Jetistigi mol Jarkent

Jolynda kinárat joq

Jarkent óńirin aıtsaq, áýeli halyqaralyq Qorǵas sheka­ralyq beketiniń eske túsetini anyq. Memleket basshysy óz sózinde «Elderimiz arasyndaǵy ekonomıkalyq yqpaldastyqqa «Qorǵas» halyqaralyq shekara mańy yntymaqtastyq ortalyǵy tyń serpin beredi» degen bolatyn. Osy rette «Jarkent – Qorǵas» respýblıkalyq joly jóndelip, byltyr paıdalanýǵa berildi. Bıyl «Saryózek – Kók­tal» avtomagıstraliniń jóndeý jumystary aıaqtaldy, onyń 83 shaqyrymy Panfılov aýda­ny aýmaǵynan ótedi. Endi she­karalyq aımaqqa barý tipti jeńildegendeı. Odan bólek Kónbe asýyndaǵy kópirdi, Kóktal aýylynan «Almaty – Qorǵas» jolyna shyǵatyn 15 shaqyrym joldy jóndeý jumystary tolyq bitken. Sol sııaqty oblystyq mańyzy bar «Jarkent – Sarybel» jolynyń 4 shaqyrymyna ortasha jóndeý jumystary aıaqtaldy. Al Basqunshy aýylynda kireberis joldyń kúrdeli jóndeý jumys­tary júrip jatyr.

«Yntaly aýylynyń 11,8 shaqyrym kireberis jolyna kúr­­deli jóndeý jumystaryn bas­­taǵanbyz, bıyl asfalt tóseý jumysy aıaqtalady, kelesi jyly abattandyrylyp, qabyldanady. Budan bólek Jarkent, Áýlıeaǵash, Basqunshy eldi mekenderiniń 8 kóshesinde jóndeý jumystary júrgizilip jatyr. Basqunshy aýylyndaǵy 2 kóshesiniń jóndeý jumystary aıaqtaldy. Jarkent qalasy men Áýlıeaǵash aýylynyń ishki kóshelerin tegisteý kelesi jyly jalǵasady», deıdi Jetisý oblysynyń ákimi Beıbit Isabaev.

Oblys ákimi baspasóz qyz­metiniń málimetinshe, keıingi úsh jylda Kerbulaq pen Pan­fılov aýdandarynyń aýmaǵyn­daǵy respýblıkalyq mańyzy bar jalpy uzyndyǵy 241 sha­qyrym jol jóndelgen. Atqa­rylǵan jumys jol jabynyn belgilengen normatıvtik talapqa saı jaqsy tehnıkalyq kúıge keltirýge múmkindik berdi.

Júgeriden túsim mol

Jetisý óńirindegi júgeriniń shamamen 55%-y Panfılov aýdanyna tıesili. Bıyl munda 23,1 myń gektar jerge sebilgen dándik júgeri tolyq jınalyp, 182,5 myń tonna ónim alyndy. Sonymen qatar aýdanda qýaty jylyna 33 myń tonna bolatyn júgeri óńdeıtin eksportqa baǵyttalǵan jańa kásiporyn iske qosyldy.

«Byltyr ýáde etkenimdeı, júgerige sýbsıdııa kólemi 10 teńgeden 12 teńgege kóterildi. Jalpy oblystaǵy ósirilgen júgerini «Jarkent krahmal-sirne zaýyty», «AzııaAgroFýd», «Ýyz Maı Indastrı» jáne «Astyq Halyq Ekspo» JShS-lary, ıaǵnı 4 kásiporyn qabyldaıdy. Bıyl osy aýdanda ornalasqan «Jarkent krahmal-sirne zaýyty» qýatyn 120 myńnan 150 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtty. Sonymen birge Jarkent qalasynda bıyl 1,8 mlrd teńgege kúnine 120 tonna júgeri óńdeıtin «Kazahstan Yuzheng Trading» zaýyty iske qosyldy. О́nim mal azyǵy retinde Qytaı, О́zbekstan jáne Iran memleketterine eksporttalady», deıdi aýdan basshysy M.Saǵymbek.

Aýdannyń taǵy bir áleýeti – baý-baqsha sharýashylyǵy. Oblys baqtarynyń 44%-dan astam alqaby, ıaǵnı 2,3 myń gektar Panfılov aýdanynda ornalasqan. О́ndirilgen ónimdi saqtaıtyn jalpy syıymdylyǵy 8,5 myń tonnalyq 8 qoıma bar. Aýdan­da aýmaǵy 1 gektar bolatyn «QazGeoTerm» jylyjaıy jumys istep tur. Jalpy, jyl basynan aýdannyń agroónerká­sip salasyna 1,9 mlrd teńge ınvestısııa tartylyp, 2024 jylǵa qaraǵanda 1,7 ese artqan.

