Sýret: nazarmedia.kz
Jumys tobyna Májilis depýtaty, «Amanat» partııasy janyndaǵy agrarlyq sektor máseleleri jónindegi respýblıkalyq keńestiń tóraǵasy Nurjan Áshimbetov jetekshilik etedi. Qazirgi ýaqytta top tamaq ónerkásibi salalyq odaqtarynyń usynystaryn jınaqtap, zańnamadaǵy olqylyqtardy saralap, retteýshi qujattardy jetildirý baǵytynda belsendi jumys júrgizip jatyr.
Nurjan Áshimbetovtiń aıtýynsha, Prezıdent óz Joldaýynda elimizdiń azyq-túlik naryǵynda ımporttyń shekten tys basym bolýyn ashyq aıtyp, bul jaǵdaıdy uıat dep baǵalady. Sondaı-aq depýtattardy otandyq óndirýshilerdi qorǵaýǵa baǵyttalǵan zańdardy batyl ári júıeli túrde ázirleýge shaqyrdy.
«El basshylyǵynyń negizgi mindeti – otandyq óndiristi damytý men azyq-túlik ımportyna táýeldilikti azaıtý. Osy maqsatta salalyq odaqtar men memlekettik organdardy biriktirgen jumys tobyn qurdyq. Endi ishki naryqty qorǵaýǵa ári otandyq óndirýshilerdi naqty qoldaýǵa baǵyttalǵan sheshimder qabyldaıtyn ýaqyt keldi», dedi ol.
Jumys tobynyń talqylaýynda búgingi kúni otandyq azyq-túlik óndirisiniń damýyn tejep otyrǵan birqatar ózekti másele kóterildi. Sonyń biri – iri saýda jelilerinde ımporttyq taýardyń basymdyǵy. Kóp jaǵdaıda saýda jelileri úshin sheteldik ónimdi ótkizý tıimdirek, al otandyq taýarlar sórelerden yǵystyrylyp otyr. Buǵan EAEO-ǵa múshe keıbir elderdegi, ásirese Reseı men Belarýstaǵy memlekettik qoldaý sharalarynyń keńdigi áser etedi. Máselen, Reseıde óndirýshilerdiń taýardy satý núktesine deıin jetkizý shyǵyndarynyń bir bóligi óteledi. Nátıjesinde, ımporttyq ónimniń ózindik quny tómendep, ol ishki naryqta artyqshylyqqa ıe bolady.
Taǵy bir kúrdeli túıin – retrobonýs máselesi. Zań boıynsha saýda jelileriniń azyq-túlik taýarlaryna 5 paıyzdan artyq «syıaqy» alýyna tyıym salynǵan. Alaıda is júzinde túrli qosymsha «qyzmetter» arqyly bul tólem 40 paıyzǵa deıin jetip otyr. Sonyń saldarynan otandyq óndirýshiler óz óniminen túsetin tabysynyń qomaqty bóliginen aıyrylyp, damýyna múmkindik tappaı keledi.
Keıbir aımaqtarda 1–2 iri saýda jelisiniń ústemdigi ornap, jergilikti óndirýshiler úshin balama ótkizý arnalary joqtyń qasy. Mundaı jaǵdaıda saýda jelileri óz sharttaryn erkin qoıady, al óndirýshi soǵan kónýge májbúr.
«Qazaqstan sút odaǵynyń» dırektory Vladımır Kojevnıkov bul máseleni júıeli túrde sheshý qajet ekenin aıtady. Otandyq óndirýshiler úshin saýda sóresiniń keminde 60 paıyzy bekitilýge tıis nemese EAEO aıasyndaǵy seriktes elder qoldanyp otyrǵan proteksıonıstik sharalarǵa aına-qatesiz jaýap berý qajet. Belarýs tájirıbesi mundaı qadamnyń tıimdi ekenin dáleldep otyr.
Budan bólek, «sur» ımport problemasy áli de ózektiligin joıǵan joq. Sarapshylardyń aldyn ala baǵalaýynsha, keıbir azyq-túlik sanattarynda baqylaýsyz ári zańsyz ımporttyń úlesi 40 paıyzǵa deıin jetýi múmkin. Mundaı ónimder salyq tólemeıdi, saqtaý men tasymaldaý talaptaryn saqtamaıdy, nátıjesinde tómen baǵamen satylyp, otandyq óndirýshilerge ádiletsiz báseke týǵyzady.
