Sýretterdi túsirgen – Jumabaı Musabek
Eki aı ishinde jergilikti polısııa ınspektorlary oblystaǵy qala men aýyldardy aralap, 146 myńnan asa páter men jeke úıdi qarap shyqty. Bul – jalpy jospardyń shamamen úshten ekisin qamtıdy. Búginde belgilengen jumystardyń 71 paıyzyn aıaqtady. Degenmen óńirdegi saıajaı alqaptaryn tolyqtaı teksergen. Kóbine salyqtan qashyp, páterin jalǵa beretin turǵyndar óte kóp. Olar kásibin barynsha jasyryn ustaıdy.
«Ár ýchaskelik ınspektor tek hattama toltyrýmen shektelmeı, turǵyndardyń máselesin tyńdaýǵa basymdyq berdi. Basty maqsatymyz – quqyq buzýshylyqty tirkeý emes, onyń aldyn alý. Máselen, myńdaǵan úıdi aralaý barysynda kóptegen turmystyq másele anyqtaldy. Olardyń deni ákimshilik shara qoldanbaı-aq sheshimin tapty. Turǵyndarmen tikeleı baılanys ornaǵan saıyn senim de artyp keledi. Alda jumys taǵy jalǵasady», deıdi jergilikti polısııa qyzmet basqarmasynyń basshysy Qaısar Muhmetov.
Onyń aıtýynsha, aýyldyq aımaqtar da nazardan tys qalmaǵan. Sharýa qojalyqtaryna júrgizilgen tekseris barysynda oblys boıynsha shamamen 2 myńǵa jýyq qojalyq tekserilgen. Olardyń basym bóliginde zań talaptary saqtalǵan. Bul baǵyttaǵy kórsetkish 90 paıyzdan asyp otyr. Kerbulaq aýdandyq polısııa bóliminiń ókilderi mundaı tekseristerdiń mańyzy tek mal urlyǵynyń aldyn alýmen shektelmeıtinin, aýyldaǵy eńbek qatynastarynan bastap kóshi-qon, qarý saqtaý, ekologııalyq talaptarǵa deıingi salalardy qamtıtynyn jetkizdi. Al qarapaıym halyq sharýanyń qaýipsizdigine de tıimdi ekenin aıtýda.
«Tekserý kezinde ınspektorlar tek qujat nemese mal sanaý úshin ǵana emes, qojalyqtyń qaýipsizdigi, jumysshylardyń quqyǵy, tipti ekologııalyq talaptarǵa deıin qarap ótti. Buryn mundaı jan-jaqty tekserýler sırek jasalatyn. Bul – tártiptiń kúsheıgeni», dedi Qapal aýylynyń sharýa qojalyǵy ıesi Erkin Nurmuhambetov.
Oblystyń saýda oryndarynda da tártipti baqylaý kúsheıtilip, bazarlar men dúkenderde 800-den asa reıd júrgizilgen. Bul zańsyz saýda, sapasyz ónim, sanıtarlyq talaptardy buzý sııaqty quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa yqpal etip otyr. JPISh barysynda áleýmettik álsiz toptar da erekshe nazarǵa alynǵan. Eki aı kóleminde oblys boıynsha turaqty mekenjaıy joq 48 adam ustalyp, olarǵa qatysty tıisti sharalar qabyldanǵan. Buǵan qosa polısııa bólimine jetkizilgen jasóspirimder sany 500-den asyp, olardyń basym kópshiligi qoǵamdyq tártipti buzǵan nemese túngi ýaqytta eresekterdiń qaraýynsyz júrgender bolǵan. Iývenaldy polısııa qyzmetkerleri bul kórsetkishterdiń ata-analar tarapynan baqylaýdyń álsiregenin, sondaı-aq balalardyń bos ýaqytyn durys uıymdastyrý máselesiniń áli de ózekti ekenin atap ótti.