Degenmen oblys ákimi aýda­n basshylyǵyna óndirilgen ónimdi qaıta óńdeý úlesin kóterý kerek­tigin aıtyp, taýarly sút, et, qus fer­malaryn salý men aýylsha­rýa­shylyq taýarlaryn óńdeý kásiporyndaryn ashý baǵytynda naqty shara qabyldaýdy tapsyrdy. Sonymen qatar «Jarkent Frýkt» JShS qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn tóleý máselesin jańa jylǵa deıin sheshýdi min­dettedi.

«Memleket tarapynan agrar­lyq sektorǵa qoldaý kórse­tilip, sýbsıdııalar, jeńilde­tilgen nesıeler berilip otyr. Máselen, aýdan dıqandary osyndaı múmkindikterdi paıdalanyp, Úkimettiń qoldaýy­men «QazAgroQarjy» AQ 512 mln teńgege 28 birlik aýyl sha­rýashylyǵy tehnıka­syn satyp aldy. Al «Keń Dala-2» baǵ­­darlamasy aıasynda 31 óti­nim ıelerine 394 mln teńgege jeńil­detilgen nesıeler berildi», deıdi B.Isabaev.

Al jer máselesine kelsek, aýdanda 2022–2025 jyldary paıdalanylmaı jatqan 60 myń gektar jer memleket menshigine qaıtarylyp, sonyń 54 myń gektary aınalymǵa tartylǵan. Onyń 22 myń gektary sharýa qojalyǵymen aınalysamyn degen azamattarǵa úlestirilse, 32 myń gektary aýdannyń barlyq aýyldyq okrýgine qoǵamdyq jaıylym esebinde bólindi. Taǵy 6 myń gektary jermen jumys istegisi keletin azamatqa konkýrs arqyly kelesi jyldyń I jartysynda beriletin bolady.

Jalpy, aýdannyń aýyl sharýashylyǵynda byltyr jalpy ónim kólemi 59,6 mlrd teń­geni qurap, oblystaǵy úlesi 13,7% bolǵan edi. Keıingi on aıda 46,5 mlrd teńgeniń ónimi, ıaǵnı 21,5 mlrd teńgesi mal sharýa­shylyǵynda, 25 mlrd teńgesi ósim­dik sharýashylyǵynda óndirilgen.

Qala tabıǵı gazdy tutynady

Panfılov aýdanynda 26 eldi meken gazdandyrýǵa jatady. Búginde Jarkent qalasy to­lyq gazdandyryldy. Qalǵan 25 eldi mekendi gazdandyrý boıynsha jumys júrgizilýde, sonyń 12-sinde qurylys jumys­y aıaqtaldy. Bul rette turǵyn­darynyń sany 1 900-den asatyn Avat, Aqkent, Nádek aýylyna kógildir otyn berildi. Jyl sońyna deıin aýdandaǵy eldi mekenderdiń jartysy tabıǵı gazǵa qol jetkizbek.

О́ńir basshysynyń aıtýynsha, qalǵan 13 eldi mekende aýylǵa deıingi gaz qubyrynyń qurylysy bıyl aıaqtalyp, kelesi jyly aýylishilik gaz taratý jelileri júrgiziletin bolady. Sonyń nátı­jesinde kelesi jyldyń so­ńyna deıin aýdannyń 114,3 myń turǵyny, ıaǵnı 85%-y tabıǵı gazǵa qol jetkize alady.

«Aldaǵy jyldary halyqtyń basym bóligin kógildir otynmen qamtýdy kózdep otyrmyz. Odan bólek sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etý máselesi de kún tártibinde tur. Osy oraıda aýdandaǵy 40 eldi mekenniń bári ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etildi, sonyń ishinde Jıdeli aýylyna bıyl jergilikti bıýdjetten qarajat bólinip, sapaly aýyzsý tartyldy», deıdi M.Saǵymbek.

Onyń aıtýynsha, halyqqa jyl sońyna deıin 120 páter men 200 jeke turǵyn úıdi tapsyrý kózdelip otyr. Jetisýda kezekke qoıý jáne turǵyn úı berý fýnksııasy jergilikti atqarýshy organdardan Otbasy bankine ótken edi. Endi turǵyn úıler osy bank arqyly beriledi. Byltyr atalǵan aýdanda 480 páter men 140 jeke turǵyn úı qoldanysqa berilgen. Bıyl baspanalar Otbasy banki arqyly kezeń-kezeńimen berilip, turǵyn úı kezegi 4%-ǵa qysqarady degen jospar bar. Sonymen qatar aýyldyq jerlerde turatyn áleýmettik osal otbasylardy turǵyn úımen qamtý úshin Sholaqaı aýylynda 373 jer ýchaskesine ınjenerlik jeliler júrgizilýde.

