Foto: parlam.kz
«Prezıdent jyldar boıy qordalanǵan jáne aı saıyn ýshyǵyp bara jatqan júıeli problemalardy tek ekonomıkalyq josparlarǵa ǵana emes, azamattardyń ómiri men qaýipsizdigine de tikeleı qater tóndiretin «kommýnaldyq aıdaharǵa» teńedi.
Prezıdent atap ótkendeı, qazirgi elektr energııasyn óndirý kólemi 123 mlrd kılovatt-saǵat – el úshin shekti deńgeıge, al keıbir aspektilerde qaýipti deńgeıge jetti. Biz sıfrlandyrýdy jedeldetýdi, jasandy ıntellektini damytýdy jáne derekterdi óńdeý ortalyqtaryn salýdy strategııalyq maqsattar retinde aıqyndadyq. Alaıda, qazirgi zamanǵy data-ortalyqtardyń energııa tutyný deńgeıi iri ónerkásiptik kásiporyndarmen teń ekenin eskermesek, bul mindetterdi iske asyrý múmkin emes. Jańa generasııa kózderi iske qosylmaıynsha, sıfrlyq transformasııa boıynsha aýqymdy josparlardyń naqty nátıje bermeý qaýpi bar», dedi depýtat.
Edil Terekbaıulynyń aıtýynsha, búginde Qazaqstannyń baı resýrstyq áleýetine qaramastan, energetıkalyq júıemizdiń beriktik qory eń tómengi shekke jetti, ıaǵnı el is júzinde «energetıkalyq tyǵyryqqa» tireldi. Bul eskirgen tehnologııalarmen jumys isteıtin energetıkalyq nysandar men ınfraqurylymnyń ábden tozýyna jáne zamanaýı sheshimderdi qoldana otyryp, ýaqtyly jańǵyrtylmaýyna baılanysty.
«Mysaly, munaı-gaz sektoryn eseptemegende, elimizdegi kómir qory 33 mlrd tonnaǵa baǵalanady, bul tıimdi paıdalanǵan jaǵdaıda 3 ǵasyrǵa jetedi. Kórshilerimiz kómir otynymen jumys isteıtin ekologııalyq taza ári ıkemdi generasııany ıgerip úlgerdi. Al biz áli kúnge deıin zııandy ári tıimsiz eski tehnologııalardy jamap-jasqap ustap otyrýǵa májbúrmiz.
Osyǵan baılanysty Memleket basshysy kómir generasııasyn damytýdy Ulttyq joba deńgeıine shyǵarý týraly naqty tapsyrma berdi. Áńgime eski, ekologııalyq turǵydan tıimsiz tehnologııalarǵa qaıta oralý týraly emes, tıimdiligi joǵary jáne qorshaǵan ortaǵa túsetin salmaǵy mınımaldy jańa býyn elektr stansııalaryn salý týraly bolyp otyr», dedi depýtat.
E.Jańbyrshınnyń sózinshe, ekonomıkany senimdi ári turaqty energııamen qamtamasyz etpeıinshe, ındýstrııalandyrý naqty mazmunynan aıyrylady, al sıfrlandyrý tek deklarasııa kúıinde qalý qaýpi bar.
«Qazirgi kezeńniń eń ózekti máseleleriniń biri – strategııalyq mańyzy bar energetıkalyq jobalardyń kóp jyldar boıy qaǵaz júzinde qalyp, is júzinde júzege aspaýy. Buny jaı ǵana basqarýshylyq keshigý emes, qoǵamdaǵy áleýmettik turaqtylyqqa tikeleı áser etetin faktor retinde qarastyrý kerek. Qoǵam jadynda saqtalǵan birqatar oqıǵalar bul máseleniń qanshalyqty kúrdeli ekenin aıqyn kórsetedi», dedi E.Terekbaıuly.
Depýtat óz sózinde, 2022 jyldyń qysynda Ekibastuz qalasynda jylý berý júıesinde iri apattar bolǵanyn jáne dál sol kezeńde Rıdder qalasynda da osyndaı jaǵdaı qaıtalanǵanyn tilge tıek etti.
«Bul derekter bul jerde kezdeısoq oqıǵalar emes, jyldar boıy jınaqtalǵan júıeli problemalardyń kórinisi ekenin dáleldeıdi.
О́kinishke qaraı, búginde mundaı alańdatarlyq belgiler ártúrli aımaqtarda qaıtalanyp jatyr. Bıylǵy jylytý maýsymynda Aqtaý jáne Temirtaý qalalarynda jylýmen qamtý máseleleri tirkeldi. Árbir osyndaı jaǵdaı «kommýnaldyq aıdahardyń» áli de bolsa tolyq aýyzdyqtalmaǵanyn kórsetedi», dedi depýtat.
Memleket basshysy belgilegen 20 naýryzǵa deıingi merzimdi eskere otyryp, Edil Jańbyrshın osyǵan baılanysty Roman Sklıardan kelesi máseleler boıynsha naqty ári tolyq aqparat berýdi surady
«Birinshi. Kókshetaý, Semeı jáne О́skemen qalalarynda jylý-elektr ortalyqtarynyń qurylysy osy ýaqytqa deıin qandaı sebeptermen bastalmaǵan?
Ekinshi. Ekibastuzdaǵy GRES-2-ni keńeıtý jobasynyń qazirgi mártebesi qandaı jáne GRES-3 qurylysyn bastaý qashan josparlanǵan?
Úshinshi. Kýrchatov qalasyndaǵy elektr stansııasyn ýaqtyly paıdalanýǵa berý úshin qandaı naqty sharalar qabyldanyp jatyr?
Tórtinshi. Ekologııalyq júktemeni azaıtý úshin Ulttyq joba aıasynda kómir generasııasynyń qandaı zamanaýı tehnologııalaryn engizý josparlanyp jatyr?
Besinshi. Memleket basshysy gaz generasııasyn damytýdy jáne gıdroenergetıkanyń ıgerilmegen áleýetin tıimdi paıdalanýdy energııa júıesin teńgerimdeý, júkteme aýytqýlaryn óteý jáne jańartylatyn energııa kózderin ıntegrasııalaý quraly retinde qarastyrý qajettigin erekshe atap ótti. Úkimettiń osy baǵyttardy damytý boıynsha qandaı naqty josparlary bar?», degen suraqtar qoıdy depýtat E.Jańbyrshın.
Depýtattyń túıindi sózinshe, azamattar memlekettiń tıimdiligin strategııalyq baǵdarlamalar men esepterge qarap emes, óz úılerindegi turaqty jylý men jaryqqa qarap baǵalaıdy. Energetıkalyq qaýipsizdik máseleleri budan bylaı kezek kúttirmeıdi.
El ekonomıkasy qalaı ósip jatyr: Depýtat qarapaıym sózben túsindirip berdi
