǵaty tamyljyǵan Qarqaralyǵa Birikken Arab Ámirlikterinen, Germanııadan bir top týrıst qydyryp kelgen bolatyn. Sol kezde sheteldikter jergilikti kásipkerdiń shaǵyn kásipornynda da bolyp, qurttyń qalaı jasalatynyn, maıdyń qalaı shaıqalatynyn kórip, tańdanystaryn jetkizgen. Nemister ejelgi ádispen alynǵan sary maıdyń dámin tatyp, bas shaıqasa, arab azamattary bal tatyǵan qurtqa qatty qyzyqqan eken. Elderine qaıtarynda álgi saıahatshylar ózderimen birge bir-bir dorba qurt ala ketipti. Arada ýaqyt ótip, Arab elinen Slambekke qýanyshty habar joldapty. Sóıtse, arabııalyq saıahatshylar eline jetken soń, Slambek óndiretin qurtty zerttep, onyń 98 paıyz tap-taza tabıǵı shıkizattan turatynyna kóz jetkizgen. Sodan olar Qarqaralynyń qurtyn molynan aldyrady.
«Qazir jurt kóbine qurtty turyp qalǵan nemese separatorda aıyrylǵan kók sútten jasaıdy. Al men qaımaǵy alynbaǵan sútti qaınatyp baryp qurt syǵam. Sodan da bolar, meniń qurtymnyń dámi erekshe bolyp turady. Budan bólek, qurt quramyna túrli dámdeýish qosamyn. Mysaly, Altaı balyn qosqan qurttyń dámi, jeseńiz, tańdaıdan ketpeıdi. Jalpy, qospalar taǵam quramynda bıologııalyq belsendi ústeme qyzmetin atqarady», deıdi S.Qınaıat.
Kásipkerdiń aıtýynsha, eń paıdalysy – ejigeı qurty. Ol qaınatylǵan qatyq pen sary irimshiktiń qospasynan daıyndalady. Aqýyzǵa óte baı. Munymen qosa, Slambek qurt jasaýǵa emdik qasıeti mol ósimdikterdi paıdalanady. Ol qaýyn, qarbyz tárizdi jemis-jıdekterdiń sóli qosylǵan qurttyń da densaýlyqqa áseri mol ekenin aıtady.
«Ertede ata-balalarymyz kúbige sý quıyp, túbine tas salyp qoıatyn edi. Men sol tásildi paıdalanamyn. Sebebi mundaı tas súttiń boıyndaǵy zııandy zattardy zalalsyzdandyrady. Eger sıyrda aýrý bolsa, sútiniń boıyndaǵy vırýsty tas sińirip alady», deıdi tyń tásilimen bólisken seh ıesi.
Búginde Slambek aı saıyn saýda núktelerine 130 kıloǵa jýyq sary maı men 100 kılodan astam qurt jóneltip otyrady. Saýdaǵa shyǵarylar basqa da sút ónimderi jeterlik.
«Saýmal» – álemdik naryqta
Osydan birneshe jyl buryn «Eurasia Invest LTD» JShS untaqtalǵan «Saýmal» bıe sútin usynyp, álemdik naryqqa alyp shyqty. Bul Osakarov aýdanynda ornalasqan kásiporynnan shyǵyp jatqan ónim. Búginde ol elimizden bólek, Qytaı men Reseıge, Germanııaǵa da eksporttalyp úlgerdi.
«Saýmaldy» naryqqa shyǵarmas buryn Ulttyq ǵylymı medısınalyq ortalyq qurǵaq, ıaǵnı untaq kúıge túsirilgen saýmaldyń quramyn zerttep kóripti. Ǵalymdar, ásirese, bul ónimniń sozylmaly baýyr dertimen aýyratyndarǵa yqpaly men qaýipsizdigine den qoıǵan. Zertteý tájirıbesine óz kelisimimen otyz adam qatystyrylypty. Olardyń árqaısysyna kún saıyn eki qasyq qurǵaq qymyz sýmen aralastyrylyp, eki mezgil berilip otyrǵan. Bir aıdan keıingi nátıje kórsetkendeı, bul emdik sharanyń eshqandaı keri áseri baıqalmaı, qaıta naýqastardyń syrqaty jazyla bastaǵany baıqalypty. Dárigerlerdiń aıtýynsha, medısınanyń joǵary jetistikterine qaramastan, baýyr aýrýynyń asqynǵan túrlerinde ony aıyrbastaǵannan, ıaǵnı transplantasııa jasaǵannan basqa amal joq. Degenmen qurǵaq qymyz oǵan deıin birshama ýaqyt utýǵa kómektese alady eken. Aqyry ne kerek, osy ǵylymı zertteýlerdiń negizinde «Saumal» Keden odaǵynyń qaýipsizdik talaptaryna sáıkestik deklarasııasyna ıe boldy. Iаǵnı osydan keıin bul ónim alys-jaqyn shetelderge eksporttala bastapty.
– О́ndiristiń ár kezeńi – qatań baqylaýda. Iаǵnı sút ár úderisten ótken kezde bizdiń tehnologter jiti baqylap, sapasyn qadaǵalap otyrady. Sýblımasııa úderisi ótken ýaqytta sút muzdatylyp, keptiriledi. Iаǵnı bul – daıyn ónim. Sodan keıin baryp untaqty arnaıy germetıkalyq paketterge oraımyz. Arnaıy oralǵan paketterimiz ónimniń balǵyndyǵyna, qunarlyǵy men saqtaý merziminiń uzarýyna úlken múmkindik beredi, – deıdi kásiporyn dırektory Serik Júnisov.
Zaýyt eýropalyq jabdyqpen jylyna 10 tonna saýmal untaǵyn shyǵara alady. Olaı bolsa, bizdiń óńir qurǵaq qymyz óndirý jóninen álemdegi eń iri ortalyqqa aınalady.
Saıyp kelgende Qaraǵandy óńiriniń agroónerkásip salasy aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizip otyr. Muny aýyl ónimderiniń ishki naryqta ǵana emes, shetelge de shyǵýy aıqyn dáleldeıdi.
«Nátıje» sút zaýytynyń sapa men senimdilikti qatar ustanǵan tabysty joly, Qarqaralynyń dámi – qurtty álemdik naryqqa shyǵarǵan Slambek Qınaıattyń qajyrly eńbegi, «Saýmal» brendi arqyly bıe sútin untaq túrinde eksporttaǵan «Eurasia Invest LTD» kásipornynyń ınnovasııalyq bastamasy – bári de bir maqsatty, ıaǵnı otandyq ónimniń órisin keńeıtýdi kózdeıdi.
Qaraǵandy oblysy
