Ishki mıgrasııalyq aǵyn esebinen megapolıste halyq sany ósip jatqanyn eskersek, jumys oryndarynyń kóptep ashylýy – quptarlyq is. Qalanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý qarqynyna sep bolǵan jumystardyń retin Shymkent qalasynyń ákimi Ǵabıt Syzdyqbekov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda jan-jaqty baıandady.
Makroekonomıkalyq kórsetkishterge toqtalsaq, jyl basynan bergi 10 aıda qala ekonomıkasynyń ósimi 14,8%-dy quraǵan. Onyń ishinde saýda kólemi – 24,6, baılanys – 18,3, ónerkásip ónimi – 14,7, qurylys jumystary – 7, ınvestısııa 4,7%-ǵa ósip, 982 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Kez kelgen qalanyń, oblystyń negizgi jumys aýqymy búginde ıgerilgen ınvestısııalyq jobalarmen, sonyń aıasynda ashylǵan jumys oryndarymen baǵalanady. Osy turǵyda Shymkent qalasynda júzege asqan aýqymdy jobalar jeterlik. Aıtalyq, bıyl «QazAlpack» kompanııasynyń «Alıýmınıı qutylary» ónimine suranys artyp, eksport kóleminiń ulǵaıýyna baılanysty quny 30 mlrd teńgeni quraıtyn jobanyń ekinshi kezeńi iske qosylǵan. Zaýyt jylyna 2,2 mlrd dana alıýmınıı qutylaryn shyǵarady. Onda 112 turaqty jumys orny ashylǵan. Sondaı-aq quny 7,8 mlrd teńgege «Sauran Bricks» kompanııasy «Avtoklavty gazdalǵan beton» óndiretin zaýyt jobasyn iske qosty. Zaýyt jylyna 300 myń tekshe metr gazdalǵan beton óndiredi. Kásiporynda 100 turaqty jumys orny ashylǵan.
Megapolıste óndiristik aımaqtardy damytý arqyly ınvestorlar tartý, turaqty jumys oryndaryn qurý maqsatynda jańadan eki óndiristik aımaq salý, úsh aımaqty keńeıtý jumystary jalǵasyp jatyr. Atalǵan aımaqtarda quny 900 mlrd teńgeni quraıtyn 300 ınvestısııalyq joba iske asyp, uzyn sany 13 myńǵa jýyq jumys orny ashylady degen boljam bar. Onyń ishinde eki ındýstrııalyq aımaqtyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn.
– Memleket basshysy Shymkent qalasynda Ońtústiktegi barlyq taýardy qabyldap, jetkizýge logıstıka jaǵynan qolaıly «О́ńirlik hab» qurýdy tapsyrǵan edi. Osy maqsatta qoldanystaǵy Saýda-logıstıkalyq ortalyǵyn keńeıtý jumystaryn keler jyly aıaqtaýdy josparlap otyrmyz. Bul óńirdegi azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge septigin tıgizip, bıznes pen saýdaǵa jańa múmkindik týdyrady. Sonymen qatar «Standart» jeke ındýstrııalyq aımaǵy iske qosyldy. Munda óndiristik aımaqpen birge memlekettik qoldaý retinde ınfraqurylymmen qamtylǵan arnaıy shaǵyn óndiris alańdary da salyndy. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes óńirge ınvestısııa tartý – strategııalyq mindetimiz. Osy rette ınvestorlarǵa turaqty túrde qolaıly jaǵdaı jasap, qoldaý kórsetip kelemiz. Keıingi úsh jylda qala ekonomıkasyna 2 trln teńgeden astam ınvestısııa tartyldy, onyń 75%-y – jeke ınvestorlar esebinen. Ortasha jyldyq ósim 11%-dy qurady. О́ńir ekonomıkasyn turaqty damytý maqsatynda aldaǵy bes jylda 6,6 trln teńge ınvestısııa tartý josparymyz bar, – dedi Ǵ.Syzdyqbekov.
