«Quljaǵa» qol ushyn berer kim bar?

20 jylǵa jýyq ýaqytqa sozylǵan daý nege bitpeıdi? Jetpisten asqan shaǵynda jeti atqa júk bolatyn aryzyn arqalap kelgen «Qulja» óndiristik birlestiginiń dırektory Amanqul Nysanbaev quqyq qorǵaý organdarynyń dármensiz ári pármensiz is-áreketinen ábden sharshaǵanyn ashyna jetkizdi. Rasynda, jurt osylaısha quqyq qorǵaý organdaryna ashyna berse, bılikke narazy emes adam qalmaıtyndaı kórinedi. О́ıtkeni, Amanqul aǵamyz óziniń kásip etken isin keri súıregen kisiler áreketin qansha táptishtep jazsa da esh nátıjege qol jetkize almaǵan. Tipti, qazirgi kúni tıisti oryndar onyń aryzyn qaraýdan da jalyqqandaı bas tartypty. «Apyr-aı, bul qalaı?!» dep estigen jan tańǵalady. «Olaı bolýy múmkin emes qoı!» deımiz biz de. Sonan, bul saraptamany jazýda ekiushty kúıge tústik. Biraq, quqyq qorǵaý organdarynyń isine tań qalmasqa amal bar ma? Talaıdy tańǵaldyryp kele jatqan osy quqyq qorǵaý organdary. Onyń ústine bul másele qazir ǵana ashylyp, jazylyp jatsa bir sári ǵoı. Joq, budan buryn da, ıaǵnı osy keleńsizdik endi bastalǵan kezde oblystyq, tipti respýblıkalyq basylymdarda da jazylǵan bolatyn. Demek, bilýge tıisti adamdar bul másele boıynsha jaqsy habardar. Biraq, «baıaǵy jartas – bir jartas» degendeı, seń qozǵalmaıtyn kórinedi. Sondyqtan, bul máseleni jyly jaýyp qoıǵan jandardyń jadyn jańadan jańǵyrtý úshin jaǵdaıdy jan-jaqty jetkizip otyrmyz. Sergeldeń Kásipker bolǵan, áli de sol kásibinen jańylmaǵan A.Nysanbaev Jambyl oblysy aýyl sharýashylyǵynyń bas ıns­pektory bolyp tabany kúrekteı 21 jyl jumys istegenin aıtady. Keńes Oda­ǵy ydyrap, táýelsizdik qolǵa tıgen­de kásibin dóńgeletpek bolyp Qy­taı fırmasymen birigip, «Qulja» atty óndiristik birlestik qura­dy. Onyń mindetine Qazaqstannyń aýylsharýashylyq ónimderin shetelge shyǵarý, shetelden asyl tuqymdy maldardy, aýyl sharýashylyǵyna qajetti quraldardy ákelý sekildi sharýalar kirdi. Qytaıdan, Mońǵolııadan myńdaǵan mal ákelinedi. Olar aýyl-aýyldarǵa taratylady. Osyndaı jumystar retimen júrip jatqan. 1996 jyldyń jazy da kelip jetti. Qytaıdyń «Sııýı» fırmasy jaǵy bul joly «Quljadan» aqshasyna maqta jetkizip berýdi suraıdy. Bul iske A.Nysanbaev bilek sybana kirisedi. Dál sol kezde Amanqul aldynda ne kútip turǵanyn bilmese kerek. Árıne, kásibi talan-tarajǵa salynýy túgil, ózi de qarmaqqa iligip qalaryn qaıdan ǵana boljap bilsin. Boljamaq túgil kúdiktenbeıtin de edi. О́ıtkeni, óz isiniń zańdylyǵyna senetin. Zań men quqyqqa ǵana úmit artatyn. Bilgende ǵoı... Sóıtip, ne kerek, sodan sonaý, ıaǵnı 1996 jyly О́zbekstan Respýblıkasynyń Chırakchı RPP-syna aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn