«Qurmetti azamat» ataǵyna degen qurmetsizdik

Akademık Tóregeldi Shar­manovtyń 12 naýryz kúni «Egemen Qazaqstan» gaze­tin­de jaryq kórgen «Qundy­lyq­tardyń quldyraýy» atty maqalasy shyqqannan beri osy taqyryp tóńireginde qanshama oıly únqatýlar jaryq kórdi deseńizshi. Bul qoǵamda ult, el-jurt múddesine degen jaýapkershiliktiń bar ekendigin kórsetedi. Kópti kórgen zııaly, ǵalym aǵamyz adamǵa tán qundylyqtardyń quldyraýyn ashyna jetkizse, oǵan ún qosyp jatqan belgili azamattardyń shynaıy tolǵanystary kóte­rilip otyrǵan máseleniń mańyzdylyǵynyń dáleli. Oqyr kóz, túsiner sana bolsa, az aıtylyp jatqan joq. Osylardyń ishinde meniń aıtaıyn degenim myna másele edi. Elimiz egemendigin alyp, odan bergi es jııý kezeńinen ótkennen beri jergilikti jerlerde azamattarǵa máslı­hattardyń sheshimimen aýdan­nyń, oblystyń «qurmetti azamaty» degen ataq berilýde. О́ziniń máni boıynsha ol týyp-ósken ólkesine, elimizdiń ósip-órkendeýine ólsheýsiz eńbegi sińgen, memlekettik orden, medaldary bar, eń bastysy – halyq óte qurmetteıtin tulǵalarǵa berilýi kerek. Basqa jerdi qaıdam bizde osy ataqtyń abyroıy ábden túsip boldy. Onyń qunyn ketirip jatqan eshkim emes, ózimiz. Osydan 5-6 jyl buryn bir mezette 30-ǵa jýyq adamǵa «aýdannyń qurmetti azamaty» ataǵy berilip ketip, arty úlken daý-damaıǵa ulasty. Sol «qurmettilerdiń» ishinde jumys istep júrgen mektep dırektorlary, aýdannyń polısııa bastyǵy sekildi shendiler de bolǵan. О́kinishke qaraı, álgi ataqty ıelengen jekelegen azamattar keıinnen isti bolyp sottalyp, alǵan ataqtarynan aıyrylyp jatty. Osy jaǵdaı sabaq bolsa, kánekeı. Budan bir-eki jyl buryn taǵy da ózimiz tanıtyn jap-jas kásipker jigitter jantalasyp osy ataqqa talasqanda kóp adam jaǵasyn ustady. Mine, bul jaǵymsyz jaǵdaıdyń ózi de ar-uıatty saqtaý, qoǵam, halyq aldyndaǵy ornymyzdy bilý, qarapaıymdylyq degen qasıetterdiń quldyraǵanyn kórsetedi. Aldaǵy ýaqytta aýdannyń, oblystyń «qurmetti azamattary» ataǵyn berýde jasqa, qyzmetke baılanysty shekteýler qoıý qajet. Eren, janqııarlyq erligi bolmasa, 30-40-taǵy dańqqumarlarǵa ony alýǵa múldem tyıym salý kerek degen pikir kóp aıtylýda. Sonymen qatar, jergilikti jerlerdegi bas aýrýǵa aınalǵan ony be­kitýdi qoǵamdyq uıymdar mú­shelerimen keńeıtilgen bir ǵana organnyń, ne ákimdiktiń, ne máslıhattyń quzyretine be­rý qajet dep oılaımyn. Son­da ǵana burynǵysynan da kó­beıgeli turǵan ataqqumarlyq de­gen derttiń aldyn ala alamyz. Maqtanshaqtyq dertin Abaı babamyz ájýalaǵannan beri qan­sha ýaqyt ótse de osy bir jaǵym­syz qasıettiń qazaqtan áli de bolsa qalmaı kele jat­qandyǵy bárimizdi oılandyrýy tıis. Muratbek DÁKENULY,  ustaz, Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý isiniń úzdigi. Jambyl oblysy, T.Rysqulov aýdany, Qulan aýyly.