Sýretterdi túsirgen – Qasıet Muhtarov
QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Altynbek Nuhuly Buqar jyraý atyndaǵy Pavlodar oblystyq ádebıet jáne óner mýzeıiniń ujymymen kezdesti. Onda óńirlik mýzeıdiń jetistikterimen birge salada qordalanǵan máseleler aıtyldy.
Ertis-Baıan óńirindegi Buqar jyraý mýzeıi keıingi jyldary elimiz boıynsha ozyq isterimen tanylyp kele jatyr. Mýzeı jádigerleri aımaq deńgeıinde ǵana emes, respýblıkada, tipti shet memleketterde turaqty tanystyrylyp, mádenı muramyzdyń mańyzy jarqyraı tústi.
Al mýzeı basshysy Erbol Qaıyrov Memleket basshysynyń «Sıfrlyq elge aınalý» týraly maqsat-mindeti munda qazirdiń ózinde oryndala bastaǵanyn baıandady. Tarıhı tulǵalardyń 3D beınesin, jas urpaqqa ulttyq tárbıeni sińiretin shaǵyn mýltfılmder jasaý qolǵa alynyp, onyń aldy kelýshilerge usynylýda. Deıturǵanmen sıfrlyq múmkindikterdiń barlyǵy orasan zor qarjyny qajet etedi. Soǵan oraı mýzeı ujymynyń keń aýqymdy jospary tyǵyryqqa tirelip tur. Oǵan jergilikti bıýdjetten qarajat qarastyrý da ázirshe múmkin emes kórinedi.
Álgindeı qıyndyqtarǵa qaramastan Buqar jyraý mýzeıiniń qyzmetkerleri óz mıssııalaryn ornyqty atqaryp, kelýshilerge tarıh qoınaýyna saıahat jasaýǵa tolyqqandy múmkindik berip otyrǵany maqtaýǵa laıyq. Mýzeı bıyl jáne byltyr Astana qalasynda birneshe kóshpeli kórme ótkizdi. Respýblıkalyq «Rýhanı qazyna» baıqaýynda eki márte top jardy. 2023 jyly Reseıdiń Máskeý qalasyna baryp, Ertis-Baıan óńirinen shyqqan Alash ardaqtylarynyń kórmesin uıymdastyrdy. Jyl saıyn oblys kóleminde uıymdastyrylatyn «Alash ardaqtylarynyń izimen» ekspedısııasy nátıjesinde júzdegen tyń jádiger, onyń ishinde Abaıdyń tuńǵysh jyr jınaǵy, Ahmet Baıtursynulynyń ertede shyqqan «Qyryq mysaly» jyr kitaby, Qoshke Kemeńgerulynyń «Qazaq tarıhy» eńbegi, Isa Baızaqovtyń dombyrasy, Qanysh Sátbaevtyń jazý máshińkesi jáne taǵy da basqa qundy zattar tabyldy. Oǵan qosa, áıgili kentanýshy Qosym Pishenbaev, halyqty oqý-bilimge jetelep, qazaq jastarynyń bilim alýyna jaǵdaı jasaǵan aǵartýshy, qoǵam qaıratkeri Sádýaqas Shormanov, Keńes Odaǵynyń batyry Serikbaı Mútkenov, taǵy da basqa áıgili jerlesterimiz týraly tarıhı kitaptardy jaryqqa shyǵardy. Mýzeı qyzmetkerleri arhıv qoparyp, el aýzynan derek jınap, baspasóz betterinde qanshama zertteý materıaldaryn jarııalap keledi. Munyń barlyǵy mýzeı mamandarynyń el-jurtpen turaqty baılanys ornatyp, izdeniste júretininiń dáleli.
Kezdesýde mýzeı qyzmetkerleri alatyn eńbekaqylarynyń mólsheri az ekenin jetkizdi. Máselen, mýzeı qaraýshysynyń aılyǵy 90 myń teńge bolsa, qatardaǵy jas mamandar nebári 130 myń teńge alady. Mundaı az ǵana jalaqyǵa qymbatshylyq zamanda jan baǵý ońaı emes. Mýzeıde uzaq jyl eńbek etip kele jatqan tájirıbeli mamandardyń da eńbekaqysy mardymsyz, 200 myń teńgeden aspaıdy. Qor bóliminde shań-tozańǵa kómilip, kóne qujattarmen jumys isteıtin mamanǵa «jumys ornynyń zııandylyǵy úshin» aı saıynǵy eńbekaqysyna nebári 5 myń teńge ústeme qosylady eken. Mekemedegi jalǵyz «Gazel» kóligi de eskirgen. Ujym ózge aýdan-qalalardaǵy mádenı is-sharalarǵa saparlaǵanda qajetti jabdyqtaryn syıdyra almaı sarsańǵa túsip júrgeni. Sondyqtan syıymdylyǵy joǵary bir shaǵyn avtobýs pen qyzmetkerlerdi qala ishindegi is-sharalarǵa kúndelikti tasıtyn jeńil kólik qajet-aq desti. Mýzeı qyzmetkerleri kún saıyn balabaqshalar men mektepterge, ózge de eńbek ujymdaryna baryp, mádenı-rýhanı is-sharalar, kórmeler uıymdastyrady. Sondyqtan tasymal máselesi de sapaly sheshimdi qajet etedi.
Taǵy bir másele – tehnıkalyq personal, ıaǵnı kólik júrgizýshi, aýla sypyrýshy, kúzetshi, elektrık sııaqty qyzmetkerlerge eńbek demalysyna shyqqanda materıaldyq kómek tólenbeıdi. Sebebi bul zańda qarastyrylmaǵan. Osy máseleni de tıisti zańnamalyq qujattarǵa engizse dep ótindi ujym ókilderi.
Atap óterligi, Buqar jyraý mýzeıi tarıhı ǵımaratta ornalasqan. Sonaý HIH ǵasyrdyń sońynda meshit retinde aǵashtan salynǵan sáýletti nysan oblystaǵy tarıhı nysandar tizimine kiredi. Iаǵnı ǵımarattyń ózi de jádiger retinde sanalady. О́kinishke qaraı, kóne nysan jóndeýge suranyp tur. Mýzeıge kelýshiler aǵyny bir bólek, kúndelikti mádenı is-sharalardyń barlyǵy osy tarıhı ǵımaratta ótedi. Bólmeleri tar, jádigerlerdi jarqyratyp ilip qoıýǵa kelmeıdi. Sondyqtan aǵash úıdiń janynan mýzeı úshin jańadan zamanǵa saı ǵımarat salyp berse, durys bolar edi dep esepteıdi ujym. Oǵan qajet jer telimi daıyn tur.
«Mýzeı qyzmetkerleriniń áleýmettik jaǵdaıy bizge jaqsy málim. Mýzeı salasyndaǵy kadrlardy joǵaltyp almaý kerek. Qazir Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bilim men ǵylym salasyna basymdyq berip, bul salalarǵa trıllıondaǵan teńge qarajat bólgizip jatyr. Mádenıet salasyn, sonyń ishinde mýzeı isin de qolǵa alatyn ýaqyt jetti dep oılaımyn. Parlament deńgeıinde mýzeı men kitaphana salasy qyzmetkerleriniń jalaqysyn ulǵaıtý týraly másele buǵan deıin kóterildi. Bul bastama aıaqsyz qalmaıdy», dedi Altynbek Nuhuly.
Kezdesýdegi barlyq máseleni qaperine alyp, jergilikti jáne ortalyq bılikke tıisti usynystar engizetinin, qajet bolsa Senat minberinen kóteretinin málim etti.
Pavlodar oblysy