ótkizip, sonyń esebinen 760 tonna maqta lıntin alady. Sosyn ol 17 vagon maqtany sol jerden tikeleı Qytaıdyń «Sııýı» fırmasyna jiberedi. Biraq, «Sııýı» fırmasy júktiń aqshasyn tolyq tólemeıdi. Sondyqtan, bul sońǵy eki vagondy shekaradaǵy Dostyq stansııasyna kidirtedi. Odan ári atalǵan júkti Qytaıdyń «Sın-Dıan» kompanııasyna satatyn bolyp, «Dostyq» beketiniń basshylyǵymen kelisiledi. О́zi ýaqyt ótkizbeı bul istiń qujatyn odan ári resimdeý úshin Almaty qalasyna júrip ketedi. Ol jaqta tıisti organdarmen is qaǵazdaryn rettep, júkti ekinshi fırmaǵa aýdartqyzyp, olardan túsken qarjyny aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn alǵan Jambyl zaýytyna jiberip, Almaty qalasynan qaıtyp oralsa... O, ǵajap, álgi eki vagon júk joq! Ushty-kúıli joq. Eshkim bilmeıdi deıdi. Sóıtse, stansııa basshylary eki vagon maqtany óz betterinshe «Sııýı» fırmasyna berip jiberipti. Amanqul aqsaqal bul máseleni Qytaıǵa, ıaǵnı Úrimjige eki vagon maqtanyń aqshasyn izdep kelgende bir-aq biledi. Qytaı elinde tártip kúshti. Zań qashan da joǵary turady. О́tirik aıtýǵa, jasandylyqpen aınalysýǵa bolmaıdy. Sondyqtan, eki vagon maqtaǵa jasandy qujat jasalǵandyqtan, Qytaı taraby jalǵandyqpen alynǵan aqshany qaıtarýdy talap etip, A.Nysanbaevtyń pasportyn alyp qoıady. Qalaı bolǵanyn túsindireıin dese, qolynan esh dármen kelmeıdi. Pasportynan aıyrylǵan soń elge qaıta almaıdy. Sodan 24.03.1998 - 29.09.1998 j. deıin Qytaıda bolyp, nebir aýyrtpalyqty basynan ótkerýine týra keldi. Alty aı boıyna Úrimjiden aıaq attap basa almaı, aqshasy taýsylyp, jatar jer, isher as taba almaı ábden tyǵyryqqa tireldi. Abyroı bolǵanda Úrimjidegi qazaqtar qolushyn sozady. Solardyń úılerine túnep, kún ótkizip, júrek jalǵap júrdi. Aqyry Qytaıdyń soty Amanqul aqsaqaldyń isin qaraıdy. Qaraıdy da qujattaryn saraptamadan ótkizip, A.Nysanbaevtyń jalǵandyqqa esh qatysy joqtyǵyn shyǵaryp beredi. Biraq, «Sııýı» fırmasy aqshany «Dostyq» beketine tólegendigin aıtyp, onyń izdep barǵan qarjysyn tóleýden bas tartqan. Sodan A.Nysanbaev «Sııýı» fırmasy alǵan eki vagon maqtanyń aqshasyn «Dostyq» beketi tóleýge tıis ekendigin túsinedi. Eki vagon maqta degenińiz qyrýar aqsha ǵoı. Al onyń aqshasyn Amanqul aqsaqalǵa tóleý qajet. Sonan onyń arty daýǵa aınaldy. Quqyq qorǵaý organdaryna senim artqan aqsaqal eńbegin eshkim ıelenip kete qoımas dep úmittenedi. Sol boıynsha maqtaǵa aıyrbastaýǵa arnalǵan aýylsharýashylyq tehnıkalaryna dep bankten alynǵan 100 mıllıon som aqshany jan qaltasynan quıady. Kúrishtiń aqshasyn jáne qaıtarady. Qandaı qıyndyq týyndasa da, aldymen ózi adal jáne qolynyń taza bolǵanyn