Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda ilespe gazdy kádege jaratý máselesine de kóńil aýdardy. «Ilespe gaz ben suıytylǵan munaı gazyn qajetke jaratý máselesin túbegeıli qaıta qaraǵan jón. Ony tolyqqandy ekonomıkalyq resýrsqa aınaldyrý qajet. Investorlar jobalardy júzege asyrǵan kezde gaz shıkizatynan tapshylyq kórip otyr. Sondyqtan bul máseleni de sheshý joldaryn tabýymyz kerek, ınvestorlardy uzaq ýaqyt gazben qamtamasyz etýge naqty kepildik beretin jańa tásilder oılastyrǵan jón», dedi Prezıdent.
Jyl saıyn elimizde gazdy tutyný kólemi artyp otyr. Bul byltyr ishki naryqtyń qajettiligine 21,2 mlrd tekshe metr gaz jetkizilgeninen baıqalady. Al bıyl boljanyp otyrǵan tutyný kólemi shamamen 21,3 mlrd tekshe metrdi quraıdy. Osyǵan baılanysty gaz óndirý kólemi óse tústi. Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń málimetinshe, byltyr elimizde óndirilgen gaz kólemi 59,0 mlrd tekshe metrge jetken. Al bıylǵy gaz óndirý jospary – 62,8 mlrd tekshe metr. Gaz óndirý kólemin «Qarashyǵanaq», «Teńiz» jáne «Qashaǵan» iri ken oryndaryndaǵy qor esebinen kózdelip otyr.
«Qazaqstan gaz salasynda geologııalyq barlaý jumystaryn belsendi damytýdy qolǵa aldy. Negizgi basymdyqtardyń biri – kómirsýtekterdiń barlanǵan qorynyń kólemin ulǵaıtý. Osynyń sheńberinde «QazaqGaz» ulttyq kompanııasy qazir memlekettik Jer qoınaýy qoryn basqarý baǵdarlamasyna engiziletin 15 ýchaskesinde jumystar júrgizýdi qolǵa aldy», deıdi E.Aqkenjenov.
Mınıstrdiń deregine súıensek, «QazaqGaz» UK birneshe áleýetti ınvestormen kelisim jasaǵan. Máselen, «QOR» munaı kompanııasy» AQ «Aqqudyq», «Shalqar», «Chevron» (AQSh) kompanııasy KT-III, «QazAzot» JShS «Severnyı-2» ýchaskesinde geologııalyq barlaý jumysyn júrgizýge nıet bildirip otyr. Al «SNPS-Aqtóbemunaıgaz» AQ-men «Severnyı-1» ýchaskesine baılanysty kelissózder júrgizilip jatyr.
Sondaı-aq «Gas Solution» kompanııasy «Samtyr Soltústik» jáne «Samtyr Ońtústik» ýchaskelerine qyzyǵýshylyq tanytypty. Aldyn ala baǵalaýǵa sáıkes atalǵan ýchaskelerde gazdyń jıyntyq resýrsy shamamen 535,5 mlrd tekshe metrge jetetini anyqtalypty. Tabıǵı qordyń jıyntyq quny 200 mlrd teńgeni quraıdy.
Degenmen qazirgi ekpin «Qashaǵannyń» tereńinen alynatyn gazdy óńdeýge aýyp otyr. О́ıtkeni atalǵan ken ornyndaǵy mol gazdy óńdeý úshin bir emes, eki zaýyt salý máselesi birazdan beri qozǵalyp keledi. Osyǵan oraı gaz óńdeý zaýyttaryn salý úshin qatarlyq «UCC Holding» kompanııasy ınvestor retinde tartyldy.
Bul óndiris ornynyń qurylysy Atyraý oblysyndaǵy «Bolashaq» munaı jáne gazdy keshendi daıyndaý qondyrǵysynan soltústik-shyǵysqa qaraı 12 shaqyrym qashyqta salynyp jatyr. Qurylys alańynan 5 shaqyrymda Maqat aýdanyndaǵy Eskene temirjol stansasy tur. Zaýyttyń qurylysyna 860 mln dollar kóleminde ınvestısııa salý kózdelgen.