«Aýyldaǵy jumys qalanyń jumysynan ózgeshe. Biz tek mal urlyǵynyń aldyn alý nemese kóshi-qondy qadaǵalaý úshin ǵana emes, árbir otbasynyń qaýipsizdigi úshin baramyz. 2 myńǵa jýyq sharýa qojalyǵyn aralaý kezinde keı jerlerde qarý saqtaý tártibi buzylǵan, endi birinde jumysshylardyń qujattyq máseleleri bar ekeni anyqtaldy. Mundaı tekserýdiń paıdasy – der kezindegi eskertý», deıdi oblystyq polısııa departamenti bastyǵynyń orynbasary Álimbet Smaılov.
Qarý aınalymy salasy da muqııat tekserildi. Oblystaǵy 7 myńnan asa qarý ıesi turǵylyqty mekenjaıy boıynsha qaralyp, sonyń nátıjesinde 100-den asa azamattyń qarý saqtaý tártibin buzǵany anyqtaldy. Qaıta tirkeý merzimin ótkizip alǵandar da az bolǵan joq. Sonymen qatar «seventeen» zańsyz qarý aınalymnan alyndy. Eki qarý «Qańtar oqıǵasy» kezinde urlanǵandar tiziminde turǵany belgili boldy.
Esirtki jáne temeki buıymdaryna qatysty zańsyzdyqtar da nazardan tys qalǵan joq. Elektrondyq shegý júıeleri men veıp ónimderin zańsyz satý faktisi boıynsha bir qylmystyq is tirkelse, Taldyqorǵan qalasynda esirtki jarnamasyna qatysty graffıtı de anyqtalyp, joıylǵan.
Jalpy alǵanda, «Ýchaske» barysynda 18 myńnan asa adam ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Eki aı ishindegi hattamalar sany árbir qyzmetkerge orta eseppen 37-den keledi. Eń jıi tirkelgen quqyq buzýshylyqtardyń arasynda tirkeýsiz turý, qoǵamdyq oryndarda masań kúıde júrý, turmystyq qatynastardaǵy keleńsizdikter, ortaq aýmaqtardy lastaý jáne ózge de ákimshilik normalardy saqtamaý derekteri bar.
«Bıyl polısııa qyzmetkerleri úıimizge eki ret keldi. Buryn-sońdy bulaı aralap shyqpaýshy edi. Qaýipsizdik máselesin túsindirip, kórshiler arasyndaǵy baılanys týraly da keńes berdi. О́z basym mundaı jumystardyń paıdasy bar dep oılaımyn. Sebebi janymyzdaǵy eski úıge kimder kelip-ketetinin de anyqtap berdi», deıdi Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny, zeınetker Sálıma Qadyrqyzy.
Quqyq buzýshylyqtyń sebepterin joıý maqsatynda ýchaskelik ınspektorlar 300-ge jýyq usynym shyǵaryp, mekemeler men uıymdarǵa aldyn alý sharalaryn kúsheıtý jóninde naqty eskertýler jasady. Tek Taldyqorǵan qalasynyń ózinde mundaı usynymdardyń sany 100-den asyp otyr.
О́ńirlik polısııa departamentiniń basshylyǵy «Ýchaske» is-sharasyn turǵyndarmen keri baılanys ornatýdyń tıimdi joly dep baǵalap otyr. PD bastyǵy Qaısar Muhmetovtiń aıtýynsha, ýchaskelik ınspektor – halyqqa eń jaqyn polısııa býyny. Sondyqtan olardyń basty mıssııasy tek hattama toltyrý emes, adamdardyń máselesin tyńdap, durys sheshim tabýǵa kómektesý, sol arqyly quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý.
Eki aılyq naýqan kórsetkendeı, quqyqtyq tártipti nyǵaıtýda keshendi jumystardyń nátıjesi aıqyn kórinedi. Turǵyndardy aralaý, qoǵamdyq oryndardaǵy baqylaýdy kúsheıtý, kóshi-qon úderisterin retteý, qarý ıelerin tekserý jáne jastar arasyndaǵy tártip buzýshylyqtyń aldyn alý – bári de óńirdiń qaýipsizdigin arttyrýǵa baǵyttalǵan birtutas júıeniń bólshegi.
Jetisý oblysy