Búginniń ózinde shaharda jalpy quny 4,6 trln teńge bolatyn 221 ınvestısııalyq jobanyń pýly jasaqtalǵan. Sonyń arqasynda 29 myńnan asa jańa jumys orny qurylady degen boljam bar. Byltyr «Alsera KZ» túrik kompanııasy 650 ga jerde elimizde eń úlken, quny 322 mlrd teńgeni quraıtyn zamanaýı jylyjaı kesheni qurylysyn bastaǵan edi. Búginde quny 98 mlrd teńgeni quraıtyn birinshi kezeńiniń qurylysy aıaqtalyp, 42 ga jylyjaıdan alǵashqy ónim alynyp úlgerdi. Sol sekildi Polshanyń «Fabe Agro» kompanııasyna quny 68 mlrd teńgeni quraıtyn joǵary tehnologııaly jylyjaı qurylysyn salýǵa 144 ga jer telimi bólinip, qurylys jumystary bastalǵan. Munda jylyna 36 myń tonna qyzanaq pen qııar ónimi alynyp, 800-den astam adam jumyspen qamtylady. Sonymen qatar túrkııalyq «YDA Group» kompanııasy 313 mlrd teńgege óndiristik tehnologııalyq materıaldar óndirýdi, otandyq «Intertrans» kompanııasy 80 mlrd teńgege munaı ónimderinen untaqtalǵan polıpropılen óndiretin zaýyt salýdy josparlap otyr.
Qala ákimdigi ótken aıda Astanada uıymdastyrylǵan ınvestısııalyq forýmda qytaılyq «Shaanxi Construction Engineering» kompanııasymen quny 55 mlrd teńgege turmystyq qaldyqtardy jaǵý arqyly qýattylyǵy 24 mVt elektr energııasyn óndirý jóninde kelisim jasaǵan. Búginde jobany iske asyrý maqsatynda ákimdik qoqys polıgony janynan 12 ga jer telimin bólgen. Budan bólek, munaı-hımııa salasyn damytý baǵytynda 2030 jylǵa deıin Shymkent munaı óńdeý zaýytynyń óndiristik qýattylyǵyn 6 mln tonnadan 12 mln tonnaǵa deıin arttyrý kózdelip otyr. Bul joba Ońtústikten bólek, elimizdiń basqa ólkelerin janarmaımen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
– О́ndiris oryndaryn ashý, ınvestısııa tartý, kásipkerlikti qoldaý sharalary halyqty jumyspen qamtyp, tabysyn arttyrýǵa tikeleı áser etedi. Aıtalyq, qalada ashylǵan óndiris oryndary men jumys istep turǵan mekemelerge jyl basynan 34 myńǵa jýyq adam turaqty jumysqa ornalasty. Bıyl jalpy 46 myńnan astam adam jumyspen qamtý sharalaryna qatysty. Nátıjesinde, ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany 2023 jylmen salystyrǵanda 2,5 esege azaıyp, jumyssyzdyq deńgeıi 4,7%-dy qurady. Ekonomıkanyń ósimine sáıkes jergilikti bıýdjet esebinen eńbekaqysy tómen azamattyq qyzmetshilerdiń jalaqysyn arttyrýǵa 11 mlrd teńge baǵyttaldy. Osyndaı jumystardyń nátıjesinde óńirdegi ortasha jalaqy kólemi 10%-ǵa ósip, 334 myń teńgeni qurady, – dedi qala ákimi.
Bilim salasyna toqtalsaq, Shymkentte úsh aýysymdy mektep máselesi tolyǵymen sheshilgen. Prezıdent bastamasymen «Keleshek mektepteri» Ulttyq jobasy aıasynda josparlanǵan 17 300 oryndyq 12 mektep tolyǵymen paıdalanýǵa berilgen. Sondaı-aq bıyl jergilikti bıýdjet esebinen 4 145 oryndyq 8 mekteptiń qurylysy júrgizilip, 2 mektep qoldanysqa qosyldy. 10 mektep, 1 balabaqsha kúrdeli jóndeýden ótti. Memleket basshysynyń sheshimimen qaladaǵy Prezıdent rezıdensııasyn balalarǵa arnalǵan saýyqtyrý lagerine aınaldyrý jumystary da oıdaǵydaı iske asyp jatyr. Búginde nysan bilim basqarmasynyń balansyna berilip, jıhazdary, kerek-jaraǵy túgendele bastaǵan. Eskeretin taǵy bir másele, bıyldan bastap jekemenshik mektepterdi qarjylandyrý fýnksııalary ákimdikterge berilip, óńirlerde másele týyndaǵan bolatyn. Osyǵan oraı qala ákimdigi jergilikti bıýdjet shyǵyndaryn ońtaılandyryp, jekemenshik mektepterdi qarjylandyrýǵa qosymsha 22,5 mlrd teńge bólgen.
