Kezdesýde Syrdarııa ózeni basseınindegi sýdyń azdyǵy týraly qalyptasyp otyrǵan ahýal jaıy sóz boldy. Naryn-Syrdarııa kaskadyna kelip túsetin sý kólemi aıtarlyqtaı tómendegen. Bul kelesi jylǵy vegetasııalyq kezeńde sý tapshylyǵy qaýpin týdyrady.
Onyń saldaryn barynsha azaıtý maqsatynda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi sý qoımalarynyń jumys rejimderine qatysty birneshe boljamdyq nusqa ázirledi. Sý tym az kelgen jaǵdaıda resýrstardy qaıta bólý men lımıtterdi túzetý qajet bolatyn ssenarııler pysyqtaldy.
Tutynýshylar sýdan tapshylyq kórmeýi úshin ári Syrdarııa ózeniniń tómengi aǵysynda tótenshe jaǵdaı týyndaýyna jol bermeý maqsatynda Qyzylorda oblysynda 2026 jyly kúrish egistiginiń alańy 70 myń gektardan aspaýǵa tıis. Bir aıta ketetini, egis alqaptary jyl saıyn ońtaılandyrylyp jatqanyna qaramastan, ortasha ónimdilik ósip keledi (2024 jyly 85 myń ga alqapta gektarynan 58 sentner, 2025 jyly 80 myń ga alqapta gektarynan 58,1 sentner alyndy). Buǵan jańa kúrish suryptaryn engizý men zamanaýı tehnıkany paıdalaný sebep bolyp otyr.
Sondaı-aq óńirde sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanatyn egistik kólemi artyp keledi. Egin alqaptarynda sý ysyrap bolmaý úshin lazerlik tegisteý jumystary júrgizilip jatyr. Bul ádis sýdy 20%-ǵa deıin únemdep, ónimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi. Bıyl 60 myń gektar kúrish alqaby tegisteldi.
Zamanaýı sý únemdeý tehnologııalaryn engizý táýekelderdi azaıtyp, AО́K-tiń ornyqty damýyn qamtamasyz etedi. Búginde bul tehnologııalar respýblıka boıynsha 500 myń gektardan astam jerde qoldanylyp jatyr. Al 2030 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 1,3 mln gektarǵa deıin (sýarmaly jerlerdiń shamamen 70%-y) jetkizý josparlanyp otyr. Atalǵan maqsattarǵa jetý úshin Úkimet keshendi sharalar qabyldaýda, sonyń qatarynda sýbsıdııalaý máseleleri de sheshiledi.
2026–2028 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń sheńberinde ınvestısııalyq shyǵyndardy óteýge baǵyttalǵan jalpy transfertter kózdelgen, al qarjylandyrý kólemi 215 mlrd teńgege deıin ulǵaıdy.
«Aldaǵy vegetasııalyq maýsymda joǵarydan keletin sý kólemi aıtarlyqtaı azaıýy múmkin. Qyzylorda oblysynyń ákimdigi Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jáne ǵylymı uıymdarmen birlesip, ınnovasııalyq preparattardy qoldaný úshin keminde 100 gektar jer telimin anyqtap, olardy jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen qarjylyq qoldaýdy qamtamasyz etýi qajet», dedi Q.Bozymbaev.
Kezdesýde fermerlerge sýdy paıdalaný ashyqtyǵyn qamtamasyz etý men sý resýrstaryn esepke alýdy odan ári sıfrlandyrý úshin engizilip jatqan bıllıng júıesi týraly da aıtyldy. Bul – fermerlerdi sýmen qamtýdyń tolyq sıklin biriktiretin biryńǵaı sıfrlyq platforma. Onyń ishinde ótinim berý men kelisimshart jasasýdan bastap, naqty tutynýdy esepke alý jáne tólem jasaýǵa deıingi fýnksııalardyń barlyǵy bar. Júıe úderisterdi ońtaılandyrady, sýdy bólý men esep aıyrysýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi, sondaı-aq naqty kólemderdi dál esepke alýǵa múmkindik beredi.