qalaıdy. О́ıtkeni, zań ádildikti ǵana jaqtaıdy. Bul senim ony týra joldan taımaýǵa jeteledi. Alǵashqyda sol senimine kádimgideı ılandy. О́ıtkeni, obaly ne kerek, Bas prokýratýranyń aralasýymen 16.04.1998 j. Almaty kólik prokýratýrasy keltirilgen zalaldardy Almaty temirjol basqarmasynan óndirtý úshin, Almaty qalalyq sotyna talap-aryz túsirgen. Oǵan qosa, bul iste «Quljanyń» kinásiz ekendigin kórsetip, talap qoıý merzimin qalpyna keltirýin surap, arnaıy hat qosyp beredi. Osymen bar másele sheshile salýy kerek edi deısiz ǵoı. Alaıda ol Amanqul aqsaqal úshin armanǵa aınalyp sala berdi. Senseńiz de, senbeseńiz de oqıǵa múlde basqasha baǵytta órbigen. Qalaı deısiz ǵoı. Jábirlenýshiniń aryzyna nazar aýdaraıyq. «Almaty qalalyq soty 20.05.1998 jyly ol tarap-aryzdy bizden adam qatystyr­maı bir jaqty qarap, talap qoıý merzi­miniń ótip ketkendigin alǵa tartyp, aryzdy qanaǵattandyrmady. Sot májilisine «Qulja» birlestiginen adam qatystyrmaǵandyqtan, sýdıa istiń mán-jaıyn tolyq túsinbeı, daýly istiń aqıqatyn tolyq ashpastan «Quljany», ıaǵnı bizdiń birlestikti maqtanyń ıesi emes, deldal retinde qarap sheshim qabyldaǵan. Biraq, osy iske qatysty jáne maqtanyń ıesi biz ekenimizdi dáleldeıtin barlyq qujattar taıǵa tańba basqandaı aqıqatty ǵana meńzep turǵan. Ol qujattar nege nazarǵa alynbaǵany belgisiz. «Qulja» birlestigi mundaı keleńsiz jaǵdaıdan habarsyz edi. Sebebi, men sol kezde qoldy bolǵan maqtanyń artynan izdeý salyp, Qytaıǵa ketken edim. Onda barǵanda anyqtaǵanymdaı, «Dostyq» stansııasynyń jaýapty adamdary 2 vagon maqtany Qytaıǵa jibergende «Sııýı» fırmasynan sol maqtanyń aqshasyn alyp, «Quljanyń» atynan 150 000 jáne 387 000 AQSh dollaryn aldyq dep jasandy qolhat jazyp berip, qylmystyq áreketter jasaǵan. Al Almaty kólik prokýratýrasy óziniń 13.05.1998 j. sotqa bergen hatyn esten shyǵaryp, atalǵan sot sheshimine narazylyq keltirmeı qoıdy. Odan da soraqysy Almaty kólik prokýratýrasy «Dostyq» beketiniń jaýapty adamdaryna «qylmystyq is» qozǵaýdyń ornyna «Qulja» maqtanyń ıesi emes, tek О́zbekstan men Qytaıdyń arasyndaǵy «deldal» bolǵandyqtan, bul iske aralasýǵa qaqysy joq dep, isti qysqartyp tastady. Bul rette osy iste tirkelgen О́zbekstannyń Chırakchı RPP-nyń №274 haty, Ýzhlopkopromnyń №0000199 buıryǵy, 0083444500690 lısenzııasy, №2023 telegrammasy, О́zbekstan Mınıstrler kabınetiniń №11/1-475 qaýlysy, Qashqadarııa oblys hokıminiń №137566, 1760, 58 hattary, t.b qujattardyń barlyǵy eskerýsiz qaldy. Osy Almaty kólik prokýratýrasynyń qaýlysyna saı keıin QR Bas prokýratýrasy bizben hat almasýdy toqtatyp, odan keıin isimiz múldem sheshilmeı qaldy», deıdi A.Nysanbaev. «Úsh