– Densaýlyq saqtaý salasynda da halyqqa sapaly medısınalyq kómek kórsetý baǵytynda keshendi jumystar júzege asyp jatyr. Keıingi úsh jylda jańadan 14 medısınalyq mekeme ashylyp, emhanalardyń ortasha júktemesi 25 myńnan 21 myńǵa azaıdy. Medısınalyq aqparattardy avtomatty túrde taldap, qaterli isikterdi, ókpe aýrýlaryn, júrek-qantamyr júıesi patologııalaryn erte anyqtaıtyn «PACS Systems» jasandy ıntellekt aqparattyq júıesi engizildi. Joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómek kórsetý arqyly 1 102 operasııa jasaldy. Onyń ishinde 310 kardıohırýrgııa, 33 neırohırýrgııa, 1 júrek, 14 búırek transplantasııasy jasaldy. Sondaı-aq elimizde alǵash ret qalalyq onkologııalyq aýrýhanada keńirdek bıfýrkasııasyn rezeksııalaý, jańa bıfýrkasııa qalyptastyrý operasııasy sátti jasaldy. Bul da bolsa saladaǵy úlken ózgeristerdiń bastaýy, – degen qala ákimi baıandamasyn ınfraqurylym, ekologııa, sıfrlandyrý máselelerimen jalǵap, qorytyndylady.
Dástúrli suraq-jaýap barysynda biz ákimge turǵyndardyń kópten kókeıinde júrgen suraqtardy qoıdyq. Aldymen Qoshqar ata ózeniniń aýmaǵy nelikten qoqystan kóz ashpaıtynyn suradyq.
– Qoshqar ata ózeniniń bastaýynan Álibı Jangeldın kóshesine deıin abattandyrý jumystary júrgizilgen. Odan beri qaraı, Internasıonalnaıa kóshesinen Alpysbaev kóshesine deıingi 3,5 shaqyrym aýmaqty abattandyrý jumystary tııanaqtalyp keledi. Jyl sońyna deıin tolyq aıaqtalady, – dedi qala ákimi.
Ekinshi suraǵymyz qalany aýyzsýmen qamtyp otyrǵan «Sý resýrstary – Marketıng» seriktestigine qatysty boldy. Osyǵan deıin qala ákimdigi sotqa talap-aryz joldap, birinshi otyrys ákimdik paıdasyna sheshilgen-di. Jekeniń ıeligindegi múlikti ákimdikke qaıtarý jumystary qalaı júrip jatqanyn bylaı túsindirdi.
– Kez kelgen strategııalyq nysan memlekettiń menshiginde bolýǵa tıis. Sol qaǵıdatty eskere otyryp, seriktestikti jekeshelendirý máselesin qolǵa aldyq. Birinshi sot ınstansııasyn jeńdik, qazir apelıasııalyq ınstansııa satysynda. Endi sottyń sheshimin kútemiz. Osyndaı strategııalyq nysandardy menshikke qaıtarǵan soń sol kásiporyndarǵa zamanaýı tehnologııalardy engizip, halyqqa barynsha qolaıly jaǵdaı jasaımyz. Búginde joǵaryda atalǵan sýǵa jaýapty mekemeniń 30% aksııasy memleketke tıesili, seriktestiktiń qalǵan úlesin de memleketke qaıtarý jónindegi jumystar toqtaýsyz júrip jatyr, – dedi Ǵ.Syzdyqbekov.
