Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń dereginshe, elimizde «bosanǵannan keıingi depressııa» degen resmı dıagnoz joq, tek áıelderdiń jalpy psıhoemosıonaldy jaǵdaıy ǵana baǵalanady. Degenmen halyqaralyq uıymdardyń dabyl qaǵatyndaı jóni bar. IýNISEF-tiń máli-metinshe, byltyr elimizde analardyń 60%-y bosanǵannan keıin kúızeliske ushyraǵan. Bul – álemdegi eń joǵary kórsetkishterdiń biri.
Eýropa men Ortalyq Azııadaǵy IýNISEF-tiń densaýlyq saqtaý mamany Fahrıddın Nızamov resmı statıstıkanyń joqtyǵyna qynjylys bildiredi. Onyń aıtýynsha, 2022 jyly Semeı qalasynda júrgizilgen zertteý nátıjesinde analardyń 59,4%-y sábıli bolǵan alǵashqy jyly depressııaǵa shaldyqqany anyqtalǵan. Buǵan baspananyń joqtyǵy, otbasylyq kıkiljińder, psıhologııalyq qoldaýdyń bolmaýy túrtki bolǵan. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDU) boljamynsha, elimizdegi áıelderdiń 19-25%-y osy dertten zardap shegýi múmkin.
Mamandardyń pikirinshe, bosanǵannan keıingi depressııa – uzaqmerzimdi emosıonaldy, fızıkalyq ózgeristermen sıpattalatyn kúrdeli jaǵdaı. Uıqynyń buzylýy, tábettiń joǵalýy, ózin kináli seziný sekildi belgiler sońynda ananyń ózine nemese nárestege zııan keltirýine ákep soǵýy yqtımal. Psıhıatr Araı Álǵojınniń aıtýynsha, otandyq medısınada dárigerlerdiń nazary kóbine anaǵa emes, balaǵa aýady.
Akýsher-gınekolog Vladımır Kalashnıkov gormonaldy ózgeristerdiń áseri kóp ekenin alǵa tartady. «Bosanǵannan keıin 3 táýlik ótken soń analardyń 70%-ynda gormonaldy ózgeris psıhıkaǵa áser ete bastaıdy. Jatyrdyń qalpyna kelý úderisiniń ózi 6-8 aptaǵa sozylady», deıdi dáriger.
DDU-nyń Qazaqstandaǵy keńesshisi Nıkolaı Negaıdyń pikirinshe, áıelder «álsiz ana» bolyp kórinýden qoryqqandyqtan, ózderiniń jan kúızelisin jasyryp qalady. Sondyqtan psıhologııalyq qoldaýdy patronajdyq qyzmetke resmı túrde engizý qajet.
Bul oraıda tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Saltanat Asanova máseleniń túıinin burmalanǵan dástúrden izdeıdi. «Qazirgi qoǵamda kelinderdi bosanǵan boıda úı sharýasyna jegý beleń alǵan. Bul – durys emes. Ata-babamyz jas bosanǵan anany erekshe kútip, 40 kún boıy oǵan aýyr jumys istetpeı, tynyǵýyna múmkindik bergen», deıdi tarıhshy.
Rasynda, baıaǵyda kelinin kútip-baptaǵan qazaqtyń búginde jas anany qoldaýsyz qaldyrýy – oılanarlyq jaıt.
Aızat SERIKBEK
