foto: shutterstock
Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda munaıdyń jaǵdaıy múldem basqasha boldy. Eksporttyń úlesi nebári 23% bolsa, ishki tutyný 77%-dy qurady. Bul kezeńde munaı óndirisi endi qarqyn ala bastaǵan, al ınfraqurylym tolyq qalyptaspaı turǵan ýaqyt edi.
Energy Analytics Telegram arnasynyń dereginshe 2000-jyldary munaı eksportynyń kúrt óskeni baıqaldy. Teńiz, Qashaǵan, Qarashyǵanaq sııaqty alyp ken oryndarynyń belsendi ıgerilýi eksport kórsetkishin aıtarlyqtaı arttyrdy. 2005 jylǵa qaraı eksporttyń úlesi 86%-ǵa deıin jetip, salany el ekonomıkasynyń negizgi qozǵaýshy kúshine aınaldyrdy.
2010–2020 jyldar: eksporttyń turaqtylyǵy
Bul aralyqta eksporttyń úlesi 84-88% deńgeıinde turaqtady. Ishki tutyný baıaý ósse de, onyń jalpy qurylymdaǵy úlesi aıtarlyqtaı ózgergen joq. Qazaqstan bul kezeńde munaıdy álemdik naryqqa baǵyttaıtyn memleket retindegi pozısııasyn nyǵaıtty.
2024 jyly eksport basymdyǵyn saqtap turdy: Eksport – 81%, Ishki tutyný – 19%. Ishki suranys azdap artqanymen, eksport áli de salanyń negizgi baǵyty boldy. Negizgi másele – ishki qaıta óńdeý deńgeıiniń tómendigi.
El tabysynyń basym bóligi áli kúnge deıin shıki munaı eksportynan túsedi. Al ishki munaı óńdeý men munaıhımııa ónimderiniń úlesi tómen kúıinde qalyp otyr.
Strategııalyq basymdyq shıkizat eksportyna emes, daıyn ónimge beriledi.Energetıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne ishki naryqty sapaly janar-jaǵarmaımen, munaı-hımııa ónimderimen tolyqtyrý úshin Qazaqstanǵa:
-
munaıdyń tereń qaıta óńdeý kólemin arttyrý;
-
joǵary qosylǵan qunǵa ıe daıyn munaıhımııa ónimderin óndirý;
-
eksportty shıkizattan daıyn taýarlarǵa kóshirý qadamdary strategııalyq turǵyda mańyzdy.