aılyq merzim» – qaralmaıtyn qurdym Biraq, Ata Zańymyzdyń talaptaryn bir kisideı biletin, ádildik bar degenge senetin A.Nysanbaev quqyq qorǵaý organdary osylaı dedi dep qalaısha aq adal asynan aıyrylyp qalmaq. Ne shyndyqqa kózderin jetkizeıin, ne bul ómirden ádildik tappaı óteıin dep beldi bekem býynady. Jany shyrqyrap shyndyqty aıtyp, ár esikti qaǵady. Nátıjesinde 16.07.2012 j. Bas kólik prokýrorynyń orynbasary A.Tursynbekovtiń tekserýi boıynsha, burynǵy qabyldanǵan sheshimderden shıkilik shyǵyp, «Quljanyń» joǵalǵan maqtanyń ıesi ekendigi anyqtalǵandyǵy dáleldenedi. Endi budan ári qaraıǵy oqıǵa qalaı órbigenin Amanqul Nysanbaevtyń óz aýzynan estıik. «Alaıda, biz Almaty kólik prokýratýrasy der kezinde habarlamaǵandyqtan AIJK 406-babyna sáıkes jańadan ashylǵan mán-jaıǵa baılanysty 3 aıdyń ishinde qaıta qaraý týrasynda aryz berý quqyǵynan ajyrap qalyppyz. Kassasııalyq sot alqasynyń uıǵarymy shyǵyp ketipti. Sóıtip, álgi úsh aı ýaqyt ótip ketken. Biraq, ol kezde men eki vagon maqtanyń jyryn jyrlap Qytaıda júrgen edim. Joǵaryda aıtylǵan sebeptermen kele almadym. Jibermedi. Demek, bári sebepti. Endeshe, bizdiń quqymyz buzylǵan. Biraq, Bas prokýratýrada jańadan ashylǵan mán-jaıǵa baılanysty 3 aılyq merzimdi qalpyna keltirý týrasynda bergen aryzymyzdy qaraǵan kassasııalyq sot alqasynyń uıǵarýynsha osy is boıynsha atalǵan uıǵarym zań talaptaryna saı qabyldanǵan, sondyqtan ony buzýǵa negiz joq dep, núkte qoıdy. Al shyndyǵynda atalǵan sot jańadan anyqtalǵan mán-jaılar boıynsha isti qaıta qaraý týraly aryz berýdiń merzimin qalpyna keltirý jóninde bizdiń ótinishimizdi tipti eskermegen. Tek bar bolǵany bizdi maqtanyń ıesi emes, ortadaǵy «deldal» ǵana dep isti qysqarta beredi. Alaıda, biz ózimizdi joǵalǵan maqtanyń ıesi ekenimizdi qansha jerden dáleldesek te, sol dálelderdi qaıta sot qaraýyna tapsyrsaq ta, ol tolyq tekserilip qaralmaıdy. Sol burynǵy jaýyr bolǵan bir izben jabyla salady. Baıaǵy bir sheshim qaıta shyǵarylady. Osydan baryp, sot bizdiń quqyǵymyzdy nege qorǵaǵysy kelmeıdi degen suraq týyndaıdy. Osy isti alǵash qaraǵanda Almaty qalasynyń soty 20.05.1998 j. sot májilisine bizden ókil qatystyrmaı, birjaqty qarap, istiń mán-jaıyn túsinbegendikten ádiletsiz sheshim shyǵarǵanyn joǵaryda aıttym. Sonda, ıaǵnı 20.05.1998 j. sot uıǵarymynda talapker talap qoıý merzimin ótkizip alǵan, temir jol basqarmasyna narazylyq talapty tek 29.05.1997 j. ǵana bergen, al sotqa talap aryzdy tek 16.04.1998 j. tapsyrǵan, dep kórsetilgen. Biraq, shyndyǵynda olaı emes. Biz 8.01.1997 j. «Dostyq» beketiniń basshylyǵyna aryz bergenbiz (tirkelgen hattar men jaýaptar bar). Uıǵarymda