TMU-ǵa múshe elder, Venadaǵy halyqaralyq uıymdardy, dıplomatııalyq mıssııalar, sarapshylar, mádenıet qaıratkerleri men túrki dıasporasynyń ókilderin bir arnaǵa toǵystyrǵan Túrki aptalyǵy Túrki áleminiń ortaq murasyn, strategııalyq baǵyt-baǵdaryn jáne yntymaqtastyǵyn keshendi túrde tanytty.
Venadaǵy Túrki aptalyǵy bir aptalyq baǵdarlama bastalmas buryn TMU men Venadaǵy dıplomatııalyq mıssııa ókilderiniń basyn qosqan jumys kezdesýinen bastaldy.
Túrki aptalyǵynyń alǵashqy is-sharasy retinde TMU men Túrki akademııasy birlesip uıymdastyrǵan «Jibek joly boıyndaǵy Túrki álemi» taqyrybynda ótken fotokórmesi Birikken Ulttar Uıymynyń Venadaǵy bólimshesinde (UNOV) ashyldy. Ashylý saltanatyna Venadaǵy halyqaralyq uıymdardyń joǵary laýazymdy tulǵalary, dıplomatııalyq mıssııa basshylary men mártebeli qonaqtar qatysty.
Atalmysh jıynda BUU-nyń Esirtki jáne qylmys jónindegi basqarmasynyń (UNODC) operasııalar jónindegi dırektordyń mindetin atqarýshy ókili Bo Matıasen, Túrki memleketteri uıymynyń (TMU) Bas hatshysy, Elshi Kýbanychbek Omýralıev, Ázerbaıjannyń TMU-ǵa tóraǵalyǵy aıasynda Ázirbaıjan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Samır Sharıfov, BUU-nyń О́nerkásiptik damý uıymy (UNIDO) Bas dırektorynyń orynbasary Fatý Haıdara jáne BUU-nyń Ǵarysh keńistigi jónindegi ister basqarmasy (UNOOSA) dırektorynyń orynbasary Drıss El-Hadanı, sondaı-aq Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttiktiń Bas dırektordyń mindetin atqarýshysy Lýıs Longorııa sóz sóıledi.
Sóz tizginin alǵan qonaqtar Túrki áleminiń ulań-ǵaıyr keńistikte órkenıetterdi baılanystyrǵan tarıhı róline toqtalyp, Jibek jolyn jahandyq baılanystylyqtyń máńgilik sımvoly retinde baǵalady. Kórme Túrki áleminiń tarıhı tereńdigin, mádenı áralýandyǵyn jáne órkenıettik muraǵa qosqan úlesin Venadaǵy zııaly qaýymǵa baıan etti.
TMU Bas hatshysy Elshi Kýbanychbek Omýralıev Venadaǵy halyqaralyq uıymdardyń joǵary laýazymdy ókilderimen, atap aıtqanda, MAGATE Bas dırektory Rafael Marıano Grossı, UNOOSA dırektorynyń orynbasary Drıss El-Hadanı jáne UNIDO Bas dırektorynyń orynbasary Fatý Haıdaramen birqatar joǵary deńgeıdegi ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Kezdesýlerde ınstıtýsıonaldyq dıalogty tereńdetý, naqty ári nátıjege baǵyttalǵan yntymaqtastyq baǵyttaryn aıqyndaý, sondaı-aq ónerkásiptik damý, ınnovasııa, ǵylym jáne ozyq tehnologııalar salalarynda TMU-nyń halyqaralyq qaýymdastyqpen ózara is-qımylyn nyǵaıtý máseleleri talqylandy.
Joǵary deńgeıdegi dóńgelek ústel otyrysy: Orta dálizdiń strategııalyq mańyzy kópjaqty alańda talqylandy
13 qańtarda Túrki aptalyǵy aıasynda TMU Bas hatshysy Elshi Kýbanychbek Omýralıev Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń (EQYU) Bas hatshysy Ferıdýn H. Sınırlıoǵlýmen kezdesti. Bul kezdesý TMU men Venada ornalasqan jetekshi kópjaqty ınstıtýttar arasyndaǵy tyǵyz ári syndarly dıalogty taǵy bir márte rastady.
Túrki aptalyǵynyń negizgi saıası is-sharalarynyń biri «Jibek jolynan Orta dálizge: kólik pen saýdany jeńildetý arqyly baılanystylyqty damytý» atty taqyrybymen EQYU-nyń Hofbýrg ǵımaratynda ótken joǵary deńgeıdegi dóńgelek ústel jıyny boldy.
Ashylý saltanatynda EQYU Bas hatshysy Ferıdýn H. Sınırlıoǵlý men TMU Bas hatshysy Elshi Kýbanychbek Omýralıev sóz sóıledi. Otyrysty EQYU-nyń Ekonomıkalyq jáne ekologııalyq qyzmetter jónindegi úılestirýshisi Elshi Bakyt Djýsýpov júrgizdi.