«О́tken jyldyń qorytyn­dysynda Panfılov aýdany oblystaǵy eń úzdik aýdan dep tanyldy. Bul – aýdan halqynyń ortaq eńbeginiń nátıjesi. Biz óz tarapymyzdan turǵyndardyń ómir sapasyn arttyrý baǵytynda tıisti sharalardy qabyldap jatyrmyz. Eń birinshi kezekte sapaly aýyzsýmen qamtý, jol jóndeý, turǵyn úıler men áleýmettik nysandar salý máseleleri she­shilip jatyr. Gazdandyrý jumys­tary da jalǵasyp jatyr. Jalpy, Panfılov aýdany – eko­nomıkalyq áleýeti joǵary, aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, logıstıka, týrızm salalaryn damytýǵa jaqsy múmkindikteri bar, Jetisý oblysynyń damýyna eleýli úles qosyp otyrǵan óńir», deıdi oblys ákimi Beıbit Isabaev.

Medısına mekemeleri kóptep salynady

Keıingi jyldary oblysta alys aýdandarǵa kóńil kóbirek bólindi. Oǵan dálel shekaralyq Panfılov aýdanynda áleýmettik sala ınfraqurylymdaryn nyǵaıtý jumystarynyń belsendi júrgizilýi. Máselen, densaýlyq saqtaý salasynda keıingi eki jylda 18 nysan salynyp, 3-eýi jóndeýden ótken. Sol sııaqty qıyrdaǵy aımaqqa jumys isteýge kelgen 17 dáriger mamanǵa jalpy somasy 135 mln teńge kóleminde kóterme járdemaqy tólengen. Osyndaı sharalardyń nátıjesinde jas mamandardy aýyldyq jerlerge tartýǵa, medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn jaq­sartýǵa múmkindik týyp otyr.

Atap aıtqanda, keıingi eki jylda Shejin, Nadek, Qyryqqudyq, Altyúı, Almaly, Turpan, Aq­jazyq aýyldarynda dáriger­lik ambýlatorııa, Aqqudyq, Dıhan­qaırat, Sary­tóbe, Sadyr, Sup­taı, Qorǵas aýyldarynda feldsherlik akýsherlik pýnkt, Qyzyljıde, Darbazaqum, Kóktal-Arasan, Sarpyldaq, Kerim­aǵash aýyldarynda medı­sınalyq pýnkt salynyp, aýdandyq aýrýhananyń kún­dizgi stasıonar ǵımaraty men Sarybel, Úsharal aýyldarynda dárigerlik ambýlatorııaǵa kúrdeli jóndeý júrgizilgen. Al aýdandyq aýrýhana ǵımaratyn qalpyna keltirý men jańa bloktyń qu­rylysyn bastaýǵa qarajat bólindi. Qurylys jumystary kelesi jyly aıaqtalady dep josparlanǵan.

«Búginde óńirdiń áleýeti jyldaǵydan joǵarylap ke­ledi. Bul rette medısına ny­sandarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartý da nazardan tys qalǵan joq. 2024–2025 jyldary aýdandyq aýrýhanaǵa, Áýlıeaǵash, Nurkent, Altyúı, Sarybel, Qońyróleń aýyldaryna jalpy sany 6 sa­nıtarlyq avtokólik satyp alynyp berildi. Jyl aıaǵyna deıin aýdandyq aýrýhana 13 qural-jabdyqpen qamtamasyz etiledi. Odan bólik biz bilim salasyn da basty nazarda ustap otyrmyz. Máselen, byltyr «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda Jarkent qalasynda 1 200 oryndyq mektep salynsa, bıylǵy jańa oqý jylynda Taldy aýylynda 300 oryndyq jańa mektep qoldanysqa berildi», deıdi M.Saǵymbek

Odan bólek Suptaı aýy­lynda 120 oryndyq mektep salynýda, kelesi oqý maýsymynda paıdalanýǵa berilmek. Áýlıeaǵash aýylyndaǵy orta mektepke kúrdeli jóndeý júrgi­zilgen.

Sondaı-aq mádenıet nysandarynan bıyl Turpan aýyldyq Mádenıet úıi kúrdeli jóndeýden ótkizilip, qoldanysqa berilse, sport salasynda ótken jyly Úsharal aýylynda 90 oryndyq sporttyq keshen jáne Kóktal aýylynda «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory esebinen sporttyq keshen qoldanysqa berilgen.

Jalpy alǵanda, aýdanda áleý­mettik ınfraqurylymdy damytý arqyly sapaly medısı­nalyq kómek alý, alańsyz oqý, bos ýaqytty tıimdi ótkizý múm­kindikteri artyp keledi. Pre­zıdent tapsyrmasyna saı, shaǵyn kásiporyndar ashylyp jatyr. О́ńdiris kólemi de túrlenip keledi. Qazir óńirde halyq sany da ósken, qaıta syrttan kóship kelýshilerdiń qatary kóp. Bul óz kezeginde turǵyndardyń ómir súrý deńgeıiniń jaqsaryp jatqanyn kórsetedi.

Jetisý oblysy