kórsetilgen 29.05.1998 j. №48 hat ol ekinshi ret berilgen narazylyq talap. Osy qujattar sol kezde is qaǵazynda tirkeýli turǵan bolatyn, biraq olardy sýdıa belgisiz sebeptermen eskermeı otyr. Onyń ústine Almaty kólik prokýrory N.Nurdáýletov óziniń sol sotqa 15.05.1998 j. №7/24-07 bergen hatynda «Quljanyń» bul iste esh kinási joq, ol der kezinde shaǵymdanǵan jáne onyń óz aryzynda kórsetilgen aıǵaqtary prokýratýra tarapynan uzaq tekserilip, óz dálelin tapqandaryn eskerip, talap qoıý merzimin qalpyna keltirýin suraımyz», dep kórsetilgen. Prokýratýranyń osyndaı haty bola tura, qalaısha talap qoıý merziminiń ótip ketkendigine baılanysty aryz qanaǵattandyrylmady? Eger ol sheshim ádiletsiz bolsa, endeshe prokýratýra qabyldanǵan sheshimge nege narazylyq keltirmeıdi? Álde bul hat sot májilisine berilmeıdi me? Eger berilse, is qaǵazynan alyp tastaldy ma dep kúdiktenemiz. Árıne sotty da túsinýge bolady. О́ıtkeni, sot májilisine «Quljadan» ókil qatyspaǵandyqtan sýdıa daýly istiń mán-jaıyn tolyq túsinbeı, «Quljany» maqtanyń egesi emes ózbek pen qytaı tarapynyń ortasyndaǵy «deldal» retinde kórsetip otyr. Ol túsinispeýshilik saldarynan týyndaǵan kózqaras. Negizinde «Qulja» О́zbekstanǵa aýyl sharýashylyǵy qural-jabdyǵyn ótkizip, aqysyna 760 tonna maqta lıntin alyp, sol jaqtan tikeleı Qytaıdyń «Sııýı» fırmasyna jibergen bolatyn. Ol jaǵdaı osy iste tirkelgen О́zbekstannyń barlyq qujattarynda kórsetilip, tipti О́zbekstannyń «Pahta-Bankisinde» de tirkelgen. Buǵan da tolyq qujattar bar. Bizden aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn alǵan Chırakchı aýdany ol maqtany Qashqadarııa oblysynyń 4 maqta zaýytynan arnaıy narıadpen jibergen bolatyn (qujattary bar). Ol zaýyttardyń bul maqtaǵa eshbir qatysy joq. Sondyqtan, uıǵarymda kórsetilgendeı, Kaspıı zaýytynyń jedelhat berýge esh qaqysy joq. Bul ýájder «Dostyq» beketiniń týra joldan taıdyrý úshin bergen jalǵan aqparaty. Aqıqaty Chırakchı RPP-synyń 24.11.2000 jylǵy №274 hatynda tolyq baıandalǵan. Temir jol qaǵazynda maqta qabyldap alýshy ıesi «PKO Qulja» dep kórsetilgen. Túsinikti bolý úshin «Ýzhlopkopromsbyttyń» 27.08.1996 jylǵy №2023 telegrammasy meniń qolymda tur. Mine, osyndaı jaǵdaıdy naqty da týra kórsetip beretin shynaıy tolyq qujattarym bolǵandyqtan da, biraq sot olardy nazarǵa alyp tekserip qaramaǵandyqtan da atalǵan sot aktisi is tolyq zerttelmes­ten ádiletsiz qabyldanǵan dep sanaımyn. Áıtpese sot ne úshin kerek? Osy qujattardy qarap, bardy bar, joqty joq dep, qara qyldy qaq jaryp berýge tıis qoı. Meniń bar suraıtynym osy aıtylǵan dáleldi qujattardy durystap, anyqtap qarap kórsin. Kimniń bolsa