Raýan Kenjehanulynyń aıtýynsha, keıingi úsh jylda 60-tan asa, al bıyldyń ózinde aımaqtyq, respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi 25-ke jýyq is-shara ótkizilip, qazaq tiliniń mártebesin arttyrý men qoldanys aıasyn keńeıtý baǵytynda mańyzdy jobalar júzege asyrylǵan.
– Biz úshin qazaq tilin oqytýdyń ádistemesi men tájirıbesin jetildirýdegi asa mańyzdy baǵyttyń biri – bilim berý júıesindegi oqytý ádistemesi. Osy baǵytta birqatar jumys istelinip jatyr. Forýmdar ótkizip, muǵalimdermen tikeleı jumys isteımiz. Ekinshi baǵyt – qazaq tilin zamanǵa saı mazmunmen baıytý. Onyń aıasynda balalarǵa qajetti ádebıet, mýltfılm, kınodan bastap, ǵylymı, iskerlik ádebıetterdi barynsha kóbeıtýge tyrysamyz. Úshinshi baǵyt – tildi qazirgi jahandyq tehnologııalarǵa jaqyndatý, osy úrdiske qosý. Aıta berse, sharýa kóp, bári mańyzdy. Biraq biz ózimizdiń qaýqarymyzǵa qaraı aldaǵy ýaqytta dál qazir ózekti bolyp kóringen osyndaı úsh baǵytta tańdap alyp, jumys istep jatyrmyz, – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, bıyl Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyǵyna oraı aqynnyń akademııalyq jınaǵy qazaq, aǵylshyn, orys, qytaı tilderinde jarııalandy. Buǵan qosa ana tilimizdiń rýhanı mártebesin kóteretin birqatar kitap aýdarylyp, basylyp shyqty.
«Qazaq tili» qoǵamynyń bastamasymen Disney jáne Pixar stýdııalary tanymal fılmderin qazaq tiline dýblıajdaý dástúrin jalǵastyrdy. Bıyl «Aqshaqar», «Elıo», «Lılo men Stıch», «Ańdar shahary 2» sııaqty tanymal týyndylary kassalyq tabys kórsetkishteri boıynsha rekord jańartty. Máselen, qarashanyń 27-si kúni tanystyrylǵan «Ańdar shahary 2» anımasııalyq fılmi alǵashqy aptada-aq Qazaqstan men Ortalyq Azııada jalpy tabystyń 15,5 paıyzyn qazaqsha nusqa esebinen jınady.
Bıyl alǵash ret «Bilim-ınnovasııa» halyqaralyq qoǵamdyq qorymen birlesip «Ana tili» respýblıkalyq zııatkerlik olımpıadasy uıymdastyrylypty. Olımpıadaǵa elimizdiń barlyq óńirinen 5 myń oqýshy qatysyp, aqtyq synǵa 64 komanda ótti. Jeńimpaz 8 oqýshyǵa jetekshi joǵary oqý oryndarynyń granttary tabystaldy. Sonymen qatar «Jarqyn bolashaq» shyǵarmashylyq olımpıadasy jalǵasyn taýyp, úzdik oqýshylarǵa bilim granttary usynyldy.
Sonymen qatar qoǵam basshysy Prezıdenttiń AQSh-qa resmı sapary kezinde Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamy men «OpenAI» kompanııasynyń ChatGPT-diń qazaq tilindegi múmkindikterin damytý týraly kelisim jasalǵanyn atap ótti.
Quryltaı barysynda «Qazaq Tili Endowment Foundation» qorynyń qyzmeti, jarna týraly, qoǵam atynan beriletin marapattar erejesi jáne óńirlik fılıal tóraǵalaryn saılaý erejeleri tanystyryldy.
Raýan Kenjehanuly aldaǵy kezeńde qazaq tilin oqytý sapasyn arttyrý, oqý saýatyn kúsheıtý, bızneste, IT salasynda jáne qoǵamdyq ómirde qazaq tilin keńinen qoldaný, sondaı-aq qazaq tildi kontentti sıfrlaý jumystaryna erekshe basymdyq beriletinin atap ótti.
Quryltaıda Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Nurtóre Júsip sóz sóılep, qazaq tilin damytýdaǵy jáne mádenı biregeılikti nyǵaıtýdaǵy ótken jyldyń nátıjelerin atap ótti.
– 2025 jyl – qazaq tili memlekettik jáne qoǵamdyq deńgeıde erekshe nazar aýdarylǵan kezeń. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev qazaq tilin damytý eń mańyzdy ulttyq basymdyqtardyń biri ekenin atap kórsetti. Onyń ýaqyt óte kele qazaq tili ultaralyq qarym-qatynas tiline aınalady degen ustanymy el bolashaǵynyń strategııalyq paıymyn kórsetedi. Sondaı-aq Memleket basshysy tildi ǵylymǵa, bızneske, tehnologııaǵa, medıa men sıfrlyq ortaǵa kiriktirý qajettigin aıtady. Til tek rámiz emes, qarym-qatynastyń, shyǵarmashylyqtyń jáne kásibı damýdyń tolyqqandy quraly bolýǵa tıis, – dedi N.Júsip.
Is-shara uıymnyń aldaǵy jylǵa arnalǵan josparyn, qazaq tiliniń ómirdiń túrli salasyndaǵy ornyn nyǵaıtý jónindegi budan bylaıǵy qadamdaryn talqylaýmen aıaqtaldy.