Jıynǵa TMU-ǵa múshe memleketterdiń kólik jáne saýda salalaryndaǵy joǵary laýazymdy ókilderi, Halyqaralyq avtomobıl tasymaldaý odaǵy (IRU) men Dúnıejúzilik bank sııaqty halyqaralyq uıymdardyń ókilderi, qarjy ınstıtýttary jáne jeke sektordyń múddeli taraptary qatysty. Qatysýshylar Orta dálizdiń Shyǵys–Batys baǵytyndaǵy baılanystylyq, saýdany jeńildetý, ınfraqurylymdyq yqpaldasý jáne ornyqty ekonomıkalyq damý turǵysynan artyp kele jatqan strategııalyq mańyzyn talqylady. Is-shara TMU-nyń óńirlik jáne jahandyq baılanystylyq kún tártibin damytýdaǵy belsendi ári bastamashyl rólin aıshyqtady.
Túrki ónerpazdarynyń gala konserti
Venadaǵy Túrki aptalyǵy aıasynda 2026 jylǵy 13 qańtarda MuTh konsert jáne teatr zalynda Túrki ónerpazdarynyń gala konserti ótti. Is-sharaǵa Venadaǵy halyqaralyq uıym ókilderi, dıplomatııalyq mıssııa qyzmetkerleri, túrki dıasporasynyń músheleri men zııaly qaýymnan turatyn 400-den astam qonaq qatysty.
Túrki memleketterinen kelgen ónerpazdardyń sahnalyq qoıylymdary Túrki áleminiń baı ári san qyrly mádenı murasyn aıshyqtap, kórermenniń zor yqylasyna bólendi.
Dıaspora baǵdarlamasy ınstıtýsıonaldy áleýet pen halyqtar arasyndaǵy baılanystardy nyǵaıtty.
Túrki aptalyǵy aıasynda TMU men Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Dıasporamen jumys jónindegi memlekettik komıtetiniń uıtqysymen, Venadaǵy Ázerbaıjan mádenı ortalyǵynda TMU-nyń 3-shi Dıaspora áleýetin arttyrýǵa arnalǵan oqytý baǵdarlamasy ótti. Baǵdarlama TMU-ǵa múshe memleketterdiń dıplomatııalyq mıssııa basshylaryn, dıaspora uıymdarynyń jetekshilerin jáne Eýropanyń ár túkpirinen kelgen túrki dıasporasy uıymdarynyń ókilderiniń basyn qosty.
Ashylý saltanatynda TMU Bas hatshysy Elshi Kýbanychbek Omýralıev pen TMU-ǵa múshe elderdiń Venadaǵy Tótenshe jáne О́kiletti elshileri men turaqty ókilderi sóz sóıledi. Sessııalarda dıaspora uıymdarynyń ınstıtýsıonaldyq áleýetin nyǵaıtý, dıasporalyq jeliler arasyndaǵy úılestirýdi arttyrý jáne halyqtar arasyndaǵy baılanysty bekemdeý máseleleri pysyqtaldy. Sondaı-aq túrki dıasporasynyń Túrki álemin halyqaralyq deńgeıde tanytýdaǵy róli talqylandy.
Vena Túrki aptalyǵynyń qorytyndylary
Venadaǵy Túrki aptalyǵy Túrkııa Respýblıkasynyń tóraǵalyǵymen uıymdastyrylǵan saotanatty qabyldaýmen aıaqtaldy. Jenevada ótken alǵashqy túrki aptalyǵynan keıin ótken ekinshi aıtýly is-shara bul bastamanyń ınstıtýsıonaldanǵan ári ornyqty platformaǵa aınalǵanyn kórsetti.
TMU Hatshylyǵy TMU-ǵa múshe memleketterdiń úkimetteri men dıplomatııalyq mıssııalaryna, BUU-nyń Venadaǵy bólimshesine, EQYU-ǵa, tıisti uıymdar men dıaspora ókildikterine, sondaı-aq, TMU-ǵa tóraǵalyǵy aıasynda Ázerbaıjan Respýblıkasyna qoldaýlary úshin shynaıy alǵys bildirdi.
Venadaǵy bul jıyn Túrki aptalyǵynyń dıalog, mádenı ózara yqpaldastyq jáne seriktestik úshin turaqty ári ınstıtýsıonaldanǵan platformaǵa aınalyp kele jatqanyn taǵy bir márte aıshyqtady.
Jalpy alǵanda, Venadaǵy Túrki aptalyǵy Túrki áleminiń strategııalyq baǵyt-baǵdaryn, mádenı murasy men yntymaqtastyq kún tártibin kópjaqty júıeniń ózeginde tıimdi túrde pash etken joǵary deńgeıdegi dıplomatııalyq bastama boldy. Is-shara Túrki memleketteri uıymynyń syndarly halyqaralyq akter retindegi róliniń artyp kele jatqanyn taǵy bir márte rastap, dástúrge aınalǵan Túrki aptalyǵy bastamasyn aldaǵy jyldarda da álemniń ózge de mańyzdy dıplomatııalyq ortalyqtarynda jalǵastyrýǵa berik negiz qalady.