da aqıqatqa kózi birden jetedi. Al mundaı aqıqatqa sot qol jetkizbegendikten daý bitpeıdi. Demek 20.05.1998 j. sot qabyldaǵan uıǵarym boıynsha baıandalǵan qorytyndylardyń istiń mán-jaıymen sáıkes kelmeýi meniń sózimniń rastyǵyn tolyq dáleldep turǵan joq pa? Bul aıtqanyma qosa, ol kezde sot májilisinde belgisiz bolǵan kóp mán-jaılar keıin ashylyp otyrǵanyn eskersek, bul isti túbegeıli qaıta qaraý qajet. Biraq, ol kezde de osy mán-jaılar belgili bolatyn, tek ony bireýlerge burmalap, iste tigýli turǵan qujattarǵa mán bermeı solaı isteý kerek bolǵan sııaqty, mine sol úshin «Qulja» zardap shegip otyr. Sondyqtan, «Quljanyń» jańadan anyqtalǵan mán-jaıǵa baılanysty qaıta qaraý týraly aryz berý merzimin qalpyna keltirý týraly aryzyn Almaty qalalyq sotynyń kassasııalyq sot alqasynda konstıtýsııalyq turǵyda qaralmaǵan dep esepteımin. Osy daýly iste oryn alyp otyrǵan zań buzýshylyq isterge nazar aýdarylmaǵan. О́ıtkeni, 20.05.1998 jyly qabyldanǵan sot uı­ǵarymynda baıandalǵan qorytyn­dylar­dyń negizgi istiń mán-jaıymen sáıkes kel­meıtindigin, quqyqtyq norma­lardyń buzylýy men durys qoldanyl­maǵandyǵyn men ataǵan mańyzy bar mán-jaılar dáleldep tur emes pe», deıdi. Keńes berer hattar ornyna, kómek bolar is kerek Osylaısha kóp jyldan beri bitpeı kele jatqan daýly isin tolyqtaı baıandaǵan kásipker A.Nysanbaev óziniń 16 jyldan beri shaǵymdanyp kele jatqan talaptary zań júzinde jetik qaralmaǵandyqtan dep esepteýi saldarynan júrek aýrýyna shaldyǵyp, aqyry ota jasalǵandyǵyn jetkizdi. Bir sózben aıtqanda, «Kásibim túgil, densaýlyǵymdy qurtyp tyndym. Sondyqtan da óle-ólgenshe ádildikten kúder úzbeı, aldynda aıtylǵandaı, Bas prokýratýranyń (11.04.2013 j. №2-012881 sandy) hatynda kórsetilgen, ıaǵnı Bas kólik prokýratýrasynda jańadan anyqtalǵan mán-jaıǵa baılanysty bul isti qaıta qaraý týrasynda aryz berý múmkindigin qalpyna keltirip bere alatyn tıisti oryndardan kómek kútemin» deıdi. Buǵan biz de qosylamyz. Biraq, áýeli onyń únin estir qulaq bolsa eken deımiz. Onyń ústine bolary bolyp, boıaýy sińgen istiń túpkilikti sheshimi áldeqashan shyǵyp ketken dep alaqan jaımaıtyn jáne júregi daýlap daýly iske núkte qoıa alar bireýler tabylar ma eken. Tabylar, tabylmas endi ol basqa áńgime. Biraq, jábirlengenge qolushyn berý bizdiń qoǵamnyń mindeti ǵoı. Al jábirlenýshi retinde onyń orasan zardap shekkeni aqıqat. Máselen, advokat N.Aıdarhanovanyń jazǵanyna nazar aýdarsaq bylaı deıdi: «Bas prokýratýranyń ókili A.Jdanovanyń 11.04.2013 j. №2/18-402 haty boıynsha 3 aılyq merzimdi qalpyna keltirý týrasynda bergen aryzdarymyz, rasy kerek, birde-bir sotta sheshimin tappady. Bular