Jaǵdaıdan habardar Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev kóp kútpeı, saladaǵy kemshilikterdi tizip berip, sıfrlandyrýǵa basymdyq berý keregin jaýaptylarǵa shegelep tapsyrdy. Sonyń izimen medısınaǵa engen ózgeristerdi tizbektep, túgendep shyǵýdyń ózi múmkin emesteı. Biz sonyń negizgilerine ǵana toqtalsaq, áýeli medısınalyq kómektiń tıimdiligin arttyrýǵa septesetin Face ID júıesi aıtar edik. Jobaǵa sáıkes naýqastar emhanaǵa kelgende Face-ID, veb-kamera kómegimen jeke basynyń sáıkestigin naqtylaıdy. Endi burynǵydaı emhanaǵa barmaǵan pasıenttiń atyna jalǵan derek toltyrýǵa jol berilmeıdi. Sosyn jedel medısınalyq járdem feldsherlerine arnalǵan smart beınejetondardy engizý jónindegi qanatqaqty joba iske asty. Jańa jobanyń arqasynda sala mamandaryna jumys barysynda áldekim kútpegen shabýyl jasasa, janjal shyǵarsa, agressııa tanytsa, quqyǵyn zańdy túrde qorǵaýǵa múmkindik molaıdy. Eń negizgisi, dárigerlerdiń quqyǵyn qorǵaıtyn zań maquldandy. Naqty sandardy sóıletsek, keıingi bes jylda elimizde 300-ge jýyq naýqas dárigerge kúsh kórsetipti. Aq jeleńdilerdiń quqyǵyn qorǵaıtyn zańnyń qabyldanýyna osyndaı derekter negiz bolǵany túsinikti. Jalpy, salada osy kúnge deıin iske asqan jumystardyń kóbi medısınaǵa bólingen qarajattyń tıimdiligin arttyrýmen baılanysty boldy desek jańylmaımyz. Rasynda, sıfrlandyrýdyń arqasynda saladaǵy biraz zańsyzdyqtyń joly kesildi.
Mindetti medısınalyq saqtandyrý qory nege Qarjy mınıstrligine berildi?
Jýyrda Úkimet jeke medısınalyq uıymdardy qarjylandyrýda kóptegen zańbuzýshylyqtardy anyqtady. Premer-mınıstr Oljas Bektenov byltyr jeltoqsanda Qarjy mınıstrligine bıýdjet qarajatyn jumsaýdyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń qyzmetin taldaý týraly tapsyrma bergen edi. Endi, mine, sonyń nátıjesinen keıin Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryn Qarjy mınıstrliginiń basqarýyna berýdi tapsyrdy.
Tarqatyp aıtsaq, másele bylaı, Qarjy mınıstrligi Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń qyzmetine qatysty júrgizgen taldaýdy jarııalady. Sáıkesinshe, birqatar júıeli zańbuzýshylyq anyqtalypty. Mysaly, birneshe emdeý mekemesi jalǵan pasıentterdi tirkeýmen aınalysqan. Kontıngentte 1 myń tirkelse, is júzinde medısınalyq qyzmetke 500-ge jýyq adam barǵan. Biraq tólem búkil kontıngentke júrgizilgen. Sol sekildi azamattarǵa ózderine tán emes medısınalyq qyzmetterdi kórsetý, MÁMS pen jumys berýshilerdiń erikti medısınalyq saqtandyrý qarajaty esebinen birdeı qyzmetterdi qosarlana qarjylandyrý, qysqa merzimde medısınalyq qyzmetterdiń «ádetten tys» kóp kólemin kórsetý syndy máseleler bar. Ol azdaı qaıtys bolǵan azamattarǵa qyzmet kórsetý, balalarǵa kúnine myńnan astam dári-dármekterdi jazyp berý syndy zańsyz áreketter anyqtalǵan. Mysaly, jekemenshik klınıka bir kúnde 1 442 pasıent qabyldadyq dep kórsetse, is júzinde olar táýligine orta eseppen 24 adam ǵana qabyldaǵan. Rasynda, shaǵyn uıymdar úshin bir kúnde myńdaǵan adamdy qabyldaý degenińiz is júzinde múmkin de emes nárse. Tekserý barysynda bas dárigerdiń ózi bir aıda 4 832 naýqasty qabyldaǵanyna qaıran qalmasqa amal joq.
Sondaı-aq bir maman bir aıda 1 713 emshara jasaǵan degen derek te tirkelipti. Sonda álgi maman jekelegen kúnderi táýligine 300-400 tekserýdi qalaı jasaǵany aqylǵa syımaıdy. Jekemenshik klınıkalarda qaıtys bolǵan pasıentterge 996 medısınalyq qyzmet kórsetilgen. Dál osyndaı 3 640 oqıǵa anyqtalǵan. Sonyń birin ǵana aıtsaq, mysaly, 2023 jyly qaıtys bolǵan adam 2025 jyly dárigerdiń qabyldaýynda bolǵan. Jekemenshik klınıkalardyń aqshany jymqyrý úshin jasaǵan alaıaqtyq áreketteri munymen shektelmeıdi. Mysaly, 768 827 er adam áıel jatyr moıny obyryna skrınıngten, 619 er adamdy mammogrammadan ótken. Tek bir aýdandyq aýrýhananyń ózinde osyndaı 11 123 jaǵdaı anyqtalypty. Faktilerdi jalǵaı bersek taýsylmaıdy. Qysqasy, osydan keıin qordyń qarjy aǵyndaryn baqylaý úshin Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory Qarjy mınıstrliginiń qaramaǵyna beriletin boldy. Endi mınıstrlik qarjyny negizsiz jumsaý jaǵyn qatań qadaǵalaıdy.
Úkimet jeke medısınalyq uıymdardy qarjylandyrýda kóptegen zańbuzýshylyqtardy anyqtady