Vegetasııalyq kezeń bastalǵanǵa deıin Qyzylorda oblysynyń ákimdigine dıqandar arasynda tıisti túsindirý jumystaryn júrgizý tapsyryldy. «Qazsýshar» RMK-ǵa ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldarǵa bekitilgen lımıtterge qatań sáıkes keletin sý berý sharttaryn jasasý, sondaı-aq quqyq qorǵaý organdarymen birlesip, aldaǵy vegetasııalyq kezeńde «qara sý naryǵymen» kúresti kúsheıtý júkteldi.
Sý sharýashylyǵyndaǵy ahýal ózgergen jaǵdaıda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligine 2026 jylǵy vegetasııalyq kezeńge arnalǵan óńirler boıynsha sý tutyný lımıtterin 2026 jyldyń 1 aqpanyna deıin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine joldaý júkteldi. Tıisti mınıstrlikke 2026 jyldyń 1 naýryzyna deıin ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardyń egistik qurylymyn naqty qoljetimdi sýarý sýynyń kólemine sáıkes túzetý tapsyryldy.
Qyzylorda oblysyna jumys sapary barysynda «Aýyl amanaty» jobasyn júzege asyrý máselesi de talqylandy. Oblysta 447 myńǵa jýyq turǵyn (53%) aýyldyq jerlerde turady. Joba bastalǵaly beri aýyldarda 782 joba júzege asyrylyp, 1,1 myń jumys orny ashyldy. Bıyl 5,5 mlrd teńge bólindi. Ásirese ónimdi óndirýden bastap ótkizýge deıin tolyq sıklmen jumys isteıtin qaıta óńdeý kásiporyndaryn qoldaýǵa basymdyq berilip otyr.
Jıynda kooperatıvterdi basym baǵyt retinde qoldaý máselesi de jeke qaraldy.
«Memleket basshysy jaqynda ótken aýyl ákimderiniń dıalog-platformasynda aýyl ekonomıkasynyń turaqty damýy tikeleı kooperatıvterdiń tıimdi jumysyna baılanysty ekenin atap ótti. Kooperatıvterdi qurý úderisi elimiz boıynsha belsendi júrgizilýge tıis, al oblys ákimdikteriniń úılestirý jumysy qatań baqylaýda bolýy qajet», dedi Q.Bozymbaev.
Qyzylorda oblysyna jumys sapary barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev «Ákimniń sıfrlyq jumys orny» qanatqaqty jobasynyń júzege asyrylýymen tanysty. Atalǵan joba Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi tarapynan iske qosylǵan.
«Ákimniń sıfrlyq jumys orny» júıesi áleýmettik-demografııalyq ózekti derekter men árbir úı sharýashylyǵyna qatysty aqparatqa naqty ýaqyt rejiminde qol jetkizýge múmkindik beredi. Platforma ákimderge biriktirilgen derekter negizinde jedel basqarýshylyq sheshimder qabyldaýǵa jol ashady, aqparattyń shashyrańqylyǵyn azaıtyp, ákimshilik júktemeni tómendetedi.
Búginde joba el boıynsha 34-ten astam aýyldyq okrýgte iske qosylyp, áleýmettik qoldaý sharalarynyń naqtylyǵyn arttyrýǵa, ashyqtyqty kúsheıtýge jáne qolmen jınaqtalatyn esepterden analıtıkalyq basqarý formatyna kóshýge múmkindik berip otyr. Modýl «Sıfrlyq otbasy kartasy» ınfraqurylymy negizinde jasalǵan jáne 30-dan astam memlekettik aqparattyq júıemen yqpaldastyrylǵan. Bul ákimderge halyq, úı sharýashylyqtary, qoldaý sharalary, tabys, turǵyn úı jáne áleýmettik osal toptar boıynsha biryńǵaı jáne naqty derekter kózine qol jetkizýge jaǵdaı jasaıdy.
Aldaǵy kezeńde júıe jańa málimettik bloktarmen tolyqtyrylmaq. Olardyń qatarynda salyq derekteri, sýbsıdııalar men áskerı esepke alynǵandar týraly aqparat bar. Qazaqstandaǵy barlyq aýyldyq okrýgterdi júıege qosý 2026 jyldyń I jartyjyldyǵyna josparlanǵan.
