Kútemin áli bir habar

Mine, álemniń adal kóńildi adamzaty Uly Jeńistiń 70 jyldyq merekesin atap ótkeli otyr. Ekinshi dúnıejúzilik soǵys adam ba­lasyn tarıhta teńdesi joq shy­ǵynǵa ushyratty. Ol mıllıon­dardyń taǵdyryna daq túsirip, júrekterge jazylmas jara saldy. Sol mıllıondardyń biri – men. Bul soǵys meniń de júregime mine, jetpis jyldan astam ýaqyttan beri jazylmaı kele jatqan qasiret tabyn salyp ketti. Shattyǵy shalqyǵan shańyraqtyń shát-shálekeıin shyǵaryp, shyrqyn buzdy. Dúnıe esigin endi ashqan meniń ata-anamdy jalmap, taǵdyr tálkegine saldy. Meniń ákem Temirjan As­qaıuly 1942 jyly qańtar aıynda burynǵy Semeı oblysynyń Abraly aýdanynan soǵysqa attanypty. Ákem maıdanǵa attanarda men jórgektegi qyrqynan da shyqpaǵan náreste ekenmin. Úlkenderdiń aıtýynsha, ákem maıdanǵa shaqyrylǵan serikterimen birge at jegilgen shanaǵa minip bara jatyp, qundaqtaýly meni qushaqtap turyp, «Qosh, qulynym, sen besikte qalasyń, qan maıdanǵa qarsy týǵan balasyń...» atty uzaq tolǵaýyn oqyǵan eken. Kóz kórgenderdiń esteligi boıynsha, ákem soǵysqa deıin Abyraly óńirinde ustaz, kolhoz bastyǵy, aýyldyq keńestiń tóraǵasy qyzmetterin atqarypty. Soǵysqa Degeleńdegi Tatan aýyldyq keńesiniń tóraǵasy bolyp júrgen jerinen attanypty. Ol kisi aqyn-ánshiligimen birge aǵashtan dombyra, er-turman qıyp jasaıtyn on saýsaǵynan óner tamǵan sheber eken. Osyndaı segiz qyrly, bir syrly jigit sultany atanǵan qaıran ákem qan maıdanda habarsyz ketipti. «Bári jeńis úshin!» uranymen maıdan da maıdan, tyl da maıdan atanǵan sol bir surapyl jyldary Semeıge kire tartyp júrgen anam Kúlshim Qamashqyzy qarly boranda sýyqqa shaldyǵyp, 1946 jyldyń jeltoqsan aıynda Semeı qalasynda kenetten qaıtys bolypty. Sóıtip, men jórgekte jatyp ákeden, bes jasymda anadan aıyrylyp, jalǵyz aǵam Jaqypjannyń (ákemniń týǵan inisi) baýyrynda qalǵan ekenmin. Abyralydan 1942 jyldyń qańtar aıynda maıdanǵa attanǵan ákem sol jyldyń 26 qyrkúıeginde Máskeý qalasynyń mańyndaǵy Velıkıe Lýkı qalasyn jaýdan azat etý jolyndaǵy urysta, 93-shi atqyshtar dıvızııasynyń quramynda erlikpen shaıqasypty. Sol urysta sol kúni habarsyz ke­tipti (muraǵat derekteri boıynsha.) Mine, sodan bergi 70 jyldan astam ýaqytta, «habarsyz ketti» degen eki aýyz sózden basqa eshbir derek bile almaı sarǵaıýmen kelemin. «Habarsyz ketti» degen sóz meniń de uzaq ýaqyt boıy mıyma jetpeı, tiri ketken adam qalaısha habar-osharsyz bolmaq, belgisiz bir jerde jerlengen bolar dep, izdeý salmaǵan muraǵatym qalmady. Tym bolmasa qazirgi jer-jerlerdegi izshilder otrıadtary bir derek taýyp, múrdesi qalǵan jerdi tabam ba degen úmitpen áli de kúderimdi úzbeımin. Uly Jeńistiń 70-shi araıly beıbit tańy da atty. Qazir Abyraly jerinde soǵysta sheıit bolǵandardyń esimi jazylǵan taqta ashylyp, mármár eskertkish qoıyldy. Otyzynda opat bolǵan qaıran ákeme degen saǵynysh sarqylar emes. Jetpis jyl boıy habarsyzbyn. Qabirińniń basyna týǵan jerdiń bir ýys topyraǵyn tastaı almaı, jyldar kerýeni jylystap barady. О́zekti órtegen ókinish osy. Jan áke, jalǵyzyń seni eshqashan jadynan shyǵarǵan joq! Bıbigúl TEMIRJANQYZY, zeınetker. ALMATY.