A.Nysanbaevtyń shyǵynynyń qaıtarylmaýyna negiz boldy. Sebebi, «Dostyq» beketinde «Quljanyń» eki vagon maqtasynyń aqshasyn «Sııýı» fırmasy tólemegendikten, A.Nysanbaev ony 65 tonna kúrishke «Sın-Dıan» kompanııasyna ótkizdi. Al 65 tonna kúrishti Taraz qalasyndaǵy úsh mekemege taratyp berdi. Kezinde ótkizgen aýyl sharýashylyǵynyń lemeh, segment sekildi keıbir bólshekteri aqshasyn keıin tólemekshi bolyp, senimhatpen alyp, AQ «Kerýen» avtobazasynyń júk kólikterimen tasyǵan bolatyn. Al «Dostyq» beketi ol maqtany óz betinshe «Sııýı» fırmasyna berip jibergendikten «Sın-Dıan» kompanııasynyń arasynda múlik daýy týyndaǵany belgili. Sonan atalǵan kúrish pen «Quljanyń» buryn memlekettik bankten alǵan nesıe qaryzdaryn tóleý úshin A.Nysanbaev óziniń bar malyn, jıǵan-tergen dúnıe-múlkin, kóligin, úsh bólmeli páterin satyp jáne tanystarynan qaryz alǵan. Bul zardap emeı nemene?». Buǵan Amanqul aqsaqaldyń Úrimjide alty aı jazyqsyz jatqany, quqy taptalyp qor bolǵany, quqyq qorǵaý organdaryna úni ótpeı, bılikke sózi jetpeı aıtarlyqtaı moraldyq zııan shekkenin qosyńyz. Senseńiz de, senbeseńiz de ol uzaq jyldar boıy Jambyl oblysynyń aýylsharýashylyq salasynda jaýapty qyzmetter atqarǵan eńbek ardageri. Quqyq qorǵaý organdaryna isi túskenshe tap osylaı jabyrqaımyn, qaıǵyramyn dep oılamapty. Shaǵymdanǵan jıyrma jylǵa ýaqyt ishinde quzyrly quqyq qorǵaý organdarynan 121 ret keńes berip, aqyl aıtqan hattar alypty. Biraq, onyń birde-biriniń quqyǵyn qorǵaýǵa septigi tımegen. Tipti, baspasózde bes márte jarııalanǵan maqalalary da bıliktiń nazaryna túspegen kórinedi. Shyryldap shyndyqty aıtyp tursań da shybyn shaqqandaı kórmeıtin bul neǵylǵan qoǵam dep qaıǵyra kúrsinedi. Jazǵan aryzdarynyń bári de bılik oryndarynyń bir-birine silteýimen ǵana aıaqtalatyn kórinedi. Mine, osylaısha: «Aıta, aıta Altaı­dy, Jamal apaı qartaıdy», degendeı, kásipkerlikpen aınalysam dep basy daýǵa qalyp, isi shyrǵalańǵa aınalǵan Amanqul aqsaqal da aryzyn aıta-aıta qartaıdy. Jabýly qazan jabýly kúıin­de qalmasa ıgi. О́ıtkeni, kinálileri bel­gili bolǵan bul oqıǵanyń syryn jasyr­ǵysy kelgenderdi aıypqa tarta alý tek kásipker A.Nysanbaev úshin ǵana kerek emes, ol zańnyń ústemdigin bildirip, bıliktiń dármendigin tanytsa, ekinshiden, quqyq qorǵaý organdarynyń bedelin arttyra túser edi. Sóıtip, endi o kisiniń janaıqaıyn uǵatyn, ıaǵnı qansha jerden nemquraılylyq oryn alǵanymen túptiń-túbinde ádildik bar ekenin jáne qı­nalǵanda qolushyn beretin tıisti quqyq oryndary bar ekenin dálel­deıtin, bir quzyrly organdar tabylar degen úmitpen bul maqa­lany da aıaqtaımyz. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».