Bıyl qurylys jumysy qarqyn aldy. «QazaqGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń jańa jobalar jónindegi orynbasary Batyrjan Tergeýsizovtiń deregine súıensek, qurylys-montaj jumystarynyń oryndalýyn baqylaýdy kúsheıtýge nazar aýdarylypty. Sondaı-aq túngi aýysymdy qosa alǵanda, eńbek, ónerkásiptik jáne órt qaýipsizdigi talaptarynyń saqtalýy qatań baqylanady.
«Qazir qurylys alańynda 2000-nan astam maman jumys isteıdi. Onyń ishinde 1434 tikeleı personal, al túngi aýysymda 192 maman bar. Qurylys alańyndaǵy jumysqa 342 arnaıy tehnıka tartyldy», deıdi B.Tergeýsizov.
Basqarma tóraǵasy orynbasarynyń aıtýynsha, qurylys-montajdaý jumystarynda ilgerileý baıqalyp otyr. Osy kezge deıin tútin qubyrlarynyń montajy aıaqtalypty. Jerastyna 21 myń 810 metr (48,8%) qubyr tóselip, 12 shaqyrymnan asatyn bóligine jasalypty.
Qazir qurylys alańynda irgetasqa 56 178 tekshe metr beton quıylǵan. Bul – josparlanǵan jumystyń 73,8 %-y. Al RVS-5000 tıpti bolat jáne kólemi 600 tekshe metr sferalyq rezervýarlardyń 1 712 tonnasyn (85%) qurastyrý júrgizilipti.
Munda syrtqy ınjenerlik jelilerdi tartý qolǵa alyndy. Alańda mehanıkalyq jabdyqtardyń 4 424 tonnasy (45,3%) montajdalypty. Alaıda metall konstrýksııalaryn montajdaý kórsetkishi áli de tómen. Osy kezge deıin bul jumystyń 5768 tonnasy (28,6%) oryndalypty. Sondaı-aq GPCI vahtalyq kentinde 132 jáne 140 oryndyq eki jataqhanada shatyr montajy aıaqtalyp, endi ishki bólimderdi ornatý, elektr jelisi tartylyp jatyr.
Bul zaýyt iske qosylǵanda qandaı ónimder alynady? Mamandardyń túsindirýinshe, birinshiden, 1 mlrd tekshe metrge deıin shıki kúkirtti gaz óńdeledi. Odan 815 mln tekshe metr taýarlyq gaz, 119 myń tonna suıytylǵan gaz alynady. Buǵan qosa, 212 myń tonna kúkirt pen 35 myń tonna gaz kondensaty alynatyny josparlanyp otyr.
Ekinshiden, bul joba elimizdiń gaz óńdeý salasyn damytýǵa serpin beredi. Ásirese «Qashaǵan» ken ornynan munaı óndirý deńgeıin táýligine 450 myń barrelge deıin ulǵaıtady. Úshinshiden, óńirlerdi odan ári gazdandyrý úshin resýrstyq bazany keńeıtýge múmkindik týady. Tórtinshiden, munaı-gaz óndirisinde qorshaǵan ortanyń tazalyǵyn jaqsartýǵa jol ashylady.
Bıyl taǵy bir jobany iske asyrý bastaldy. Bul – «Qashaǵan» ken ornynan suıytylǵan munaı-gazyn alý, tasymaldaý jáne fraksııalaý zaýytynyń qurylysy. Atalǵan jobany iske asyrý ishki naryqty suıytylǵan munaı-gazymen turaqty qamtamasyz etýge, gaz motor otyny tapshylyǵyn azaıtýǵa baǵyttalyp otyr. Osyǵan oraı byltyr «QazaqGaz» UK» AQ men «Nort Kaspıan Opereıtıng Kompanı» JShS arasynda suıytylǵan munaı gazyn satý-satyp alý shartyna qol qoıylyp, jobanyń Jol kartasy bekitildi.
Atyraý oblysy
